A+ A A-

«Η πόλη» του Μ.Γ. Μερακλή

«Η πόλη» του Μ.Γ. Μερακλή


Ο Ευάγγελος Αυδίκος αρχίζει την εισαγωγή του στον τόμο με συγκεντρωμένα άρθρα και άλλα κείμενά του για την πόλη με τη φράση: «Ένα από τα ερωτήματα που έχουν ταλαιπωρήσει τους επιστήμονες είναι ο ορισμός της πόλης». Και δεν έχει άδικο.

Η βιβλιογραφία, αλλά και η εν γένει θεώρηση του φαινομένου της πόλης, θα εμπλουτιζόταν, νομίζω, και με την παρουσία του Γάλλου κοινωνιολόγου και στοχαστή Henri Lefebvre, και ιδίως με το βιβλίο του Μαρξισμός και πόλη (μεταφρασμένο από τον Γιώργο Αποστολάκη, 1976).

 

Εμφανίσεις: 407

Περισσότερα...

«Η λαϊκή πίστη» του Μ.Γ. Μερακλή

«Η λαϊκή πίστη» του Μ.Γ. Μερακλή


Ένας από τους σημαντικούς νεότερους λαογράφους, ο καθηγητής Ευάγγελος Αυδίκος, εξέδωσε δυο συγκεντρωτικά βιβλία με τους τίτλους: Λαϊκή πίστη και κοινωνική οργάνωση (2013) (μου έκανε την τιμή να μου το αφιερώσει) και Η πόλη. Λαογραφικές και εθνολογικές οπτικές (2016).

Και νομίζω πως το ζεύγος αυτό συνοψίζει, με τα επιμέρους άρθρα που αναδημοσιεύονται, δύο από τα πιο σημαντικά κεντρικά θέματα ή ζητήματα της σύγχρονης Λαογραφίας: Πόλη και θρησκευτική λαϊκή πίστη. Και θέλω να εξάρω, με δύο μικρά σημειώματα έστω, τη σημασία αυτού του γεγονότος, άσχετα προς επιμέρους διαφορές τοποθετήσεων που μπορούν να υπάρχουν απέναντι στα κεντρικά (τα χαρακτηρίζω και έτσι) αυτά ζητήματα. Άλλωστε, οι όποιες διαφορές (αναπόφευκτες σ’ αυτές τις περιπτώσεις) δημιουργούν και έναν εξίσου σημαντικό διάλογο, όσο δύσκολος κι αν είναι αυτός, μάλιστα με το πολύ πιθανό ενδεχόμενο να μην καταλήξει ποτέ σε καθολική συμφωνία.

 

Εμφανίσεις: 414

Περισσότερα...

«Συγκίνηση από δύο φίλους» του Μ. Γ. Μερακλή

«Συγκίνηση από δύο φίλους» του Μ. Γ. Μερακλή


Έλαβα πριν από λίγο καιρό τη συλλογή με «ποιήματα για παιδιά», Καλοκαίρι με τ’ άλογο, του Κώστα Καλαπανίδα, τον οποίο, τουλάχιστον εγώ, τοποθετώ στην πρώτη σειρά των συγγραφέων μας παιδικής λογοτεχνίας, αν και το έργο του δεν κλείνεται ασφυκτικά με δεσμευτικές αρχές και κανόνες του λογοτεχνικού αυτού είδους. Το ήθος του, η αρετή της απλότητας και της καθαρότητας διαχέονται στο όλο έργο του, ποιητικό και πεζογραφικό.

 

Εμφανίσεις: 660

Περισσότερα...

«Τι είναι η ποίηση, άλλη μια φορά» του Μ. Γ. Μερακλή

«Τι είναι η ποίηση, άλλη μια φορά» του Μ. Γ. Μερακλή


Στο ερώτημα αν η φρικιαστική βία των τζιχαντιστών ή οι απροσμέτρητες δοκιμασίες των μεταναστών στον σύγχρονο κόσμο έχουν και μια ποιητική διάσταση, νομίζω πως μπορούν, ίσως, να δώσουν μια καταφατικήν απάντηση δύο θεμελιώδεις λέξεις του ορισμού της αρχαίας τραγωδίας, όπως τον διατύπωσε ο Αριστοτέλης: «έλεος» (συμπόνια, συμπάσχειν) και «φόβος» (Περί Ποιητικής, 1449b).

Σε βιβλίο που κυκλοφόρησε το 2013 (από τον Κέδρο), με μεταφρασμένα από τον Κώστα Νησιώτη μέρη των έργων του Søren Kierkegaard (ο Ludwig Wittgenstein τον είπε «με διαφορά τον πιο εξέχοντα διανοητή του 19ου αιώνα»), διαβάζω: «“Δι’ ελέου και φόβου περαίνουσα την των τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν”, λέει ο Αριστοτέλης (…). Η φράση αφορά τη σχέση του θεατή με την τραγωδία. Προϋποθέτει ότι ο θεατής είναι ικανός να επηρεαστεί από την τραγωδία. Η τραγωδία αφυπνίζει το φόβο και τον οίκτο στον επηρεασμένο θεατή, τον κάνει να ξεχνά τον εαυτό του για να απορροφηθεί στο μαρτύριο του ήρωα. Χωρίς φόβο και συμπόνια θα παραμείνει αμέτοχος. Αν δεν καταφέρει να νιώσει παρά μόνο εγωιστικό φόβο, είναι ανάξιος θεατής. Εννοείται φυσικά ότι, στην προκειμένη περίπτωση, φόβος και έλεος έχουν συγκεκριμένο νόημα, όπως και δεν εννοείται ότι όποιος φοβάται και συμπονάει μπορεί να καταλάβει μια τραγωδία. Νιώθει την τραγωδία μόνο αυτός που διαβλέπει το ποιητικό στοιχείο της, που μέσα από το φόβο και τη συμπόνια καθαρίζεται από το ευτελές και το εγωιστικό» (σ. 289).

 

Εμφανίσεις: 1293

Περισσότερα...

«Ποσειδωνιάται» του Μ. Γ. Μερακλή

«Ποσειδωνιάται» του Μ. Γ. Μερακλή


Ακούγοντας σχεδόν καθημερινά από δημοσιογράφους και των πρώτων σε τηλεθέαση καναλιών να ακροτηριάζουν την τρίτη κλίση (η «περηφανή νίκη», τον «Διευθύνων σύμβουλο») ή να γελοιοποιούν τη συλλαβική αύξηση των ρημάτων («περισυνελέγονται» οι νεκροί) σκέπτομαι το καβαφικό ποίημα «Ποσειδωνιάται». Είσαν κάτοικοι της Ποσειδωνίας, ελληνικής αποικίας της Κάτω Ιταλίας, που ιδρύθηκε τον 6ο π.Χ. αιώνα. Αρχαία μνημεία (ναός του Ποσειδώνος) διασώζονται ώς σήμερα. Έγινε ρωμαϊκή αποικία τον 3ο αιώνα. Την πόλη είχαν ιδρύσει κάτοικοι από άλλην ελληνική αποικία της Κάτω Ιταλίας, τη Σύβαρι (ιδρυμένη αυτή στο τέλος του 8ου αιώνα), που είχε φτάσει σε μεγάλη οικονομική ακμή, η οποία έσπρωξε τους Συβαρίτες σε μιαν αχαλίνωτη στις υλικές απολαύσεις ζωή. Έτσι πλάστηκε η λέξη «συβαριτισμός» που σημαίνει μια τρυφηλή και ακόλαστη ζωή!

Σε προηγούμενο σημείωμά μου είχα πει ότι συχνά η ίδια η πραγματικότητα είναι έτοιμη να δοθεί ή να παραδοθεί στην ποίηση, χωρίς να είναι απαραίτητη η επέμβαση του ποιητή, εκτός από κάποιες προσθαφαιρέσεις που ενδέχεται να κάνει. Αυτό το είχε καλά εννοήσει ο Καβάφης. Ένα εύγλωττο παράδειγμα δίνει ο ίδιος με το πιο πάνω ποίημα, πάνω από το οποίο παρέθετε ένα εκτενές χωρίο από τον Αθήναιο, αμετάφραστο, όπως συνήθως έκανε. Το μεταφέρω στη σημερινή γλώσσα μας: «Οι Ποδειδωνιάτες, στον τυρηννικό κόλπο, είσαν εξ αρχής Έλληνες, εκβαρβαρώθηκαν κι έγιναν Τυρηνοί ή Ρωμαίοι· μετέβαλαν τη γλώσσα τους και τις πιο πολλές από τις συνήθειές τους. Και κρατούν μία μόνο από τις γιορτές των Ελλήνων και τώρα, στην οποία συγκεντρώνονται φέρνοντας στη μνήμη τους τα αρχαία ονόματα και έθιμα και κλαίγοντας γοερά, κι ύστερα απέρχονται με τα δάκρυα στα μάτια».

 

Εμφανίσεις: 1199

Περισσότερα...

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr