«Ο Χανς Φάλαντα και η κοινωνία του Βερολίνου» της Ιωάννας Αβραμίδου

«Ο Χανς Φάλαντα και η κοινωνία του Βερολίνου» της Ιωάννας Αβραμίδου

Τα πολιτικά γεγονότα που συντάραξαν τη Γερμανία τη δεκαετία του είκοσι, γνωστή και ως περίοδο της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, και η αποτυχία της σοσιαλιστικής επανάστασης του Νοέμβρη του 1918 μετά το χάος του Α΄ Παγκοσμίου πολέμου, δεν μπορούσαν να αφήσουν αμέτοχους και απαθείς τους καλλιτέχνες και τους συγγραφείς. Είναι γνωστό στους παροικούντες τη γερμανική λογοτεχνία ότι δύο καλλιτέχνες, ο Αυστριακός Χανς Άισλερ, συνθέτης μεταξύ άλλων και δημοφιλών αγωνιστικών τραγουδιών της εποχής και θεωρητικός της μουσικής, και ο δραματουργός Ερνστ Τόλερ, μετά τη συντριβή της επανάστασης του Νοέμβρη του 1918 υπέστησαν διώξεις, και ο μεν πρώτος δολοφονήθηκε, ο δε νεαρός Ερνστ Τόλερ καταδικάστηκε, φυλακίστηκε και το 1939 αυτοκτόνησε. Παράλληλα με τις κοινωνικές και τις πολιτικές έριδες, υπήρχαν και έντονες ζυμώσεις και λογοτεχνικές διαμάχες στον χώρο της λογοτεχνίας, που κορυφώθηκαν στην περίφημη «Διαμάχη για τον Εξπρεσσιονισμό», στους κόλπους κυρίως των μοντερνιστών και των αριστερών εκπροσώπων του κριτικού ρεαλισμού. Ουσιαστικά αυτό που καταλόγιζαν οι συγγραφείς του κριτικού ρεαλισμού στους μοντερνιστές ήταν ο έντονος ψυχολογισμός και η υποταγή τους στην καπιταλιστική αλλοτρίωση και στην αστική ιδεολογία, καθώς και ότι αγνοούσαν τις αντικειμενικές συνθήκες της κοινωνικής πραγματικότητας. Μέσα από τη διαμάχη αυτή, ξεπήδησε το κίνημα της Αντικειμενικής Πραγματικότητας στην οποίαν η ιστορία της λογοτεχνίας κατατάσσει και τον Χανς Φάλαντα. Η διαλεκτική σχέση μεταξύ πραγματικού και φανταστικού είναι αυτή που δημιουργεί τις μυθοπλαστικές φιγούρες του μυθιστορήματος κι όχι η πιστή απομίμηση της πραγματικότητας, που θα καταδείκνυε τη μονοσήμαντη πλευρά της ζωής τους, ενώ ο συγγραφέας, οργανώνοντας ευφυώς το υλικό του, μας δίνει ένα πολυσήμαντο έργο. Παίρνοντας αποστάσεις από τον εξπρεσιονισμό, επιδιώκει να αποτυπώσει με νηφάλιο βλέμμα και με μια ελευθερία απαλλαγμένη από κάθε εκστατικό συναισθηματισμό, τα καθημερινά γεγονότα της σύγχρονης ζωής σε μια γλώσσα λαϊκή, όπως το απαιτεί το πρόγραμμα ενός κοινωνικού μυθιστορήματος με ήρωες ανθρώπους από τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα. Λόγιος ο ίδιος, πλάθει τη γλωσσική του ύλη με ιδιολέκτους, κοινωνιολέκτους και διάλεκτο της Πομερανίας, με στόχο να επιτύχει την αυθεντικότητα της αφήγησης και των χαρακτήρων αλλά και τις ψυχικές τους παλινδρομήσεις.. Τα μυθιστορήματα που γράφονται από τους συγγραφείς του κινήματος είναι ευκολοδιάβαστα, γραμμένα σε απολύτως κατανοητή γλώσσα και δεν έχουν καμιά φιλοδοξία να εκφράσουν υψηλά νοήματα, ο συγγραφέας αρκείται μόνο να πληροφορήσει τον αναγνώστη «για τους πραγματικούς, χειροπιαστούς συσχετισμούς» και να λειτουργήσει κατά κάποιον τρόπο ως «το μάτι μιας κάμερας», που καταγράφει τα τεκταινόμενα της κοινωνίας αποστασιοποιημένα, ως ξένος μάρτυρας και δίχως συναισθηματική εμπλοκή.

 

Περισσότερα...
«Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης: Ο ταπεινός των ταπεινών» της Νίκης Σαλπαδήμου

«Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης: Ο ταπεινός των ταπεινών» της Νίκης Σαλπαδήμου

Ο Παύλος Νιρβάνας θυμάται τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη την περίοδο 1899-1902 που δούλεψε μαζί του στο Άστυ. Γράφει ο Νιρβάνας: «Μου μένει εντυπωμένη η πρώτη φορά, που είχε έρθει ν’ αναλάβει υπηρεσία στο γραφείο. Ο κ. Κακλαμάνος, αφού του μίλησε για τη δουλειά που είχε να κάνει, έφτασε με κάποια επιφύλαξη και στο ζήτημα του μισθού. “Ο μισθός σας θα είναι εκατόν πενήντα δραχμές…” του είπε. Ο Παπαδιαμάντης κοντοστάθηκε, σα να έκανε κάποιους υπολογισμούς με τον νου του. “Μήπως είναι λίγα;” του είπε δειλά ο Κακλαμάνος, έτοιμος ν’ αυξήσει το ποσό που είχε προτείνει. Τότε άκουσα απ’ τα χείλη του Παπαδιαμάντη τη μοναδικότερη απάντηση που θα μπορούσε να δώσει άνθρωπος σε τέτοια στιγμή. “Πολλές είναι 150… Με φτάνουν 100”. Και έφυγε βιαστικός και ντροπαλός χωρίς να προσθέσει λέξη».

 

Περισσότερα...
«Ο έρωτας και η ελληνική γλώσσα στους Αθλίους του Ουγκό» του Φάνη Κωστόπουλου

«Ο έρωτας και η ελληνική γλώσσα στους "Αθλίους" του Ουγκό» του Φάνη Κωστόπουλου

Αυτή τη φορά δεν θα μιλήσω για την πόλη του Παρισιού, αλλά για δυο παλιές Παριζιάνες. Δεν έχει σημασία αν είναι δημιουργήματα ιδιοφυούς φαντασίας. Σημασία έχει πόσο διαφορετικές είναι αυτές οι γυναίκες. Η μία –έτσι τουλάχιστον τη θέλει ο συγγραφέας του βιβλίου– είναι ομορφιά πολλών καρατιών, ηθικών αρχών και, για τους πολλούς στον κύκλο της, πνευματικά καλλιεργημένη, μιας και έμαθε γράμματα στις καλόγριες. Η άλλη φτάνει σε μας από τη φτώχεια και τον δρόμο. Όσο για μόρφωση, μόλις που ξέρει να διαβάζει. Και αυτό όσο χρειάζεται για ν’ ακονίζει την εξυπνάδα της και να κάνει πιο ενδιαφέρουσα τη θηλυκότητά της. Ας τις δούμε τώρα από πιο κοντά. Και λέω έτσι γιατί οι πιο πολλοί διαβάσαμε αυτό το βιβλίο, το «κοινωνικό ευαγγέλιο», όπως το έλεγαν αρκετοί αναγνώστες του, παιδιά και σε παιδικές εκδόσεις. Επομένως, ούτε η ηλικία ούτε και η έκδοση του βιβλίου μάς επέτρεπαν να προσέξουμε τις λεπτομέρειες αυτού του φημισμένου και πολυδιαβασμένου γαλλικού μυθιστορήματος που επισημαίνονται σε αυτό το σημείωμα.

 

Περισσότερα...
«Μενέλαος Λουντέμης (1906-1977)» του Φίλιππου Φιλίππου

«Μενέλαος Λουντέμης (1906-1977)» του Φίλιππου Φιλίππου

Το 2015 επανεκδόθηκαν αρκετά βιβλία του Μενέλαου Λουντέμη από τις εκδόσεις Πατάκη (πήραν τη σκυτάλη από τα Ελληνικά Γράμματα και τον Δωρικό), ανάμεσά τους τα κλασικά Οδός Αβύσσου αριθμός 0, Συννεφιάζει, Οι κερασιές θ' ανθίσουν και φέτος..., Τότε που κυνηγούσα τους ανέμους, Το ρολόι του κόσμου χτυπά μεσάνυχτα. Το 2016 επανεκδόθηκε το Άπαντα τα ποιητικά (περιλαμβάνει τις ποιητικές συλλογές Κραυγή στα πέρατα, Θρηνολόι και άσμα για το σταυρωμένονησί, Το σπαθί και το φιλί, Κοντσέρτο για δυο μυδράλια κι ένα αηδόνι, Πυρπολημένη μνήμη, Οι εφτά κύκλοι της μοναξιάς), ενώ για το 2017, την επέτειο των 40 χρόνων από το θάνατό του, πρόκειται να εκδοθεί το Θησέας, ένα βιβλίο για παιδιά και εφήβους.

 

Περισσότερα...
«Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, ο μετρ του μαγικού ρεαλισμού» του Φίλιππου Φιλίππου

«Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, ο μετρ του μαγικού ρεαλισμού» του Φίλιππου Φιλίππου

Στο βιβλίο του Σαντιάγο Γκαμπόα (1965) Νυχτερινές ικεσίες (μετάφραση Βασιλική Κνήτου, εκδόσεις Πόλις, 2017) διαβάζουμε τη φράση του Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν «Ο Σαντιάγο Γκαμπόα και ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες είναι οι σημαντικότεροι Κολομβιανοί συγγραφείς» (βεβαίως, σημαντικός είναι και ο Άλβαρο Μούτις, γνωστός στους Έλληνες αναγνώστες).

Και οι δύο έχουν γράψει μυθιστορήματα για την πατρίδα τους την Κολομβία, για τους κατοίκους της, τα ήθη και τις παραδόσεις τους, όμως ο πρώτος προτιμάει ενίοτε την αστυνομική πλοκή σε συνδυασμό με την πολιτική, είναι δηλαδή ρεαλιστής, ενώ ο δεύτερος καλλιέργησε τον «μαγικό ρεαλισμό» ή αλλιώς «θαυμαστή πραγματικότητα».

 

Περισσότερα...
«Ναπολέων Λαπαθιώτης: Η τοιχογραφία μιας εποχής» της Νίκης Σαλπαδήμου

«Ναπολέων Λαπαθιώτης: Η τοιχογραφία μιας εποχής (β' μέρος)» της Νίκης Σαλπαδήμου

Β΄ ΜΕΡΟΣ

Το 1907 ο Λαπαθιώτης και οι Πολίτηδες με τον αυθορμητισμό της νιότης τους και τη φλόγα της δημιουργίας τόλμησαν να διεκδικήσουν τη δημοσιότητα μ’ ένα δικό τους λογοτεχνικό περιοδικό. Την ιδέα τους την ενστερνίστηκαν κι άλλοι εφτά κι έτσι το περιοδικό είδε το φως της δημοσιότητας με το όνομα Ηγησώ. Οι δέκα ιδρυτές του ήταν: Βάρναλης, Χατζάρας, Φιλύρας, Καρβούνης, Λέανδρος Παλαμάς, Κουμαριανός, Μήτσης Καλαμάς, Γ. και Φ. Πολίτης, Ν. Λαπαθιώτης.

Σχετικά με τον τίτλο του περιοδικού ο Λαπαθιώτης αναφέρει ότι τον πρότεινε ο Παλαμάς. Ο Βάρναλης όμως στ’ απομνημονεύματά του γράφει ότι ήταν αποτέλεσμα μακράς συζήτησης των μελών κι ότι αρχικά συμμετείχε κι ο Ρήγας Γκόλφης, που στη συνέχεια αποχώρησε για λόγους γλωσσικής ορθοδοξίας. Οι μικρότεροι της παρέας του περιοδικού, αρχίζοντας από τον μικρότερο, ήταν: Λέαν. Παλαμάς, οι Πολίτηδες και ο Λαπαθιώτης. Πριν ακόμη τυπωθεί το πρώτο τεύχος, έγινε γνωστή η επικείμενη κυκλοφορία του και ο Αλ. Πάλης, που κάτι είχε ακούσει, ρώτησε τον Παλαμά κι εκείνος του απάντησε ως εξής: «Η αλήθεια είναι πως δεν άρχισε κανένα περιοδικό, μόνο μια συντροφιά 8-9 παιδιά είπανε να βγάλουνε ένα φυλλαράκι, που να μπαίνουν στίχοι μόνον για να συγκεντρώνουν εκεί τα τραγούδια τους. Φιλοδοξίες παιδιάτικες και ποιητικές». Παρά τα λεγόμενα του Παλαμά το περιοδικό κυκλοφόρησε και με εισαγωγικό σημείωμα δικό του, το οποίο έδινε και το στίγμα του νέου περιοδικού.

 

Περισσότερα...

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΕΙΣ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Το μήνυμά σας

Διεύθυνση

Πτολεμαίων 7
(Πλατεία Προσκόπων)
11635 Αθήνα,
Τηλ.-fax: 210.7212307
info@diastixo.gr
ISSN: 2585-2485

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER