A+ A A-

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΔΡΟΣΑΚΗ κριτική της Ανθούλας Δανιήλ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΔΡΟΣΑΚΗ κριτική της Ανθούλας Δανιήλ
Σε μια χώρα σαν την Ελλάδα, που έβγαλε αριστουργήματα στην κεραμική τέχνη, και όχι μόνο, δεν θα ήταν δυνατόν να μη δημιουργηθεί Σχολή και να μην έχει σημαντική θέση στην παγκόσμια δημιουργία. Η κεραμίστρια Ελευθερία Δροσάκη, λες και πήρε τη σκυτάλη κατευθείαν από τους προγόνους που της έδωσαν τα πρώτα ερεθίσματα, μνημονεύει τα νησιά Σάμο, Τήνο, Φολέγανδρο, Ύδρα στους γεννήτορές της. Και πολύ σωστά πράττει, αφού τα έργα της τέχνης της σ' αυτή τη γη γεννήθηκαν και στολίζουν τα μεγάλα μουσεία του κόσμου. Αυτής της γενιάς και της αγωνίας, επί εβδομήντα χρόνια, απότοκος είναι το παρόν βιβλίο, το αυτοπροσδιοριζόμενο πραγματικά και αυτοσυστηνόμενο συναισθηματικά από τον τίτλο του 70 χρόνια αγωνίας για την Κεραμική Τέχνη, τη Ζωγραφική και τη Λογοτεχνία. Τη φροντίδα για τη μελέτη-πορτρέτο ανέλαβε ο ειδικός επί του θέματος Γιάννης Παπανικολάου, ο οποίος κατατάσσει στην Εισαγωγή του την ελληνική Κεραμική στην ίδια θέση με τα δύο Νόμπελ μας στη Λογοτεχνία, με τη Μουσική των Γερμανών, τη Ζωγραφική και την Όπερα των Ιταλών. Δεν θα ήταν υπερβολή να εμπλουτίσουμε τον κατάλογο των ελληνικών επιτευγμάτων με τη Γλυπτική και την Αρχιτεκτονική, για να είμαστε δίκαιοι με τους προγόνους μας.

Η Δροσάκη γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Η καταγωγή της είναι από τη Σμύρνη, η ίδια όμως θεωρεί πατρίδα της το Αιγαίο, όπου γεννήθηκε η Τέχνη της. Εκείνη γεννήθηκε τον 20ό αιώνα, ο οποίος την προίκισε με πολλές και ποικίλες εμπειρίες. Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος την πρόλαβε στην αρχή της εφηβείας της, τον οποίο βίωσε, καθώς επίσης και την Κατοχή και τον Εμφύλιο που ακολούθησαν. Οι εθνικές περιπέτειες όμως δεν έριξαν στη λήθη τις παραινέσεις του παππού της, οι οποίες βρήκαν πρόσφορο έδαφος για να ριζώσουν και να καρποφορήσουν. Γιατί ο χρόνος που κύλησε δικαίωσε τη δουλειά της και τις προσδοκίες των γεννητόρων της, στους οποίους, πέραν των προαναφερθέντων, συμποσούνται και οι μακρινοί παππούδες, τα κυκλαδικά ειδώλια, οι αμαζόνες, η κομψά στολισμένη Σμυρνιά γιαγιά της, ο μπάρμπα Μηνάς Αβραμίδης – ο Θεόφιλος της παραδοσιακής μας Κεραμικής. Η Δροσάκη για κάθε πρόγονο-δάσκαλο έχει μια αφόρμηση, η οποία πηγάζει άλλοτε από τη μελέτη της ιστορίας του είδους που καλλιεργεί, άλλοτε από βίωμα, προσωπικό και οδυνηρό, και άλλοτε από απροσδιόριστη καταγωγική έλξη.

 

Εμφανίσεις: 1464

Περισσότερα...

ΚΑΙΤΗ ΜΕΣΣΗΝΕΖΗ: ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΕΤΡΑ κριτική της Ελένης Σαραντίτη

ΚΑΙΤΗ ΜΕΣΣΗΝΕΖΗ: ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΕΤΡΑ κριτική της Ελένης Σαραντίτη
«Μάγεμα η φύσις κι όνειρο στην ομορφιά και χάρη,
η μαύρη πέτρα ολόχρυση και το ξερό χορτάρι·
με χίλιες βρύσες χύνεται, με χίλιες γλώσσες κρένει...»

Όχι βέβαια ότι αναίτια μου ήλθαν στον νου οι στίχοι του μέγιστου Διονυσίου Σολωμού κοιτώντας και αποθαυμάζοντας τις πέτρες στο ευφρόσυνο βιβλίο της Καίτης Μεσσηνέζη, όπου τα πάντα λαλούν με χίλιες φωνές και χιλιάδες ήχους. Γλυκολάλητο βιβλίο.

Γεννήματα της φύσης· της στεριάς και της θάλασσας θρέμματα. Του ήλιου ψυχοπαίδια, του αγέρα τα χαϊδεμένα που περίμεναν μάτια γνωστικά να τα ξεχωρίσουν, χέρια στοργικά να τα θωπεύσουν· εξάλλου, ποιος να ξέρει πόσους χρόνους, ποιους καιρούς αμέτρητους βρίσκονταν στην αναμονή ως να σκύψει επάνω τους ο άνθρωπος, ο καλλιτέχνης, να τα ζεστάνει με τα επιδέξια δάχτυλα και να αρχίσει μαζί τους να συνομιλεί μυστικά ως να τα μετατρέψει σε έργα τέχνης.

Μιλούν οι πέτρες; ίσως κάποιος σκεφτεί. Ασφαλώς και μιλούν. Μονάχα που απευθύνουν τον λόγο τους σ' αυτόν που ξέρει να ακούει και να αποκρίνεται. Ένας από αυτούς είναι και η Καίτη Μεσσηνέζη. Όνομα γνωστό, αποδεκτό και αγαπητό στον χώρο των εικαστικών, γενικώς στον χώρο της τέχνης, το οποίο δημιούργησε υπέροχες ακουαρέλες όπου εικονίζονται τοπία της πατρίδας αλλά και της ψυχής μας.

Τώρα, λοιπόν, σε αυτή την εξαιρετική έκδοση της καινούργιας δουλειάς της, η Μεσσηνέζη δεν κάνει μετοικεσία, απλώς παρουσιάζει μιας άλλης μορφής δεξιότητες και ευαισθησίες. Βοτσαλωτά περίτεχνα. Πέτρες αδούλευτες και ηλιόφως. Πέτρες μεταμορφωμένες σε γυναίκες και παιδιά. Ζώα μυθικά και ζώα σύντροφοι. Πουλιά. Αυλές του δειλινού και πεζούλες-κοσμήματα. Στιλπνά όλα· φωτεινά και φτιαγμένα με μεράκι και σαγήνη. Καλλιτεχνήματα σε ένα βιβλίο μιας γυναίκας που από μικρή διακονεί την τέχνη και τέρπει αλλά και τέρπεται.

 

Εμφανίσεις: 1561

Περισσότερα...

ΟΥΙΛΙΑΜ ΣΑΙΞΠΗΡ: ΑΜΛΕΤ κριτική της Ανθούλας Δανιήλ

ΟΥΙΛΙΑΜ ΣΑΙΞΠΗΡ: ΑΜΛΕΤ κριτική της Ανθούλας Δανιήλ
Ουίλιαμ Σαίξπηρ. Όνομα εμβληματικό. Αυτομάτως μας έρχεται στον νου ένας καταρράκτης τίτλων και, εν πρώτοις, ο πιο προβεβλημένος ήρωάς του, ο Άμλετ, ο νεαρός πρίγκιπας που με ένα βιβλίο στο χέρι φιλοσοφεί: «Να ζει κανείς ή να μη ζει, ιδού η απορία» και ένα κρανίο σαν φόντο, που θα φανεί, προϊούσης της εξέλιξης του έργου, ότι ήταν προδήλωση του θανάτου που θα κατακυριεύσει τη σκηνή. Οι δύο «φίλοι» του Άμλετ –ο Ρόζενκρατς και ο Γκίλντεστερν– έπεσαν οι ίδιοι στην παγίδα που του ετοίμαζαν, επειδή θέλησαν να παίξουν το παιχνίδι του Κλαύδιου σε βάρος του «τρελού» φίλου τους. Όμως, κατά τα λεγόμενα του «τρελού», «τρελός είμαι μονάχα όταν ο άνεμος φυσάει βόρειο-βορειοδυτικά./ Όταν ο άνεμος είναι από τον νοτιά, ξεχωρίζω γεράκι από ερωδιό» και σύντομα θα το αποδείξει. Η μητέρα του, η Γερτρούδη, που χήρεψε ξαφνικά, ξαναπαντρεύτηκε, επειδή «κάποιος διάβολος την ξεγέλασε στην τυφλόμυγα», στον μήνα απάνω, τόσο γρήγορα, που «τα ψητά κρέατα της παρηγοριάς σερβιρίστηκαν κρύα στα τραπέζια του γάμου». Τώρα απολαμβάνει τα «αγαθά» της νεόνυμφης, έτσι για να επιβεβαιώσει τον Σαίξπηρ ότι το όνομα της γυναίκας «είναι αδυναμία» (στα καθ' ημάς ισχύει το των κακεντρεχών «στις εννιά του μακαρίτη άλλος μπαίνει μες στο σπίτι») και η ζωή συνεχίζεται, χωρίς η Βασίλισσα να δείχνει ότι συμμερίζεται τις διαθέσεις του γιου της. Ο Κλαύδιος, αδελφός του νεκρού, σύζυγος και κουνιάδος της Γερτρούδης, θείος και πατριός του Άμλετ, στις προγραμματικές εξαγγελίες του δικαιολογεί τη βιασύνη, ξεκάθαρα∙ δεν θέλει να είναι «το βασίλειο [...] σαν ένα κούτελο από θλίψη [...] ζαρωμένο» και, λογικά σκεπτόμενος, παντρεύτηκε τη χήρα του αδελφού του, που αυτός δολοφόνησε, στέλνοντας μήνυμα με τον γάμο προς κάθε κατεύθυνση ότι αυτός έχει τον πρώτο λόγο, θυμίζοντάς μας, ολίγον τι, την Κλυταιμνήστρα, όταν της αναγγέλλεται ότι επιστρέφει ο Αγαμέμνων από την Τροία.

 

Εμφανίσεις: 2944

Περισσότερα...

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΙΟΥΡΤΣΑΚΗΣ: Ο ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΔΙΧΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ κριτική της Νένας Κοκκινάκη

Ο νεοελληνικός διχασμός και το μυστήριο της τέχνης
Καρπό πνευματικής και καλλιτεχνικής συνάντησης συνιστούν τα δύο δοκίμια του Γιάννη Κιουρτσάκη στον τόμο που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη. Τα δύο δοκίμια, εμπνευσμένα από τις δύο ταινίες του Λάκη Παπαστάθη, επιχειρούν μια προσωπική κριτική προσέγγιση, όπου ο συγγραφέας φωτίζει το έργο του σκηνοθέτη αντλώντας από τις ταινίες του τη δυνατότητα να εμβαθύνει στο ίδιο του το έργο. Οι ταινίες επηρεάζουν ιδιαίτερα τον δοκιμιογράφο, καθώς ο στοχασμός του πατά στο ίδιο έδαφος με αυτόν του σκηνοθέτη: αμφότεροι παρακολουθούν τον διχασμό του νεοελληνικού κόσμου ανάμεσα στον λαϊκό και τον αστικό πολιτισμό του, αποκαλύπτοντας ο καθένας με τον τρόπο του τον πυρήνα της Ιστορίας και κατ' επέκταση τον πυρήνα της έμπνευσης.

 

Εμφανίσεις: 1574

Περισσότερα...

ΓΙΑΝΝΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΗΣ: ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΠΟΙΗΤΗΣ κριτική της Ελένης Χωρεάνθη

 

«Επάγγελμα ποιητής»: είναι ο τίτλος που χρησιμοποιούσε ο ίδιος ο Αλεξανδρινός για τον εαυτό του και για δικούς του αποκλειστικά λόγους. Αυτός είναι ο τίτλος του λευκώματος του Γιάννη Ψυχοπαίδη με αντιπροσωπευτικά έργα εμπνευσμένα από την προσωπικότητα του Καβάφη, όπως τον είδε ο καλλιτέχνης μέσα από το μοναδικό και ανεπανάληπτο ποιητικό του έργο. Αυτό, άλλωστε, υπαινίσσεται ο επεξηγηματικός υπότιτλος: «Πρόσωπο, προσωπείο και ποιητικό έργο». Πρόκειται για ένα όμορφο βιβλίο/λεύκωμα των «καβαφικών» αυτών έργων του ζωγράφου, που κυκλοφορούν οι Εκδόσεις Μεταίχμιο.

Το λεύκωμα περιλαμβάνει το σύνολο έργων του Γιάννη Ψυχοπαίδη, τις «Εικόνες πάνω στο πρόσωπο και την ποίηση του Κ. Π. Καβάφη, 58 ποιήματα του Αλεξανδρινού ανθολογημένα από τον Γιάννη Ψυχοπαίδη» και εισαγωγικό κείμενο, ένα αρκετά ενδιαφέρον κατατοπιστικό προλογικό σημείωμα του ποιητή Δημήτρη Δασκαλόπουλου, ο οποίος μεταξύ άλλων γράφει: «Ο Ψυχοπαίδης με τη χρωματική του τόλμη και τη συνθετική του ικανότητα δημιουργεί ένα πραγματικά καβαφικό σύμπαν. Δεν συνομιλεί απλώς με τα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά του ποιητή, αλλά εισδύει στο σύνολο του καβαφικού έργου. Η μείξη προσώπων, τοπίων και στίχων αποτυπώνει ευρηματικά τους βασικούς άξονες του Αλεξανδρινού: τη μνήμη, τον χρόνο, το πληθυσμιακό κράμα της γενέτειράς του, το παρελθόν του Ελληνισμού, τον έρωτα».

Ο Καβάφης σε όλα του τα ποιήματα, αισθησιακά, ιστορικά, κοινωνικά, εκφράζει τα διανοήματά του με εικόνες. Δημιουργεί διαρκώς λεκτικές εικόνες, απλές, αλλά υποβλητικές και επιβλητικές, που στήνονται σαν λιτοί δωρικοί κίονες. Χρησιμοποιεί λέξεις καθημερινές και λόγιες και από όλα τα επίπεδα και τις διαχρονικές διαστρωματώσεις της ελληνικής γλώσσας και της γλώσσας της διασποράς, χωρίς φόβο αλλά με πάθος. Όπως μωσαϊκό λαών, θρησκειών και πολιτισμών ήταν το περιβάλλον του, έτσι είναι και η γλώσσα του Καβάφη. Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι εκφράζει αυτό που θέλει να πει με τα μέσα που του παρέχει το περιβάλλον, ο χώρος, ο χρόνος και ο αρθρωμένος λόγος, η γλώσσα.

Οι εικαστικές προσεγγίσεις του σπουδαίου δημιουργού Γιάννη Ψυχοπαίδη σε επιλεγμένα, εμβληματικά ποιήματα του μεγάλου Έλληνα Αλεξανδρινού δημιουργού, σπάζουν την επιφάνεια μιας αισθησιακής ομίχλης που αποπνέει όχι σπάνια ηδονική δυσοσμία, ιδιαζόντως ευχάριστη και καλοδεχούμενη από την ποιητή στο ποιητικό του σύμπαν, από όπου πορίζεται το υλικό του• παραμερίζουν τα πολλαπλά προσωπεία του και εισδύουν στον χώρο της διάνοιας, στο μυαλό του ποιητή, όπου με τα στοιχεία που εκείνος έχει επιλέξει και πρόλαβε να αρπάξει από την πραγματικότητα, από όποιο περιβάλλον ανακαλύπτει ό,τι τον συναρπάζει και τον συγκινεί: ενοράσεις που δημιουργούν οιονεί εικονικές σκηνές, στιγμές του παρελθόντος βιωμένου ή ονειρικού χρόνου, όπως: «Επιθυμίες κ' αισθήσεις [...] κάτι μισοειδωμένα/ πρόσωπα ή γραμμές• ερώτων ατελών/ κάτι αβέβαιες μνήμες [...] Σχεδόν ανεπαισθήτως τον βίον συμπληρούσα,/ Συνδυάζουσα εντυπώσεις, συνδυάζουσα τες μέρες», αλλά και με «ιδανικές φωνές κι αγαπημένες – που – κάποτε μες στην σκέψι τες ακούει το μυαλό» και η φαντασία μέσα στη φαντασίωσή του επεξεργάζεται, συνθέτει, ποιεί και μεγαλουργεί.

Ο Καβάφης δεν κάνει εξαιρέσεις, δεν ψάχνει για ειδυλλιακά τοπία για να εικονίσει με λέξεις αντί χρωμάτων τα συναισθήματά του• αρκεί μια «κάμαρη πτωχική και πρόστυχη/ κρυμμένη επάνω από την ύποπτη ταβέρνα», κι ας είναι κάτω «το σοκάκι, το ακάθαρτο και το στενό», ούτε τον ενοχλεί «το λαϊκό, το ταπεινό κρεβάτι», αφού είχε «το σώμα του έρωτος...». Κι όταν πια δεν μπορεί να έχει αυτή τη ζωντανή απόλαυση, τη δημιουργεί στο μυαλό του. Και την απολαμβάνει νοερά.

Οι θαυμάσιες εικόνες που εμπνεύστηκε από την ποίηση του Κ. Π. Καβάφη και οι προσωπογραφίες που φιλοτέχνησε με περισσή γνώση και ευαισθησία ο Γιάννης Ψυχοπαίδης σε απλά υλικά, όπως ξύλο, γυαλί, πλαστικό, είναι στο σύνολό τους αναζητήσεις των γενεσιουργών αιτίων και των αιτιών των ποιητικών συνθέσεων. Έτσι, άλλοτε ερμηνεύουν, άλλοτε ψυχογραφούν. Ζωγραφούν τα εσώψυχα του ποιητή φτάνοντας ίσαμε την αφετηρία, τις πηγές της ποίησής του, μέσα από περιστατικά του βίου, τους τόπους και τον χρόνο, την εποχή που έζησε, βίωσε, αποτύπωσε, ζωγράφισε, αναπαρήγαγε για την αιωνιότητα με λέξεις, απόκρυφα νοήματα και διανοήματα στο πολυεπίπεδο, πολυδιάστατο, πολύμορφο και πολυώνυμο ποιητικό του έργο ο Καβάφης. Και με τον ιδιαίτερο και ιδιότυπα αινιγματικό και κρυπτογραφικό ποιητικό του τρόπο, εξέφρασε μοναδικά με απαράμιλλο δυναμισμό και ποιητική διαφάνεια τον κόσμο της εποχής του, έναν κόσμο ρευστό, έναν κόσμο παρακμής. Και από αυτή την άποψη, ήταν απαραίτητο, αν όχι αναγκαίο να υπάρχουν και τα ποιήματα που συμπληρώνουν την έκδοση και βοηθούν τον θεατή/αναγνώστη στην αποδοχή και κατανόηση των έργων του ζωγράφου.

Αν και το αισθησιακό ποιητικό τοπίο είναι πρόσφορο στην προσέγγιση και ερμηνεία, ο ποιητής Καβάφης είναι πολύ σπουδαίος, ένας μεγάλος ποιητής. Είναι τουλάχιστον αφελές να μένει κανείς στα αισθησιακά ποιήματα, που καλύπτουν μια πτυχή της προσωπικότητας και της ποίησής του και αποδίδουν περισσότερο μια ονειρική πραγματικότητα, έναν κόσμο εικόνων που ο ποιητής φαντασιωνόταν και ζωγράφιζε με λέξεις τα οράματά του. Σε ένα από τα ανέκδοτα από τον ίδιο ποιήματά του, μας προϊδεάζει και μας προκαλεί:

Απ' όσα έκαμα κι απ' όσα είπα
να μη ζητήσουνε να βρουν ποιος ήμουν...
...Οι πιο απαρατήρητές μου πράξεις
Και τα γραψίματά μου τα πιο σκεπασμένα –
Από εκεί μονάχα θα με νιώσουν.

Τα έργα του Γιάννη Ψυχοπαίδη μέσ' από πολλαπλά μελαγχολικά, μουντά τοπία, οιονεί πολυδιάστατα προσωπεία, προβάλλουν τα πολλά και διαφορετικά πρόσωπα του ποιητή και δίνουν αποκαλυπτικές διαστάσεις στο ποιητικό οικοδόμημά του. Δημιουργούν ατμόσφαιρα εποχής και παρέχουν την ευκαιρία στον «αναγνώστη» των εικαστικών επιτευγμάτων να δει τον Καβάφη και την ποίησή του σφαιρικά, σαν μέσα από αντικατοπτρισμούς που δημιουργούν αντικριστοί καθρέφτες.

Επάγγελμα: ΠοιητήςΕπάγγελμα: Ποιητής
Εικόνες πάνω στο πρόσωπο και την ποίηση του Κ. Π. Καβάφη
ανθολόγηση: Γιάννης Ψυχοπαίδης
ζωγραφική: Γιάννης Ψυχοπαίδης
κείμενα: Δημήτρης Δασκαλόπουλος
Μεταίχμιο
165 σελ.
Τιμή € 16,60
1-patakis-link

 

Εμφανίσεις: 2995

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr