A+ A A-

R. J. Palacio: «Ο Όγκι & εγώ» κριτική της Γεωργίας Γαλανοπούλου

R. J. Palacio: «Ο Όγκι & εγώ» κριτική της Γεωργίας Γαλανοπούλου


Έτυχε να συναντήσω στις διακοπές του Πάσχα σχολική ομάδα από τη Νέα Υόρκη που βρισκόταν στη χώρα μας στο πλαίσιο εκπαιδευτικού προγράμματος. Μερικά από τα παιδιά φορούσαν πολύχρωμα μπλουζάκια με τυπωμένα σλόγκαν του τύπου «Keep calm» και αμέσως πιο κάτω κάποιες προτροπές με αναφορά στα ονόματα Auggie και Julian. «Keep calm and let Auggie handle it» («Χαλάρωσε κι άσε να το χειριστεί ο Όγκι») ή «Keep calm and don’t be a Julian» («Χαλάρωσε και μην είσαι Τζούλιαν»).

 

Εμφανίσεις: 126

Περισσότερα...

Διώνη Δημητριάδου: «Λέξεις απόκρημνες» της Χλόης Κουτσουμπέλη

Διώνη Δημητριάδου: «Λέξεις απόκρημνες» της Χλόης Κουτσουμπέλη


Ο ποιητής και ο χορευτής
ήταν ο τίτλος ενός βιβλίου του Νάσου Βαγενά. Υπάρχει ένας μοναχικός χορός, ο χορός των μαχαιριών, γράφει η Διώνη Δημητριάδου στην πολύ ενδιαφέρουσα δίγλωσση συλλογή της. Ένας χορός που χορεύεται μόνο από έναν, στις βαθιές ώρες της νύχτας, ένας χορός με τον εαυτό, μέσα στο τραύμα. Ο ποιητής είναι μύστης στο Ελευσίνιο Μυστήριο της γραφής.

Από τι υλικό είναι φτιαγμένα τα ποιήματα; αναρωτιέται η ποιήτρια. Από αέρα, από νερό, είναι «σύννεφα με παντελόνια»; Χωμάτινα είναι, απαντάει μόνη της, ο ποιητής γράφει μέσα στη λάσπη με μόνη προσμονή έναν σωτήριο στίχο που θα τον λυτρώσει.

Χτίζει, άλλοτε με ευτελή υλικά που δεν αντέχουν στον χρόνο και άλλοτε οι λέξεις του χαράζονται στα σωθικά, πάντα όμως τον κυνηγά η ματαιότητα της τέχνης του.

Τόσο μετάλλευμα για μία μόνο σταγόνα ραδίου, έλεγε ο Μαγιακόφσκι. Ιεροτελεστία του ελάχιστου χαρακτηρίζει την ποίηση η ποιήτρια, όπου σημασία έχει η σωστή συνταγή, μόνο που οι αναλογίες και τα συστατικά είναι πάντα αδιευκρίνιστα και αόριστα.

Προσφέρει τη σάρκα και το αίμα του. Οι στίχοι του μεταλαμβάνονται στην Ιερή Τράπεζα του βιβλίου. Και υπάρχει μια υπέρτατη θυσία με την πιθανότητα μόνον μίας έστω μικρής ανάστασης.

Παιχνίδι ζωής και θανάτου η γραφή. Με επιθετικά μαύρα πιόνια, λευκές ανακωχές και την ανάγκη μίας έστω μικρής συμφιλίωσης πριν την οριστική κατατρόπωση.

Τόσο μετάλλευμα για μία μόνο σταγόνα ραδίου, έλεγε ο Μαγιακόφσκι. Ιεροτελεστία του ελάχιστου χαρακτηρίζει την ποίηση η ποιήτρια, όπου σημασία έχει η σωστή συνταγή, μόνο που οι αναλογίες και τα συστατικά είναι πάντα αδιευκρίνιστα και αόριστα. Στο τέλος το ποίημα πίνεται σαν θάλασσα.

Η ποιήτρια είναι η γυναίκα του Λωτ, βυθίζεται στη νύχτα της, στρέφει όλο πίσω το κεφάλι. Η ανταλλαγή: πετρώνει η ποιήτρια για να ζωντανέψει το ποίημά της, που είναι γεμάτο από το παρελθόν που εγκατέλειψε.

Παρά τους επιδέσμους και τις γάζες με τις οποίες προσπαθούν να αιχμαλωτίσουν οι κάθε λογής Άλλοι –λύκοι– συμβουλάτορες το ποιητικά ορθό του σώματός του, το ποίημα απροσδόκητο, ξαφνικό, ανατρεπτικό, σπάει τα δεσμά του και κολυμπάει ελεύθερο στο μελάνι. Καταξιώνοντας, όπως γράφει η ποιήτρια, το άγνωρο και αθώο / των πρώτων σκιρτημάτων. Γιατί η ποίηση είναι η αιρετική ματιά στα πράγματα.
Διώνη Δημητριάδου: «Λέξεις απόκρημνες» της Χλόης Κουτσουμπέλη

Η σιωπή είναι πολύτιμη για την ποίηση. Είναι ο απάτητος χώρος της. Αποθησαυρίζει τις λέξεις που θα χρησιμοποιηθούν στο ποίημα. Η απλότητα και η αμεσότητα της έκφρασης κατάλευκη νιφάδα.

Η Διώνη Δημητριάδου συνειδητά μιλά με έναν αλληγορικό και συμβολικό λόγο. Η ποίησή της είναι πολυεπίπεδη, επιδέχεται πολλαπλές αναγνώσεις. Υπάρχουν μυστικά περάσματα στα ποιήματά της, καταπακτές και λαβύρινθοι, όμως στις υπόγειες στοές αντιλαλεί και εκείνος ο ψίθυρος του απροσδιόριστου κάτι που είναι ανερμήνευτος και απροσδιόριστος, η μαγεία.

Τα παραθυράκια μας λέει η Διώνη, που αφήνει ο ποιητής για να εισχωρήσουμε στο ποίημα, είναι ένα κλείσιμο ματιού, αφού μόνος του ο ποιητικός λόγος αρκεί και αρκείται.

Σύμφωνα με την ποιήτρια, όλοι οι ποιητές του κόσμου κάθονται σε ένα μεγάλο τραπέζι, γράφουν ακόμα και γι’ αυτό ό, τι γράφουμε τους περιέχει, γιατί η τέχνη είναι μία μεγάλη συνέχεια που συνδέει το παλιό με το καινούργιο.

Ανάγκη γυρισμού, νόστος, επιστροφή και ταξίδι η γραφή. Σε χάρτινα καραβάκια. Το παιδί που είναι μέσα μας διεκδικεί τον χώρο και τον χρόνο του. Σαστίζει, φοβάται, εκπλήσσεται και συμμετέχει στο θαύμα της γραφής.
Πρόκες είναι οι λέξεις, μας έλεγε ο Μανώλης Αναγνωστάκης, και πρέπει να καρφώνονται γερά για να μην τις παίρνει ο άνεμος. Να μην τις στρίβουμε, λέει η Διώνη, να μην τις γυρνάμε το μέσα έξω. Να αναπνέουν. Γιατί με τόση μασκαράτα ασφυκτιά το ποίημα.

Η ποίηση γράφεται με απόκρημνες λέξεις. Γιατί πρέπει να πέφτει κανείς από το ποίημα μέσα στην άβυσσο, γιατί πρέπει να βλέπει κάποιος με τα μέσα μάτια, στο έσω τοπίο. Γιατί ένα ίσως είναι όλα τα ανθρώπινα και είμαστε άθυρμα στα θεϊκά χέρια.

Μια ποιητική συλλογή για την ποιητική, τις λέξεις αλλά και την ανθρώπινη μοίρα. Μετρημένη, σοφή, σεμνή η ματιά της ποιήτριας για το αληθινό, για το σημαντικό, για το ίσως και το πάντα, προτείνει μια ηθική της τέχνης που υπηρετεί. 

Γιατί η αγάπη είναι η πιο απόκρημνη λέξη της.

 

Λέξεις απόκρημνες
Διώνη Δημητριάδου
Μετάφραση: Robert Crist, Δέσποινα Λαλά – Crist
Μικρές εκδόσεις
112 σελ.
ISBN 978-618-83096-1-6
Τιμή: €12,00

001 patakis eshop

 

Εμφανίσεις: 521

Edith Hall: «Αρχαίοι Έλληνες» κριτική του Χρ. Δ. Αντωνίου

Edith Hall: «Αρχαίοι Έλληνες» κριτική του Χρ. Δ. Αντωνίου


Η διακεκριμένη ερευνήτρια της κλασικής Ελλάδας και καθηγήτρια στο Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Κέντρο Ελληνικών Μελετών του King’s College στο Λονδίνο Edith Hall μας έδωσε ένα βιβλίο (τη μετάφραση την έκανε η Ουρανία Τουτουντζή) που αποτελεί μια «σύνθεση ολόκληρου του αρχαιοελληνικού βιώματος, από την άνοδο των μυκηναϊκών βασιλείων κατά τον 16ο αιώνα π.Χ. ως την τελική επικράτηση του χριστιανισμού επί του παγανισμού, το 391 μ.Χ.».

Η συγγραφέας συνδυάζει από τη μια μεριά την επιστημονική γνώση και από την άλλη έναν γλαφυρό τρόπο γραφής που δημιουργεί ευχαρίστηση στον αναγνώστη. Πλαισιώνει μάλιστα την ερευνητική της προσπάθεια με πλούσιο υλικό και λεπτομέρειες που αποκαλύπτουν τη νοοτροπία των αρχαίων Ελλήνων, έτσι ώστε η αφήγησή της να τεκμηριώνεται σε κάθε της βήμα.

Για το «θαύμα» του αρχαιοελληνικού πολιτισμού, όπως είναι γνωστό, έχουν δημοσιευτεί πάμπολλες και επίπονες συγκριτικές μελέτες που το ερμηνεύουν ως μια συνεχή πολιτιστική αλληλεπίδραση των λαών της Μεσογείου. Άλλες όμως θέλησαν να υποβαθμίσουν το ελληνικό «θαύμα», καθώς εστίασαν την προσοχή τους στη μελέτη του αποικισμού ή σε μορφές ρατσισμού αυτού του πολιτισμού.

Παρά το γεγονός ότι οι Έλληνες ήταν διασκορπισμένοι στα πέρατα του αρχαίου κόσμου, είχαν κοινούς δεσμούς και θεσμούς και μιλούσαν όλοι την όμορφη ελληνική γλώσσα, πράγματα που τους συνείχαν, ώστε μπόρεσαν να αναπτύξουν χαρακτηριστικές ιδιότητες.  

Η συγγραφέας όμως αυτού του βιβλίου, που δεν ανήκει ακραιφνώς σε καμιά απ’ αυτές τις δύο ομάδες ερμηνείας, για να διευκρινίσει το θέμα προσπαθεί να εντοπίσει «ένα οργανικό σύνολο εξαίρετων χαρακτηριστικών» των Ελλήνων, που παρόμοια, ποιοτικά και ποσοτικά, δεν συναντάει κανείς σε κανένα άλλο σημείο του κόσμου και τα οποία αποτελούν τη βάση για την ερμηνεία αυτού του «θαύματος». Και παρά το γεγονός ότι οι Έλληνες ήταν διασκορπισμένοι στα πέρατα του αρχαίου κόσμου, είχαν κοινούς δεσμούς και θεσμούς και μιλούσαν όλοι την όμορφη ελληνική γλώσσα, πράγματα που τους συνείχαν, ώστε μπόρεσαν να αναπτύξουν χαρακτηριστικές ιδιότητες. Κι ενώ η ερευνήτρια παραδέχεται τα πολιτισμικά επιτεύγματα των άλλων λαών (Χετταίων, Ασσυρίων, Βαβυλωνίων, Αιγυπτίων, Φοινίκων) καθώς και τις επιδράσεις που δέχτηκαν οι Έλληνες απ’ αυτούς, όμως πιστεύει ότι κανείς απ’ αυτούς τους πολιτισμούς δεν κατέληξε σε μια «αθηναϊκή δημοκρατία», σε μια «θεατρική τραγωδία ή κωμωδία» ή σε μια «αριστοτέλεια φιλοσοφία».

Αυτές οι χαρακτηριστικές ιδιότητές τους, που είναι δέκα, σκιαγραφούνται στη μεγάλη σχετικά εισαγωγή του βιβλίου. Οι τέσσερις κύριες είναι: η ποντοπορία, η καχυποψία απέναντι στην εξουσία, ο σεβασμός στην ατομικότητα και η έρευνα. Άλλωστε οι αρχαίοι Έλληνες ήταν ανοιχτοί σε καινούριες ιδέες, ήταν ευφυείς, ανταγωνιστικοί, ευφραδείς, αγαπούσαν τις απολαύσεις και θαύμαζαν την αριστεία. Αυτά αποτελούσαν και τις υπόλοιπες έξι χαρακτηριστικές τους ιδιότητες. Ήταν «ένα σύνολο μοναδικών χαρακτηριστικών γνωρισμάτων που κατέστησε τους Έλληνες τόσο ιδιαίτερους και τους έκανε επίσης να είναι οι κατάλληλοι άνθρωποι στην κατάλληλη στιγμή ώστε να πάρουν στα χέρια τους τη σκυτάλη της ανθρώπινης προόδου».

Στο ίδιο μέρος του βιβλίου η συγγραφέας αναλύει αυτές τις εξαιρετικές ιδιότητες προστρέχοντας σε πάμπολλες φιλολογικές και ιστορικές αναφορές και τεκμηριώνοντας έτσι τις απόψεις της. Σχετικά με την ποντοπορία, π.χ., για να δείξει την αγάπη των Ελλήνων προς τη θάλασσα και τις ναυτικές τους ικανότητες, πέρα από τις αναφορές της στον Οδυσσέα ως συμβόλου του ναυτιλομένου Ελληνισμού, υπενθυμίζει ότι οι Έλληνες έχτιζαν τις πόλεις τους πολύ κοντά στη θάλασσα και «ζούσαν σαν βατράχια ή σαν μυρμήγκια γύρω από το τέλμα», όπως είπε ο Πλάτωνας. Αναφέρεται ακόμη στους Ερετριείς που, μετά την καταστροφή της πόλης τους από τους Πέρσες, ζούσαν εξόριστοι κοντά στα Σούσα και θρηνούσαν, σύμφωνα με ποίημα του Πλάτωνα, τη χαμένη πατρίδα τους και τη θάλασσά τους, το Αιγαίον Πέλαγος:

Αφήσαμε τον οικείο βρυχηθμό του πελάγους του Αιγέα
και κείμεθα τώρα εδώ, στων Εκβατάνων την πλατιά πεδιάδα.
Χαίρε εσύ, ω Ερέτρια, κάποτε ξακουστή γη των πατέρων μας.
Χαίρε κι εσύ, Αθήνα, όμορφη φίλη πόλη. Χαίρε, ω θάλασσα πολυαγαπημένη.
Edith Hall: «Αρχαίοι Έλληνες» κριτική του Χρ. Δ. Αντωνίου

Ανατρέχει ακόμη στην Ιλιάδα, στον «νηών κατάλογο», που παρουσιάζει στην ουσία τον αρχαιότερο γνωστό κατάλογο των ανθρώπων που αποτελούσαν τους αρχαίους Έλληνες, ο οποίος όμως δεν ήταν δομημένος ως ένας κατάλογος γεωγραφικών περιοχών, αλλά είχε τη μορφή ενός καταλόγου πλοίων. Έκδηλη ήταν άλλωστε η αγάπη τους για το κολύμπι (Δήλιοι κολυμβητές) και την κατάδυση (η κατάδυση του μυθικού ήρωα Θησέα στα θαλασσινά βάθη για να βρει το δαχτυλίδι του Μίνωα). Και, βέβαια, όχι μόνο αυτά.

Στην ίδια μέθοδο καταφεύγει –και πώς αλλιώς θα μπορούσε να γίνει;– όταν θέλει να τεκμηριώσει την καχυποψία των Ελλήνων προς την εξουσία, θέμα που θα πραγματευτεί και στο δεύτερο κεφάλαιο του βιβλίου. Κλασικά παραδείγματα ο Αχαιός οπλίτης Θερσίτης που αμφισβητεί τον αρχιστράτηγο Αγαμέμνονα, η παραλίγο ανταρσία των συντρόφων του Οδυσσέα εναντίον του στο νησί της Κίρκης, η άρνηση Σπαρτιατών πρεσβευτών στον Πέρση μονάρχη να τον προσκυνήσουν, η κριτική του Αρχίλοχου για τον τύπο του στρατηγού που αυτός επιθυμεί («Δεν θέλω ψηλός να είναι ο στρατηγός μου ούτε να περπατά καμαρωτά, ούτε τον θέλω καλοχτενισμένο, στην τρίχα ξυρισμένο, αλλά μικρόσωμος ας είναι και με στραβές τις κνήμες, όμως στα πόδια του γερά να στέκει και γενναία ψυχή να έχει») και πολλά άλλα που δείχνουν, κατά τη συγγραφέα, την πολιτική συνειδητοποίηση των Ελλήνων, πριν κιόλας από τη λειτουργία της Δημοκρατίας. Δείχνουν ακόμη την ισχυρή τους αίσθηση για την ατομικότητα και την αγάπη τους για την ελευθερία. Με τον ίδιο τρόπο αναλύει και τεκμηριώνει και τις άλλες ιδιαιτερότητες των Ελλήνων.

Έπονται δέκα κεφάλαια που αποτελούν ένα χρονολογικό ταξίδι με σταθμούς τα σημαντικότερα σημεία της ελληνικής ιστορίας. Το καθένα απ’ αυτά τα κεφάλαια εξετάζει μια διαφορετική ελληνική κοινότητα, σε μια διαφορετική στιγμή, μέσα στους είκοσι αιώνες της αρχαίας ελληνικής ιστορίας. Αναφέρω τους τίτλους των κεφαλαίων: «Οι θαλασσοπόροι Μυκηναίοι», «Η δημιουργία της Ελλάδας», «Βάτραχοι και Δελφίνια γύρω από το τέλμα», «Ανακαλύπτοντας τους Ίωνες», «Η ανοιχτή κοινωνία της Αθήνας», «Η ανεξιχνίαστη Σπάρτη», «Οι ανταγωνιστικοί Μακεδόνες», «Θεοί-βασιλείς και βιβλιοθήκες», «Ελληνικές διάνοιες και Ρωμαϊκή Εξουσία», «Παγανιστές Έλληνες και Χριστιανοί».

Τέλος, το βιβλίο περιλαμβάνει πλούσια βιβλιογραφία ξεχωριστά για κάθε κεφάλαιο, καθώς επίσης κι ένα πολύ χρήσιμο ευρετήριο ονομάτων. Οι εκδόσεις Διόπτρα μάς έδωσαν ένα πολύ χρήσιμο και όμορφο ως έκδοση βιβλίο (στα ενδιάμεσα διακοσμείται από διάφορα χαρακτικά, από διαφορετικούς αιώνες, σχετικά με τη θεματολογία του), το οποίο, παρά την επιστημοσύνη του, απευθύνεται σε μια πολύ μεγάλη γκάμα αναγνωστών που μπορεί να περιλάβει μαθητές, φοιτητές, φιλολόγους, επιστήμονες κάθε τομέα, αλλά και αναγνώστες παντός είδους που θέλουν να ενισχύσουν την αρχαιογνωσία τους.

 

Αρχαίοι Έλληνες
Edith Hall
Μετάφραση: Ουρανία Τουτουντζή
Διόπτρα
360 σελ.
ISBN 978-960-605-128-9
Τιμή: €16,60

001 patakis eshop

 

Εμφανίσεις: 233

Edward Said: «Ζωή εκτός τόπου» κριτική της Ανθούλας Δανιήλ

Edward Said: «Ζωή εκτός τόπου» κριτική της Ανθούλας Δανιήλ


Στην αυτοβιογραφία του Έντουαρντ Σαΐντ, Ζωή εκτός τόπου, η έννοια «τόπος» επιβεβαιώνεται ως βασική προϋπόθεση, απαραίτητη για την ανάπτυξη μιας προσωπικότητας και εξ αντιδιαστολής σηματοδοτεί τη δυσκολία τού να ζει κανείς εκτός τόπου. Οι τόποι, όπου ο Έντουαρντ Σαΐντ έζησε, αραβικός, αμερικανικός και άλλοι, με διαφορετικές αισθήσεις, νοοτροπίες και συμπεριφορές, συμβάλλουν στην ανάπτυξη μιας παλίμψηστης προσωπικότητας. Πολλοί από αυτούς τώρα πια δεν υπάρχουν, υπάρχουν όμως πολλές αναμνήσεις, «με την ακρίβειά τους και τις ενίοτε εντυπωσιακά ευκρινείς λεπτομέρειες». Κι εδώ προκύπτει ο διχασμός ανάμεσα στο είναι και στο εγώ, στο μη είναι και στον ου τόπο μου.

 

Εμφανίσεις: 244

Περισσότερα...

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr