ΜΙΣΕΛ ΦΑΪΣ

ΜΙΣΕΛ ΦΑΪΣσυνέντευξη στην Ελένη Γκίκα

 

«Ελληνική αϋπνία», «Το μέλι και η στάχτη του Θεού», «Η πόλη στα γόνατα», «Πορφυρά γέλια», ο πεζογράφος Γεώργιος Βιζυηνός, ο ζωγράφος Τζούλιο Καίμη, αυτό καθ’ εαυτό το πρόσωπο της γραφής, η Ιστορία μέσα από την ιστορία του ενός, με έναν ιδιαίτερο τρόπο, ανήκουν μεταξύ άλλων στο συγγραφικό σύμπαν του Μισέλ Φάις.

Εν μέσω κρίσης, αποδεικνύοντας ότι η Τέχνη τελικά είναι ιαματική, και η προσωπική μας ιστορία η ασφαλής παρακαταθήκη για την όντως ζωή και για την Ιστορία, υπογράφει τα Κτερίσματα και συγκεντρώνει με ποιητικό τρόπο και επώδυνο τα τιμαλφή.

Στα άμεσα σχέδιά του Το παγκάκι του κανένα, τα Κτερίσματα στο Θέατρο Τέχνης για τον εορτασμό των 70 χρόνων του ιστορικού «Υπογείου», η αναθεωρημένη επανέκδοση του Aegypius monachus, «επιστημονική ονομασία του μαυρόγυπα που ζει μόνο στη Δαδιά του Έβρου: ένα πτηνό μονογαμικό, που μονάζει όταν πεθαίνει το ταίρι του. Είναι, επίσης, είδος υπό εξαφάνιση, όπως άλλωστε και ο αφηγητής του βιβλίου», όπως ήδη έχει γραφτεί…

«Η τέχνη ήταν είναι και θα είναι μια ταλάντωση ανάμεσα στο ιερό και στο βλάσφημο, στο υψηλό και στο ευτελές, στο αιώνιο και στο εφήμερο, αλλά και στις μεταμφιέσεις ή στις μόδες αυτών των διακρίσεων. Η λογοτεχνία που με καίει έχει μεγάλη σχέση με το σκάψιμο. Φυσικά άλλοτε σκάβεις και βρίσκεις οστά, οικεία ή ξένα, άλλοτε σκάβεις για να σκάβεις κι άλλοτε σκάβεις κι αναρωτιέσαι τι είναι σκάψιμο, χώμα, ιδρώτας, χρόνος», ισχυρίζεται ο συγγραφέας Μισέλ Φάις και το εννοεί.

Υπάρχει λογοτεχνία μη αυτοβιογραφική;

Όλη η τέχνη είναι επινοημένη αυτοβιογραφία. Η σκοπιά διαφέρει: θα μιλήσεις από την πλευρά του εαυτού ή του πλήθους; Και μην ξεχνάμε: καταφεύγουμε στην αφηγημένη ζωή επειδή η ζωή δε ζει και η αφήγηση δεν αφηγείται. Άπαξ όμως και μπεις στο γαϊτανάκι του κανένα, του καθένα, του ίδιου κι απαράλλαχτου, του σχεδόν ίδιου κτλ. – δε γλιτώνεις.

Και γιατί σήμερα, γιατί τώρα Κτερίσματα; Θα μπορούσαν να είχαν γραφτεί νωρίτερα; Ή σε άλλην εποχή;

Κάθε βιβλίο έχει τον καιρό του. Είμαι από τους συγγραφείς που δεν εκβιάζουν ούτε παραβιάζουν τις επιθυμίες των βιβλίων που μου χτυπάνε την πόρτα. Τα Κτερίσματα, ως ένα άτυπο ανασκαφικό ημερολόγιο/νυχτολόγιο ερωτικών, υπαρξιακών, οικογενειακών, ιστορικών φαντασμάτων, ήθελε τη χρονική του άπλα, όχι μόνο για να υπάρξουν αυτά τα φαντάσματα αλλά και για να χαθούν και για να αναζητηθούν.

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι υπερέβητε εαυτόν. Όχι ότι δεν τολμάτε, πάντοτε στη δομή σας, στα θέματά σας, στο ύφος υπήρξατε τολμηρός και γενναίος. Αλλά τα Κτερίσματα είναι λίγο παραπάνω, είναι πιο κει…

Το να γράφεις ότι δεν μπορείς να γράψεις είναι ένας τρόπος να γράφεις. Το πιστεύω και το εφαρμόζω κατά δύναμη.

Η καταγωγή και τα παιδικά μας χρόνια κατά πόσο είναι η γλώσσα και η ζωή μας;

Όλο μου το έργο είναι στραμμένο στην ένταση και στην πυκνότητα της πρώτης λέξης, της πρώτης εικόνας, της πρώτης ρωγμής.

«Παίζω με τον εαυτό μου σαν να πρόκειται για άλλον». «Αν δε με ταράζει αυτό που γράφω, αν δε μου δημιουργεί άγχος, πόνο, τότε για μένα δεν υπάρχει κανένα νόημα». Μεγάλο το κέρδος; Είναι ή δεν είναι εντέλει αυτό επιλογή;

Όλο το βιβλίο συσπειρώνεται γύρω απο μια εμμονή: να κλέβεις τον εαυτό σου ως ξένο και να φιλοξενείς τον ξένο ως εαυτό. Αυτό αφορά κείμενα, πρόσωπα, απουσίες, παραφορές. Άπαξ και το αίσθημα της μνήμης ανακατευτεί με την τεχνική της γραφής, τότε όλα μπορούν να συμβούν, τότε φυσικά καταργείται και η αίσθηση εκούσιου/ακούσιου.

Γι’ αυτό και οι αδιάκοπες μεταπτώσεις και ο δεύτερος ενικός του βιβλίου;

Η δευτεροπρόσωπη φωνή μού ταιριάζει. Κινείται ανάμεσα στην κατάσαρκη πρωτοπρόσωπη και στην υπεράνω τριτοπρόσωπη. Είναι ένας τρόπος να σταθείς ανάμεσα στον θερμό και στον ψυχρό χρόνο του βιώματος και της αναπαράστασής του. Το να απευθύνεσαι στον εαυτό σου με το «εσύ» είναι λυτρωτικό, αστείο, ζαβό.

Μιλώντας για έρωτα μιλάμε για θάνατο και το αντίστροφο;

Προφανώς. Το κρίσιμο όμως είναι κάποτε να μιλήσεις μόνο για τον έρωτα και μόνο για τον θάνατο, να πάψουν, δηλαδή, οι ενδογαμίες εννοιών, εικόνων, αναμνήσεων. 

Η λογοτεχνία είναι «τυμβωρυχία»;

Η τέχνη ήταν είναι και θα ειναι μια ταλάντωση ανάμεσα στο ιερό και στο βλάσφημο, στο υψηλό και στο ευτελές, στο αιώνιο και στο εφήμερο, αλλά και στις μεταμφιέσεις ή στις μόδες αυτών των διακρίσεων.

Η λογοτεχνία που με καίει έχει μεγάλη σχέση με το σκάψιμο. Φυσικά άλλοτε σκάβεις και βρίσκεις οστά, οικεία ή ξένα, άλλοτε σκάβεις για να σκάβεις κι άλλοτε σκάβεις κι αναρωτιέσαι τι είναι σκάψιμο, χώμα, ιδρώτας, χρόνος.

Εντέλει η λογοτεχνία είναι εμμονική;

Όπως όλα τα σημαντικά πράγματα.

Στα Κτερίσματα ενυπάρχουν κατά κάποιον τρόπο τα πάντα (βιβλία, φόβοι, επιθυμίες, αινίγματα, ζωή);

Τα «πάντα», κατά βάθος, κρύβουν το μαράζι του ενός, αυτού που έλκει τα σκόρπια, τα λιώνει και τα ξερνάει ως όλον. Όταν σωρεύεις, αρχειοθετείς, ανακατεύεις την τράπουλα του χρόνου, εμπαίζεις τη μνήμη, στη χαμένη ενότητα προσβλέπεις – αυτή που χάνεις στη ζωή και αποζητάς στη δεύτερη ζωή (αφήγηση). Από τη μια το σεξουαλικό πένθος (το φανερό νήμα) και από την άλλη το βορειοανατολικό φως (το κρυφό νήμα) του βιβλίου μπλέκονται, γίνονται διπλό νήμα για να βγει ο αφηγητής –αν βγει– από τον αφηγηματικό λαβύρινθο που ο ίδιος επινόησε.

«Δηλαδή τώρα τα πάντα κόνις, πάντα τέφρα, πάντα σκιά;» Τι είναι εκείνο που βρήκατε γράφοντας αυτό το βιβλίο;

Δεν ξέρω αν γράφω για να βρω κάτι ή για να χάσω. Με τα Κτερίσματα πάντως χασωβρήκα ότι γερνάω μπροστά στην άδεια οθόνη προσπαθώντας να ξεγελάσω με γαλιφιές την υψηλότερη περιέργεια της ζωής (θάνατο).

Ποια είναι τα επόμενα σχέδιά σας;

Θεατρικά. Κυρίως. Αυτό το καλοκαίρι ξεπατώθηκα αλλά τελείωσα ένα μονόπρακτο με τίτλο Το παγκάκι του κανένα, ένα έργο που το έσερνα (ή μ’ έσερνε) από καιρό. Θα ανέβει μέσα Νοεμβρίου στο θέατρο «Ροές» σε σκηνοθεσία Αλεξίας Καλτσίκη. Πρόκειται για έναν κύκλο κειμένων και παραστάσεων με θέμα τη σύγχρονη Αθήνα που συντονίζει ο Θοδωρής Γκόνης. Αυτό τον καιρό, επίσης, ολοκληρώνω τη θεατρικοποίηση των Κτερισμάτων για το Θέατρο Τέχνης. Θα παρουσιαστεί τον προσεχή Φεβρουάριο με τον τίτλο La petite mort (σε σκηνοθεσία Δημήτρη Ξανθόπουλου). Εντάσσεται στον εορτασμό των 70 χρόνων του ιστορικού «Υπογείου», όπου θα παρουσιαστεί μαζί με κείμενα άλλων επτά συγγραφέων.

Νωρίτερα όμως, τον Οκτώβριο, κυκλοφορεί σε αναθεωρημένη επανέκδοση το Aegypius monachus από τον Πατάκη. Μια πυρετώδης και εικονοκλαστική νουβέλα που κυκλοφόρησε το 2001 και τα τελευταία δύο χρόνια ήταν εξαντλημένη.

Κατά τ’ άλλα ανάβουν και πάλι οι μηχανές δημιουργικής γραφής στη «Σχόλη» (Πατάκης). Από μέσα Οκτωβρίου έως τέλη Μαΐου θα μοιραστώ με μαθητευόμενους συγγραφείς τα «μυστικά» και τα «ψέματα» της αφηγηματικής περιπέτειας. Το συγκινητικό και ελπιδοφόρο είναι ότι και φέτος μαθητές μου από τα σεμινάρια δημιουργικής γραφής, σε τόσο άγριους καιρούς, κατορθώνουν να τυπώνουν βιβλία. Τους μνημονεύω: Γιάννης Τσίρμπας (Νεφέλη), Ιάκωβος Ανυφαντάκης (Πατάκης) έως τα Χριστούγεννα και από το νέο έτος Χρίστος Κυθρεώτης (Πατάκης), Χριστίνα Καράμπελα (Πόλις) και Δήμητρα Διδαγγέλου (Γαβριηλίδης). Αυτή είναι η αγαπημένη λίστα της ζωής μου…

Κτερίσματα Μισέλ Φάις ΠατάκηΚτερίσματα
Μισέλ Φάις
Πατάκη
283 σελ.
Τιμή € 14,50

 

Διαβάστε επίσης
ΕΛΛΗΝΕΣ
ΕΛΕΝΗ ΛΑΔΙΑ

συνέντευξη στην Ελένη Λιντζαροπούλου   Συζητώντας ή καλύτερα ερωτώντας μια πολυγραφότατη και ποικιλογραφότατη συγγραφέα όπως είναι η Ελένη Λαδιά, επέλεξα να μην αναφερθώ καθόλου σε ερωτήματα ήδη απαντημένα από την ίδια στα βιογραφικά της σημειώματα και στις συνεντεύξεις που έχει παραχωρήσει. Ο στόχος αυτής της επιλογής...

ΦΙΛΙΚΑ SITE

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr