A+ A A-

«Για την ομαδική έκθεση Λέξεις & Χρώμα» της Ήρας Παπαποστόλου

«Για την ομαδική έκθεση Λέξεις & Χρώμα» της Ήρας Παπαποστόλου
Η λογοτεχνία έχει μεγάλη επίδραση στη ζωγραφική. Κυρίαρχο παράδειγμα αποτελεί ο γερμανικός ρομαντισμός, καλλιτεχνικό κίνημα στη φιλοσοφία, την τέχνη και τον πολιτισμό των γερμανόφωνων χωρών στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα. Με σημαντικούς εκπροσώπους του ρομαντισμού στη γερμανική λογοτεχνία τον Σίλερ και τον Γκαίτε, η γερμανική ρομαντική ζωγραφική μπόρεσε να εκφράσει οπτικά τα πρότυπα που πρέσβευαν η λογοτεχνία και η φιλοσοφία της εποχής, με τρανταχτά παραδείγματα τα έργα των μεγάλων ρομαντικών Γερμανών ζωγράφων Κάσπαρ Ντάβιντ Φρίντριχ και Φίλιπ Ότο Ρούνγκε.

Άλλο ένα κίνημα που δεν μπορούμε να ξεχάσουμε είναι ο υπερρεαλισμός ή σουρεαλισμός, που άνθησε κατά κύριο λόγο στη Γαλλία των αρχών του 20ού αιώνα. Ένα κίνημα που αναπτύχθηκε κυρίως στον χώρο της λογοτεχνίας, αλλά εξελίχθηκε σε ένα ευρύτερο καλλιτεχνικό ρεύμα που περιλάμβανε φυσικά και τη ζωγραφική και που επιδίωκε τη διερεύνηση του ασυνειδήτου, στηριζόμενο στις ψυχαναλυτικές θεωρίες του Φρόιντ και στα πολιτικά ιδεώδη του μαρξισμού.

Στην Ελλάδα, ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος δεν τελειώνει το 1945 αλλά, με τον εμφύλιο, προεκτείνεται έως το 1949. Η θέση της χώρας τρέφει τον ανταγωνισμό των δυτικοευρωπαϊκών υπερδυνάμεων με τη Σοβιετική Ένωση και επηρεάζει και τους καλλιτέχνες –συγγραφείς και ζωγράφους– που, μέχρι τις αρχές του '60, έχουν σαν κύριο γνώρισμα του έργου τους αυτό που ονομάζουμε «ελληνικότητα», μαρτυρώντας μία ανάγκη για αυτοπροσδιορισμό.

Σήμερα, που στον ελληνικό κόσμο έχει επιβληθεί η έννοια της παγκοσμιοποίησης και που η έννοια του χώρου και του χρόνου έχει αλλάξει με τις νέες τεχνολογίες, οι ζωγράφοι, απαλλαγμένοι από τις ψευδαισθήσεις του '60 και από τις δυσκολίες του '70 και του '80, επηρεάζονται από όλο το χωράφι της Ιστορίας της τέχνης και φυσικά τόσο από τους κλασικούς όσο και από τους σύγχρονους Έλληνες και ξένους ποιητές και συγγραφείς.

Οι Δημήτρης Αναστασίου, Σύλβια Αντωνιάδη, Εύα Αποστολάτου, Σοφία Δατσέρη, Γιώργος Καβούνης, Γιώργος Καρακάσογλου, Ιωάννα Καφίδα, Βασιλική Κοσκινιώτου, Θανάσης Ραχούτης και Κατερίνα Χαδουλού, επιλέγουν να μεταφέρουν στον καμβά τους τον πλούτο των κειμένων, πηγαίνοντας τη ζωγραφική ένα βήμα παραπέρα.

Ο Δημήτρης Αναστασίου φτιάχνει το δικό του εικονιστόρημα με τίτλο «Α=-Α», όπου μπλέκονται ζωγραφική και λέξεις, καθώς και όνειρο με πραγματικότητα, για να γεννηθούν έργα αφηγηματικά, γεμάτα συμβολισμούς, στα οποία κυριαρχεί ένας φιλοσοφικός και ψυχαναλυτικός αναστοχασμός σε σχέση με τα όρια τόσο ενός (πλασματικού, άραγε;) Εγώ όσο και της ίδιας της (πλασματικής, άραγε;) πραγματικότητας, συστήνοντας κάτι εξ ορισμού παράδοξο: ένα μανιφέστο της αμφιβολίας σε εικόνες.

Τα έργα της Σύλβιας Αντωνιάδη αναφέρονται στη βιβλική ιστορία του Σαμψών (Παλαιά Διαθήκη, Κριταί), καθώς και στη μεσαιωνική μελέτη του Εμμανουήλ Ροΐδη Πάπισσα Ιωάννα. Το πρώτο έργο βασίζεται στην οπτική του Γάλλου ποιητή Ferdinand Lemaire, ο οποίος πλάθει στο λιμπρέτο του για την όπερα του Saint-Saëns τον χαρακτήρα της Δαλιδά, και το δεύτερο έργο, πάντα σύμφωνα με τη μελέτη του Ροΐδη, τοποθετεί τη γυναίκα στον ανώτερο θώκο της ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, να καθίσταται έγκυος απ' τον θαλαμηπόλο της. Το συμπέρασμα είναι ότι το Δόγμα δεν δύναται να παρέμβει στη Φύση.

Η Εύα Αποστολάτου επιλέγει να ζωγραφίσει την αστρονόμο, μαθηματικό και φιλόσοφο Υπατία. Λόγω του ότι οι ιστορικοί εξαίρουν εκτός των άλλων και την ομορφιά της, η ζωγράφος την παρομοιάζει με την Αφροδίτη της Μήλου όπως γεννήθηκε από ένα κοχύλι, σύμφωνα με τον πίνακα του Μποτιτσέλι. Μόνο που στην περίπτωσή της το κοχύλι συνδέεται με τον θάνατό της και όχι με τη γέννησή της. Η ίδια λέει: «Αγνοώντας τις εκκλήσεις, η Υπατία δεν δέχθηκε να απαρνηθεί τις ιδέες της και να ασπασθεί τον χριστιανισμό. Η μεγαλύτερή της αρετή ήταν το θάρρος. Ενώ γνώριζε, συνέχιζε. Εκείνη την ημέρα του 415 στην Αλεξάνδρεια, είχε ένα ραντεβού... με την Ιστορία. Το μαυροφορεμένο χριστεπώνυμο πλήθος την έκοψε κομμάτια με τροχισμένα κοχύλια και στη συνέχεια τα έκαψε. Δεν έμεινε τίποτα από την Υπατία, αλλά και τα πάντα».

Η Σοφία Δατσέρη κρατάει τη μυθοπλασία που της δίνει η λογοτεχνία, την αποδίδει ζωγραφικά και πολλές φορές τής αρέσει να συνεχίζει την ιστορία από το σημείο που την άφησε ο συγγραφέας. Έτσι κάνει στο έργο της Καβάφης και Οδυσσέας. Ενώ το έργο της Απελπισμένος Ερωτόκριτος θα μπορούσε να εκφράζεται από το παρακάτω κείμενο: «Απελπισμένος ο Ερωτόκριτος στοχάζεται πάνω "στου κύκλου τα γυρίσματα που ανεβοκατεβαίνουν", βασανισμένος "απ' του καιρού τ' αλλάματα" τραγουδά τα πάθη του σε ένα σκοπό τραγικό. Είναι ο έρωτας πράγματι που τον τυραννά ή η αμετάκλητη βεβαιότητα πως γίνεται ο ίδιος έρμαιο μιας μοίρας που δεν μπορεί να την ορίσει, φλόγα μιας προαιώνιας φωτιάς που δεν σβήνει με νερό;»

Ο Γιώργος Καβούνης, επηρεασμένος από συγγραφείς όπως ο Ντοστογιέφσκι, αλλά και από τον Έλληνα Ρένο Αποστολίδη, μεταφέρει την κοσμοθεωρία τους και την ατμόσφαιρά τους στα έργα του, με τον γεμάτο σύμβολα και άκρως περιγραφικό και λεπτομερειακό ρεαλισμό του. Με έμπνευσή του το ποίημα του Κώστα Μόντη «Νύχτες», προσωποποιεί την έγνοια για την οποία μιλάει ο ποιητής: «Καλά, θ' απορροφήσουν κάτι από την έγνοια σου/ η μέρα, η κίνηση, η δουλειά σου, οι φίλοι,/ και θα μπορέσεις ύστερα να πας/ σε κάνα θέατρο ή κέντρον ή όπου αλλού./ Όμως όταν τελειώσουν όλα/ τα θέατρα και τα κέντρα κλείσουν,/ και πουν οι φίλοι καληνύχτα,/ και πρέπει να γυρίσεις πια στο σπίτι, τι θα γίνει;»

Ο Γιώργος Καρακάσογλου εμπνέεται από το έργο του Γερμανού φιλόσοφου Νίτσε Τάδε έφη Ζαρατούστρα, για να μιλήσει για την αναζήτηση των δικών μας προσωπικών αξιών, και αποδίδει ζωγραφικά ποιήματα όπως αυτό του Μάκη Τσίτα με τίτλο «Σήμερα» από το Ποιητικό Ημερολόγιο των Εκδόσεων Ιωλκός (2011): «Σήμερα δε θα γράψω ποίημα/ Σήμερα δεν υπάρχει λόγος να γράψω ποίημα/ Σήμερα είμαι ευτυχισμένος». Ο ίδιος ο καλλιτέχνης λέει: «Δεν είναι απλά η απόπειρα εξαπάτησης της Φθοράς που γεννά τελικά ακόμα ένα ποίημα, αλλά η ίδια η ανάγκη της δήλωσης. Η ίδια η τέχνη που πεθαίνει να σου το πει, θάνατε».

Τη δασκάλα με τα χρυσά μάτια επιλέγει να ζωγραφίσει η Ιωάννα Καφίδα σε ένα στιγμιότυπο που θα μπορούσε να αποδίδεται στην παρακάτω φράση: «"Σας ευχαριστώ", λέει ο Δρίβας, "και για απόδειξη να και το τραγούδι σας". Τραγουδάει στον ίδιο σκοπό. Ένα σκοπό παραπονιάρικον, ερωτικό, όπως είναι όλοι οι σκοποί του νησιού: "Το χαμηλό τ' ανάβλεμμα που κάνεις, με λαβώνεις./ Μη με θωρείς τόσο γλυκά, γιατί με παλαβώνεις./ Το ματόκλαδό σου κλίνει, να περάσω δε μ' αφήνει". "Σας ευχαριστώ", κάν' η δασκάλα και του χαμογελά με τα μάτια της τα χρυσά, με κείνα τα μαγικά μάτια της. Απογυρίζει τα δικά του τρομαγμένος». Το συγκεκριμένο έργο φιλοτεχνήθηκε με αφορμή την παραγγελία της εφημερίδας Το Βήμα με θέμα εξώφυλλα βιβλίων Ελλήνων λογοτεχνών.

Η Βασιλική Κοσκινιώτου ζωγραφίζει τρία στιγμιότυπα αγάπης γεμάτα σύμβολα, εμπνεόμενη από στίχους που την περιγράφουν: μια στιγμή ξεδιψάσματος («Το δάσος των χειλιών σου χρωματίζει μπλε τις υγρές νύχτες του καλοκαιριού κι ελευθερώνει τα όνειρά μου τα θαλασσινά»), μια στιγμή μετάβασης («Η αγάπη είναι σαν τη μέρα, φεύγει και πάει, φεύγει και πάει η αγάπη...») και μια στιγμή αναγέννησης, με το ρόδι ως σύμβολο γονιμότητας.

Για το πορτρέτο του Μπουκόφσκι ο Θανάσης Ραχούτης λέει: «Ο Μπουκόφσκι δεν είναι ο αγαπημένος μου συγγραφέας, είναι ο αγαπημένος μου ήρωας, απλά τυχαίνει να είναι και συγγραφέας. Ή μάλλον ποιητής. Ένας ποιητής που η ζωή του ταυτίζεται τόσο πολύ με το έργο του, που είναι αδύνατον να φανταστείς στους ήρωες που πλάθει στα βιβλία του κάποιον άλλον πέρα από τον ίδιο. Και για να το διατυπώσω κάπως διαφορετικά, οι ήρωές του είναι τόσο "βρόμικοι" από την ίδια τη ζωή, που η ταύτιση μαζί τους είναι τρομαχτική. Όπως η ζωή που θα θέλαμε να ζήσουμε».

Τέλος, η Κατερίνα Χαδουλού εξηγεί για τα έργα της: «Σαν συλλέκτρια παραδοσιακών ιστοριών, λαϊκών αφηγήσεων και παραμυθιών από όλο τον κόσμο, πάντα έδειχνα μια αδυναμία στο ιαπωνικό φολκλόρ, όχι μόνο λόγω της ποικιλίας των πνευματικών, μυθολογικών όντων (yokai) που συναντάμε, αλλά και λόγω των μοναδικών ιαπωνικών ξυλογραφιών που συνοδεύουν αυτές τις κατά κύριο λόγο ιστορίες φαντασμάτων. Σε συνδυασμό με την ατμόσφαιρα του παραδοσιακού θεάτρου Νο και τον ασπρόμαυρο ιαπωνικό κινηματογράφο τρόμου (Onibaba, 1964, Kaidan, 1964, Kuroneko, 1968, κ.ά.), αυτός ο βίαιος, δαιμονικός κόσμος όπου κυριαρχεί η έννοια της εκδίκησης, οι οιωνοί θανάτου και στον οποίο οι ζωντανοί φαίνεται να είναι οι παρείσακτοι, μου τράβηξε αναπόφευκτα την προσοχή λόγω της ευρηματικότητάς του και, φυσικά, της γοητευτικής και απαράμιλλης ομορφιάς αισθητικής του. Το "Tengu" είναι ένα πλάσμα αυτού του ζοφερού κόσμου, και παρόλο που η ονομασία του παραπέμπει σε σκύλο, στην ιαπωνική παράδοση εμφανίζεται ως ανθρωπόμορφο πουλί, οιωνός επικείμενης καταστροφής και θανάτου. Το Πορτρέτο της Σούνκιν, από την άλλη, είναι βασισμένο στην νουβέλα του Τανιζάκι Τhe Tattooer και, αν και ανήκει στη σύγχρονη ιαπωνική λογοτεχνία, είναι ξεκάθαρες οι αναφορές και ο δεσμός με αυτό το αρχαίο, παραδοσιακό Πάνθεον του Κακού».

Η λογοτεχνία αιώνων εμπνέει λοιπόν και σήμερα τους σύγχρονους Έλληνες δημιουργούς, που αφήνοντας τη φαντασία τους ελεύθερη αποδίδουν κάθε φορά με τον δικό τους τρόπο ένα ποίημα ή ένα λογοτεχνικό ή φιλοσοφικό κείμενο, μιλώντας στον θεατή για αξίες που αντέχουν στον χρόνο. Οι δύο διαφορετικές εκφράσεις του ψυχικού κόσμου των δημιουργών ενώνονται συνθέτοντας ένα νέο αυτόνομο έργο που δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με τη φύση, τις ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά της λογοτεχνίας.

Διάρκεια έκθεσης: 31 Μαρτίου – 25 Απριλίου 2015
Γκαλερί Καπλανών 5: οδός Καπλανών 5 & Μασσαλίας, Αθήνα, τηλ.: 210.3390946, Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε., kaplanon5.gr

Για την ομαδική έκθεση Λέξεις & Χρώμα

Για την ομαδική έκθεση Λέξεις & Χρώμα

Για την ομαδική έκθεση Λέξεις & Χρώμα

Για την ομαδική έκθεση Λέξεις & Χρώμα

Για την ομαδική έκθεση Λέξεις & Χρώμα

Για την ομαδική έκθεση Λέξεις & Χρώμα

Για την ομαδική έκθεση Λέξεις & Χρώμα

Για την ομαδική έκθεση Λέξεις & Χρώμα

Για την ομαδική έκθεση Λέξεις & Χρώμα

 

Διαβάστε επίσης
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
«Ταξίδι στο χρόνο, άνθρωπος»: Έκθεση φωτογραφίας του Γιάννη Μπουλούμπαση στο βιβλιοπωλείο Εν Πλω

Το Σάββατο 3 Δεκεμβρίου στις 12:00 το μεσημέρι εγκαινιάζεται στον Χώρο Βιβλίου και Πολιτισμού Εν Πλω η έκθεση φωτογραφίας του Γιάννη Μπουλούμπαση, με τίτλο «Ταξίδι στο χρόνο, άνθρωπος». Η έκθεση...

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
«Συνάντηση με το έργο του Απόστολου Πλαχούρη» της Δρ. Ελένης Π. Γύζη

Η εποχή μας κατέχεται, όσο καμμία άλλη στην ιστορία της ανθρωπότητας, από την εναγώνια ανάγκη των εικαστικών για το «νέο». Το «νέο» στο νόημα, στα εκφραστικά μέσα... Είναι η ανάγκη αυτή απόρροια...

ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
«Αφαίρεση, απόκρυψη & αποκάλυψη»: έκθεση των Γιάννη Σπυρόπουλου και Εοζέν Αγκοπιάν

Η διεύθυνση του ξενοδοχείου Radisson Blu Park Hotel, στο πλαίσιο του αφιερώματος «Σύγχρονη Ελληνική Τέχνη» και με αφορμή τον εορτασμό των 40 χρόνων από την ίδρυση του ξενοδοχείου, παρουσιάζει την...

ΦΙΛΙΚΑ SITE

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr