A+ A A-

Θωμάς Σιταράς: συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

Θωμάς Σιταράς: συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη


Ο Θωµάς Σιταράς γεννήθηκε το 1943 στην Αθήνα από γονείς Κωνσταντινουπολίτες. Αριστούχος απόφοιτος της Λεοντείου Σχολής, σπούδασε, ως υπότροφος του Βαυαρικού Υπουργείου Παιδείας, οικονοµικά και δηµοσιογραφία στο Πανεπιστήµιο του Μονάχου. Ολοκλήρωσε την πανεπιστηµιακή του εκπαίδευση µε µεταπτυχιακές σπουδές στο μάρκετινγκ, στο ίδιο πανεπιστήµιο. Εργάστηκε στη Γερµανία, στην εταιρεία ηλεκτρονικών υπολογιστών Honeywell, και περιστασιακά στον ραδιοφωνικό σταθµό Voice of America. Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα απασχολήθηκε επί σειρά ετών ως διευθυντής μάρκετινγκ στον βιοµηχανικό όµιλο Α. Πετζετάκις και σε διάφορες άλλες, µικρότερες επιχειρήσεις. Παράλληλα, από το 1970 ασχολήθηκε µε την επαγγελµατική εκπαίδευση, ως συνιδρυτής του BCA και ως ιδρυτής του Κέντρου Διοικητικών Επιστηµών. Στον ρόλο του εκπαιδευτή ενηλίκων έχει οργανώσει ή συµµετάσχει σε πολυάριθµα σεµινάρια Διοίκησης και Οργάνωσης, Μάρκετινγκ και Πωλήσεων σε παραγωγικές, εµπορικές και τουριστικές επιχειρήσεις, καθώς και σε Κέντρα Επαγγελµατικής Κατάρτισης. Από το 2007 είναι πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσµου Εκπαιδευτών Ενηλίκων. Έχει συγγράψει µε συναδέλφους του τα εξής βιβλία: Το εµπορικό κατάστηµα στη νέα χιλιετία: Πρακτικές εφαρµογές μάρκετινγκ στο λιανεµπόριο (Αθήνα 2000, εκδόσεις Σταµούλη), Μάρκετινγκ τουρισµού και ποιοτική εξυπηρέτηση (Αθήνα 2004, εκδόσεις Interbooks) Εισαγωγή στη θεωρία του τουρισµού (Αθήνα 2008, εκδόσεις Interbooks). Σήµερα απασχολείται ως σύµβουλος επιχειρήσεων κι εκπαιδευτής ενηλίκων, ενώ είναι τακτικό µέλος της Παγκόσµιας Οµοσπονδίας Δηµοσιογράφων και Συγγραφέων Τουρισµού.

Από το εξώφυλλο του βιβλίου μάς προδιαθέτετε ότι θα περάσουμε όμορφα διαβάζοντας Τα ανάλεκτα της Παλιάς Αθήνας. Τι είναι αυτό που θα μας κερδίσει στο βιβλίο σας;

Θα μεταφερθείτε, θέλοντας και μη, σ’ έναν κόσμο που είναι δύσκολο να βιώσει ο σημερινός κάτοικος της πόλης. Έναν κόσμο γεμάτο ανθρωπιά, κοινωνική συνοχή, απίστευτη αίσθηση χιούμορ, απλότητα και ηρεμία. Δεν είναι λίγες οι στιγμές που ο αναγνώστης θα ζηλέψει και θα ήθελε να βρισκόταν κι αυτός εκεί. Εξάλλου, η πλούσια εικονογράφηση δεν αφήνει περιθώρια για απορίες.

Στο οπισθόφυλλο του βιβλίου, μας καλείτε να ταξιδέψουμε μαζί στα παλιά χρόνια. Και σας ακολουθούμε. Πάμε σαν άλλοτε…

Είναι τόσα τα μέρη που θα επισκεφθούμε: Πλάκα, Ψυρρή, Νεάπολη, Μεταξουργείο, Πετράλωνα, Ομόνοια, Γκάζι, Λιμάνι, παραλιακή μέχρι τη Βουλιαγμένη. Αρχοντικά και φτωχόσπιτα, καφενεία, ταβέρνες, ζαχαροπλαστεία, θέατρα –και Καραγκιόζης, παρακαλώ–, κινηματογράφοι και άλλοι τόποι κοινωνικής συνάθροισης, συμπεριλαμβανομένης και μιας σειράς από γκαρσονιέρες γεμάτες άτακτους, μας περιμένουν με ορθάνοιχτες πόρτες για να μας αποκαλύψουν απίστευτες και διασκεδαστικές ιστορίες.

Η διαδρομή γίνεται με κείμενα αλλά και με εικόνες μιας εποχής που εμείς δεν ζήσαμε. Γιατί μας γοητεύει, ακόμη, εκείνη η εποχή;

Πάντα όταν ακούγαμε «Στης Πλάκας τις ανηφοριές» γεμίζαμε νοσταλγία και ευτυχώς το ιστορικό κέντρο της πόλης κατόρθωσε να επιβιώσει από τη λαίλαπα της πολυκατοικίας, βρίσκεται εκεί πολύχρωμο άλμπουμ εκείνης της ωραίας εποχής. Η νοσταλγία, που είναι κάτι το ανθρώπινο, παίρνει μεγαλύτερες διαστάσεις σε περιόδους έντονης κρίσης, αφού ο άνθρωπος πασχίζει να ξεφύγει από αυτό που θέλει να αποφύγει. Τότε το παλιό παίρνει άλλες μορφές, απίστευτα δελεαστικές. Μας αφήνει έκπληκτους, και επιβεβαιώνει τα παραπάνω η συμμετοχή σε όλα αυτά και μιας μεγάλης μερίδας νέων κυρίως 20-30 ετών.
Ήμουν προχθές σε ένα μεγάλο βιβλιοπωλείο που είχε το βιβλίο μου τοποθετημένο σε περίοπτη θέση ανάμεσα και στις άλλες πρώτες κυκλοφορίες. Παρατηρούσα τη συμπεριφορά των υποψήφιων αναγνωστών. Ε, λοιπόν, τη μία ώρα που κάθισα, όσοι αγόρασαν το βιβλίο ήταν σχεδόν όλοι νέοι!

Τότε στην Αθήνα που δένανε τα σκυλιά με τα λουκάνικα… Αλήθεια, πώς περνούσε την καθημερινότητά του ο Αθηναίος;

Εξαρτάται από την περίοδο. Άλλη η καθημερινότητα, σε γενικές πάντα γραμμές, μεταξύ 1834-1880 και άλλη τις χρονιές 1880-1940, ιδιαίτερα δε μετά το 1923.
Ας δούμε την πρώτη:

Πρώτη δουλειά της ημέρας ήταν να πάει κανείς να ψωνίσει τα της ημέρας από την παλιά αγορά που βρισκόταν τότε στο τέρμα της οδού Αιόλου. Μη λησμονείτε ότι μιλάμε για μια εποχή χωρίς ψυγεία και πάγο. Ακολουθούσε παράδοση των ωνίων στο σπίτι για να αρχίσει κάτι να κάνει και η σύζυγος! (Μαγείρεμα με κάρβουνα, αργότερα με γκαζιέρες πετρελαίου, φροντίδα των παιδιών που δεν ήσαν και λίγα, φροντίδα του σπιτιού!) Σε ό,τι αφορά τον σύζυγο, αν δεν πήγαινε στη δουλειά του (τότε δουλεύανε όλη μέρα με μεσημεριανή διακοπή για φαγητό και υπνάκο), αγαπημένο στέκι ήταν φυσικά το καφενείο, όπου έβλεπε τους φίλους του, πολιτικολογούσε με πάθος, διάβαζε οπωσδήποτε εφημερίδες για να είναι πάντα ενήμερος, έπαιζε τάβλι και κοντσίνα. Μετά τη δουλειά γινότανε και ένα πέρασμα στα ταβερνάκια με την κεχριμπαρένια και τους μεζέδες, άλλη παρέα εκεί. Όταν θυμόταν ότι είχε και οικογένεια τους έβγαζε στο ζαχαροπλαστείο. Στις γιορτές γίνονταν οικογενειακές επισκέψεις μετά «αρτοκλασίας» σε φίλους και συγγενείς μέχρι δεκάτου πέμπτου βαθμού. Να μην ξεχάσουμε και τους ανύπαντρους, ρομαντικές εποχές, ξέρετε, χεράκι χεράκι και απίστευτες πεζοπορίες.

Ας δούμε τώρα και τη δεύτερη περίοδο όπου εστιάζει και το βιβλίο μου:

Ξεκινάμε με τη γυναίκα που βγαίνει πλέον από το σπίτι, είτε για ψώνια είτε γιατί έπιασε και αυτή δουλειά, και είναι ανεξάρτητη από μπαμπάδες, αδελφούς και συζύγους. Δίπλα στα καφενεία, τα ζαχαροπλαστεία, τις ταβέρνες και τα εστιατόρια της παλιάς καλής εποχής έχουμε πλέον ντάνσινγκ-βαριετέ, σινέ-μπαρ-κονσέρ, τουσινέ-κονσέρ-βαριετέ, cabaret-dancing, concert, music-hall, μπουάτ, ούζο-μπαρ, αναψυκτήριον, σκαίιτινγκ-μπαρ, roof garden και 40 άλλες ονομασίες που δεν τολμώ να καταγράψω, γιατί θα σας πονοκεφαλιάσω. Η Αθήνα ζει τη ζωή της με τον πιο δυναμικό τρόπο. Πολλά παραστρατήματα, πολλές καταστάσεις. Έξω καρδιά! Πάνε και οι ρομαντισμοί, η Αθήνα γέμισε γκαρσονιέρες και ο σώζων εαυτόν σωθήτω…

Δημιουργήθηκε μια νέα κοινωνική τάξη νεόπλουτων που είχαν οδηγό το σύνθημα «λεφτά, γυναίκες και κοιλιά είναι η καλύτερη δουλειά». Σ’ αυτούς πρέπει να χρεωθούν όλες οι κοινωνικές ακρότητες εκείνης της εποχής. Η παλιά αριστοκρατία με τις αρχές και την ευγένεια που τη χαρακτήριζε υποχώρησε έντρομη στους στενούς κύκλους της και έδωσε χώρο στη νέα τάξη πραγμάτων.

Ήταν καλύτερη σε ποιότητα η ζωή τότε ή στην σημερινή εποχή είναι καλύτερα;

Κάθε εποχή με τη χάρη της. Δεν ξέρω αν θα ήθελα να ζω συνεχώς εκείνη την περίοδο. Έλειπαν πολλές από τις ευκολίες που έχουμε σήμερα. Επιδημίες θέριζαν συχνά πυκνά τους κατοίκους της πόλης. Οικονομικές δυσπραγίες, πόλεμοι και επιστρατεύσεις. Η ζωή δεν ήταν εύκολη. Από την άλλη μεριά, το να τρώει όλη η οικογένεια μαζί, ν’ ακούς τα παραμύθια της γιαγιάς, να περνάς τις γειτονιές και να χαζεύεις τις νοικοκυρές που κουτσομπολεύουν μαζεμένες σε παρέες, ν’ ακούς φωνές παιδιών στον δρόμο, μικροπωλητές να διαλαλούν τα καλούδια τους, να ζεις σε μια πόλη γεμάτη νεοκλασικά, αρώματα, γλάστρες, χρώματα. Λίγο το έχετε κι αυτό. Κομμάτι δύσκολη η ερώτησή σας.

Η περίοδος του βιβλίου είναι οι δυο δεκαετίες του 1920 και 1930. Ποια ήταν η εποχή της Belle Epoque της Αθήνας;

Τυπικά ήταν το 1880-1910, γιατί μετά ακολουθεί ο Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος. Αν όμως ξεκολλήσουμε από τη γαλλόφωνη ετικέτα και μπούμε στην ελληνική ουσία, θα έλεγα απερίφραστα ότι η Ωραία Εποχή ήταν η περίοδος 1923-1940. Γλυκιά ζωή με τα όλα της για ουκ ολίγους.
 Θωμάς Σιταράς: συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

Καφενεία, εστιατόρια ήταν αγαπητοί χώροι και σύχναζε όλος ο κόσμος. Αυτά σώζονται μέσα από φωτογραφίες και από γραπτά κείμενα. Δεν υπάρχει όμως τίποτε απ’ όλα αυτά. Γιατί συνέβη αυτή η ιστορική κατεδάφιση του ιστορικού και πολεοδομικού χώρου της Αθήνας;

Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή η Αθήνα γέμισε πρόσφυγες και άρχισε το πανηγύρι της εκμετάλλευσης και της αισχροκέρδειας. Δημιουργήθηκε μια νέα κοινωνική τάξη νεόπλουτων που είχαν οδηγό το σύνθημα «λεφτά, γυναίκες και κοιλιά είναι η καλύτερη δουλειά». Σ’ αυτούς πρέπει να χρεωθούν όλες οι κοινωνικές ακρότητες εκείνης της εποχής. Η παλιά αριστοκρατία με τις αρχές και την ευγένεια που τη χαρακτήριζε υποχώρησε έντρομη στους στενούς κύκλους της και έδωσε χώρο στη νέα τάξη πραγμάτων.

Μία από τις ακρότητες που βίωσε η πόλη ήταν και το ξεκίνημα της ανέγερσης πολυκατοικιών. Η πλήρης καθ’ ύψος εκμετάλλευση του οικοπέδου έγινε καθημερινή πρακτική. Πλεονεξία σε όλο της το μεγαλείο. Με πόνο ψυχής για το τι έμελλε να επακολουθήσει διαβάζει κανείς ένα μικρό κείμενο του Δημήτρη. Ψαθά στα Αθηναϊκά Νέα (1931):

 «Κάτω από την σκιάν της Ακροπόλεως. Τ' Αναφιώτικα. Η πειο ζωντανή σελίδα από το παρελθόν. Ένας περίπατος στα στενά δρομάκια των ξυπνά μέσα στην ψυχή κιτρινισμένες σελίδες... Τι συμπαθητική ατμόσφαιρα... Εδώ επάνω δεν φτάνει ο θόρυβος της εποχής. Κάτω στα κράσπεδα της συνοικίας φτάνει και σκάει σαν κύμα στην ακρογιαλιά η ανησυχία της σημερινής Αθήνας. Καθώς ανεβαίνετε σιγά-σιγά και χάνεσθε στα δρομάκια με της χαμηλές πορτούλες, αποξενώνεστε τόσο πολύ με την σύγχρονη πόλι. Μια ατμόσφαιρα παρελθόντος είνε χυμένη στην κάθε πέτρα, στο κάθε σπίτι, στην κάθε γωνιά, σ’ αυτά τα πρόσωπα ακόμη των λίγων περαστικών. Ένα άρωμα πραγμάτων περασμένων αποπνέει το κάθε τι. Τα χαμηλά παράθυρα με τα πέτρινα τόξα, η ταρατσούλες με την γλάστρα, η μισοτραβηγμένες κουρτίνες, η νερατζούλες στης αυλές, τα κυπαρίσσια που πετάγονται πού και πού μέσα από τους κήπους κι’ υψώνουν της μαύρες σιλουέτες των ψηλά...

[…]
Οι δρόμοι, καθώς ανεβαίνετε, γίνονται πειό στενοί και τα σπίτια ξεβαμμένα, λέτε και μόλις συγκρατούνται από το πέρασμα του χρόνου. Μια ταβερνούλα, μερικοί τύποι σιωπηλοί που κουτσοπίνουν, μια γρηούλα που ανεβαίνει με κόπο της σκάλες και πίσω από κάποιο παράθυρο, το πρόσωπο μιας κοπέλλας.

[…]
Καθώς περπατάτε σ' αυτά τα δρομάκια, σας γεννάται μέσα στην ψυχή ένας τόνος βαθειάς μελαγχολίας. Για το χθες που σβύνει σιγά-σιγά, που ετοιμάζεται να πεθάνη. Αυτά τα μικρά-μικρά σπιτάκια, τα χαμηλά, τα ακατάστατα, δίνουν τόσο πολύ την εντύπωσι ενός κοπαδιού που έχει πανικοβληθή από κάποιον εχθρό κι' εστριμώχθηκε, έντρομο, να προφυλαχτή κάτω από τον βράχο της Ακροπόλεως.

Η καινούργια Αθήνα δεν συγχωρεί τον ρωμαντισμό. Τα στενά σοκάκια με τα μισόκλειστα παράθυρα είνε για τους τροβαδούρους κι’ αυτοί δεν υπάρχουν να σκορπίσουν την ζωή στα ξεθωριασμένα σκηνικά των Αναφιώτικων...»

Και δύο τελευταία λογάκια για τα καφενεία που «δεν υπάρχουν πια»: Για περάστε από το «Καφενείον» ((Επιχάρμου 1), «Ωραία Ελλάς» (Μητροπόλεως 59), «Γλυκύς» (Αγγέλου Γέροντα 2), «Κυδαθηναίων Καφενείον» (Πλατεία Φιλομούσου Εταιρείας 2), όλα στην Πλάκα, και μετά τα ξαναλέμε!

Στο βιβλίο σας, αλλά και στα προηγούμενα, η Αθήνα κυριαρχεί. Ποια είναι η ανταπόκριση αυτών των βιβλίων στους Αθηναίους;

Αναπάντεχα μεγάλη για μια βιβλιοαγορά που ξεχειλίζει από ρομαντικά μελοδράματα. Να σας θυμίσω ότι εκτός από τα τρία βιβλία μου για την παλιά Αθήνα οι εκδόσεις Ωκεανίδα κυκλοφόρησαν το 1913 ένα ημερολόγιο αφιερωμένο στα παλιά που έγινε ανάρπαστο. Αυτό από μόνο του λέει πολλά.

Εντυπωσιάστηκα όταν έμαθα ότι επικοινωνείτε με πολλά μέρη της γης που ενδιαφέρονται για τη δουλειά σας. Πώς ξεκίνησε αυτή η επικοινωνία;

Ας είναι καλά το Internet και το Facebook. Έχω ζήσει 8 χρόνια στο Μόναχο και ξέρω καλά τι σημαίνει νόστος. Δέχτηκα επισκέψεις από μέρη που αναγκάστηκα να ψάξω να βρω πού βρίσκονται. Στην αρχή ξεκίνησε σαν παιχνιδάκι. Έμπαινα στο visitors overview του google και σημείωνα τα κράτη προέλευσης των επισκεπτών. Ε, πιστέψτε με, σε λίγο έγινα ΟΗΕ! Συγκινητικό μέχρι δακρύων είναι όταν τα πατριωτάκια λείπουν πολλά χρόνια έξω, οπότε και τα ελληνικά τους αρχίζουν και «ξεθωριάζουν», αλλά η ψυχή τους…

Ξεναγήθηκα στην ιστοσελίδα σας www.paliaathina.com. Πού βρήκατε όλο αυτό το υλικό; Από πότε ξεκινά αυτή η συγκέντρωση αυτού του σημαντικού υλικού;

Ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2012 σε μια προσπάθεια να δημιουργηθεί ένα είδος ηλεκτρονικού μουσείου για την παλιά Αθήνα. Έχουμε κλείσει πάνω από 170.000 επισκέψεις και, όπως μας επιβεβαιώνει η Google, κάθε άλλο παρά φευγαλέες είναι. Μιλώ στον πληθυντικό διότι με βοηθούν δύο στενοί συνεργάτες.

Το υλικό που ανανεώνει την ιστοσελίδα μία φορά τον μήνα βρίσκεται κρυμμένο στις εφημερίδες και τα περιοδικά της Βιβλιοθήκης της Βουλής, του Δήμου Αθηναίων και του ΕΛΙΑ. Εργάζομαι εδώ και μια δεκαετία καθημερινά 6 ώρες στη συγκέντρωση και αξιολόγησή του.

Η νοσταλγία, που είναι κάτι το ανθρώπινο, παίρνει μεγαλύτερες διαστάσεις σε περιόδους έντονης κρίσης, αφού ο άνθρωπος πασχίζει να ξεφύγει από αυτό που θέλει να αποφύγει. Τότε το παλιό παίρνει άλλες μορφές, απίστευτα δελεαστικές. Μας αφήνει έκπληκτους, και επιβεβαιώνει τα παραπάνω η συμμετοχή σε όλα αυτά και μιας μεγάλης μερίδας νέων κυρίως 20-30 ετών.

Μέσα από το βιβλίο σας μοιάζει σαν να κλείνετε το μάτι στους περαστικούς ταξιδιώτες αυτής της πόλης και να τους κάνετε να ονειρεύονται και να θυμούνται παλιές διηγήσεις. Δεν βοηθά λίγο και η νοσταλγία;

Χωρίς αυτή δεν θα συζητούσαμε αυτή τη στιγμή. Είναι όμως και μια ιδιαίτερης μορφής νοσταλγία, αφού πρόκειται για μια εποχή που κανείς μας δεν την έζησε!

Γιατί οι Έλληνες τα τελευταία χρόνια ξανακοιτούν τις παλιές φωτογραφίες και εκδίδουν παλιές ενθυμήσεις; Μήπως το ασπρόμαυρο φόντο είναι οι παλιές μνήμες που μας επαναφέρουν σε έναν ιδανικό κόσμο με μια απέραντη αθωότητα;

Συμφωνώ απόλυτα, η ερώτησή σας είναι και η πλήρης απάντηση.

Τι θα προτείνατε για να σωθούν όσα αρχεία ή φωτογραφίες έχουν απομείνει;

Να γίνουν συντονισμένες διαλέξεις στα σχολεία και στα Πανεπιστήμια. Τα αρχεία και οι φωτογραφίες υπάρχουν σε περισσότερα σημεία απ’ ό,τι φαντάζεστε. Οι επισκέπτες τους λείπουν.

Ποια άλλα βιβλία ή λευκώματα για την Αθήνα θα προτείνατε να αγοράσουμε, να διαβάσουμε και να τα βάλουμε στην βιβλιοθήκη μας;

Χωρίς να θέλω να αδικήσω κανένα, θα περιοριστώ εδώ στο βιβλίο του Θανάση Γιοχάλα και της Τόνιας Καφετζάκη Αθήνα. Ιχνηλατώντας την πόλη με οδηγό την ιστορία και τη λογοτεχνία, εκδόσεις Εστία, Αθήνα 2012. Πλήρη σειρά θα βρει κανείς στην ιστοσελίδα μου.


Τα ανάλεκτα της παλιάς Αθήνας

Θωμάς Σιταράς
Ωκεανίδα
496 σελ.
ISBN 978-960-410-786-5
Τιμή: €18,00
001 patakis eshop

 

Διαβάστε επίσης
ΕΛΛΗΝΕΣ
Έλενα Χουζούρη: συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

Η Έλενα Χουζούρη έχει εκδώσει τέσσερα μυθιστορήματα, έξι ποιητικές συλλογές, δύο μελέτες και πολλά κριτικά σημειώματα. Για πολλά χρόνια εργάστηκε ως δημοσιογράφος στον τομέα πολιτισμού και βιβλίου...

ΕΛΛΗΝΕΣ
Σαράντος Ι. Καργάκος: συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

Ο Σαράντος Ι. Καργάκος γεννήθηκε στο Γύθειο το 1937. Στη διάρκεια του Εμφυλίου εγκαθίσταται στην Αθήνα. Σπούδασε κλασική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Πρωταγωνίστησε στο αμφισβητικό κίνημα των...

ΦΙΛΙΚΑ SITE

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr