A+ A A-

Ν. Κ. Μουτσόπουλος: «Η Ροτόντα του Αγίου Γεωργίου στη Θεσσαλονίκη» κριτική του Απόστολου Σπυράκη

Ν. Κ. Μουτσόπουλος: «Η Ροτόντα του Αγίου Γεωργίου στη Θεσσαλονίκη» κριτική του Απόστολου Σπυράκη


Κατά τις ανασκαφές στον χώρο της Ροτόντας, κάτω από τη θέση όπου βρισκόταν η Αγία Τράπεζα βρέθηκε το λεγόμενο εγκαίνο, μια υπόγεια θήκη κατασκευασμένη από πλάκες νησιώτικου μαρμάρου, στο εσωτερικό της οποίας εντοπίστηκαν υπολείμματα υφάσματος με ίχνη οργανικής ουσίας. Τα δείγματα στάλθηκαν στο Εγκληματολογικό Εργαστήριο της Κοπεγχάγης, όπου προσδιορίστηκε ότι η ουσία ήταν πιθανότατα ανθρώπινο αίμα και χρονολογούνταν γύρω στο 380 μ.Χ., ένα εύρημα που συνέπιπτε κατά τρόπο εκπληκτικό με τον θρύλο ότι δύο ειδών λείψανα του Αγίου Δημητρίου είχαν διασωθεί, το σώμα και τα ενδύματα τα βαμμένα στο αίμα του, και οι ιστορικοί διατύπωσαν την τολμηρή αλλά βάσιμη εικασία ότι πιθανόν να υπήρχε στη Ροτόντα ο τάφος του νεαρού αξιωματικού Δημήτριου, του μετέπειτα πολιούχου της Θεσσαλονίκης, ο οποίος θανατώθηκε την εποχή του Καίσαρα Γαλέριου. Η ανακάλυψη συγκλόνισε την πόλη κι αμέσως στάλθηκε αντιπροσωπεία στην Ιταλία, όπου φυλάσσονταν τα λείψανα (του υφάσματος), τα οποία επεστράφησαν για να εκτεθούν σε πανηγυρικό προσκύνημα, ενώ ορισμένοι επιστήμονες ισχυρίστηκαν ότι αυτός ο τάφος ίσως ανεγέρθη από τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο στην προσπάθειά του να εξιλεωθεί για τη διαβόητη «σφαγή του Ιππόδρομου», όταν με διαταγή του που δεν πρόφθασε να ακυρώσει εκτελέστηκαν 15.000 Θεσσαλονικείς από Γότθους μισθοφόρους κι ο εξοργισμένος πατριάρχης Αμβρόσιος των Μεδιολάνων αρνήθηκε τη Θεία Κοινωνία στον αυτοκράτορα, γεγονός πρωτάκουστο.

Το περίκεντρο επιβλητικό οικοδόμημα της Ροτόντας που σκεπάζεται από έναν τεράστιο, θαυμάσιο τρούλο χτίστηκε γύρω στο 300 μ.Χ. από τον Καίσαρα Γαλέριο, αρχικά ως ανακτορικός ναός του Διός στην περιοχή του κάμπου, ενός χώρου κοντά στα ανατολικά τείχη, όπου επιτελούσε τις ασκήσεις της η ρωμαϊκή φρουρά της πόλης την εποχή που η Θεσσαλονίκη είχε επιλεγεί ως έδρα ενός από τα τέσσερα τμήματα στα οποία είχε διαιρεθεί η καταρρέουσα Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Περί το 400 μ.Χ. αποδόθηκε στη χριστιανική λατρεία από τον Μ. Θεοδόσιο με την ονομασία «Ναός των Ασωμάτων» και αργότερα «Ναός των Αγγέλων», την περίοδο που ο αυτοκράτορας βαπτίστηκε από τον φίλο του Αγίου Βασιλείου και του Αμβροσίου των Μεδιολάνων, τον μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Αχόλιο. Με την κατάκτηση της πόλης από τους Οθωμανούς, αρχικά επετράπη η χρήση της από τους χριστιανούς μαζί με τρεις άλλες εκκλησίες –τον Άγιο Δημήτριο, την Αγία Σοφία και τον Άγιο Γεώργιο–, ενώ εκατόν πενήντα χρόνια αργότερα μετατράπηκε σε τζαμί, την εποχή που η Θεσσαλονίκη ήταν η τρίτη μεγαλύτερη πόλη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, μετά την Κωνσταντινούπολη και την Αδριανούπολη.

 

Εμφανίσεις: 1675

Περισσότερα...

Μαρίνα Καραγάτση: «Διαδρομές στην Άνδρο του ’70» κριτική της Ανθούλας Δανιήλ

Μαρίνα Καραγάτση: «Διαδρομές στην Άνδρο του ’70» κριτική της Ανθούλας Δανιήλ


Η Μαρίνα Καραγάτση μάς είναι γνωστή, λόγω του μεγάλου ονόματος που έχει κληρονομήσει, λόγω του σπουδαίου πατρός που έχει την ελληνική πεζογραφία στιγματίσει, αλλά και λόγω της μετρημένης και εξαιρετικής παρουσίας της στα Γράμματα. Θυμίζω Το ευχαριστημένο ή Οι δικοί μου άνθρωποι, που βραβεύτηκε από το περιοδικό Διαβάζω, και την πρόσφατη έκδοση μιας κριτικής του Ανδρέα Εμπειρίκου στο βιβλίο του πατέρα της Μ. Καραγάτση, Σέργιος και Βάκχος. Πρόκειται για κείμενο του ενός και κριτική του άλλου, κάτι που, πέρα από την ουσία του πράγματος, αποτελεί και μια πρωτοτυπία στα εκδοτικά, λόγω των περιπετειών που είχε η κριτική αλλά και λόγω του τρόπου που οι δυο απόγονοι των επιφανών γονέων τους, Μαρίνα και Λεωνίδας, συνέχισαν το παιχνίδι εκείνων (βλ. και Διάστιχο, 18 -12-13). Η καλλιτεχνική οικογένεια της Μαρίνας εμπλουτίζεται με τον Φίλιππο Τάρλοου, ζωγράφο σύζυγό της, και τον γνωστό από το θέατρο Δημήτρη Τάρλοου, γιο της. Τώρα η Μαρίνα επανέρχεται με ένα φωτογραφικό άλμπουμ με τίτλο Διαδρομές στην Άνδρο του ’70,στο οποίο καταγράφει το πατρογονικό νησί πόντο πόντο, τοπίο και ανθρώπους.

Στον απλό και καθημερινό, οικείο και συναισθηματικό «Πρόλογο», η Μαρίνα (και χρησιμοποιώ το μικρό της όνομα και για την ποιητική ακουστική του, αλλά και για την οικειότητα που αποπνέει το κείμενό της), μας εκθέτει τους λόγους που την έπεισαν να αφήσει τη γενέτειρα Αθήνα και να εγκατασταθεί στο εκ μητρός πατρογονικό νησί. Ο Φίλιππος την είχε προειδοποιήσει. Το κομπρεσέρ που κατεδάφιζε την παλιά Αθήνα, για να χτιστεί πάνω της η νέα, ήταν «αρρώστια» που «τώρα πια σταματημό δεν θα ’χει. Να μου το θυμηθείς. Αργά ή γρήγορα θα ’ρθει και η σειρά της Άνδρου». Και ήθελε να προλάβει, πριν τον προλάβει η εξέλιξη και την αλλάξει, για να ζωγραφίσει την αθωότητά της. Και η Μαρίνα, που δίσταζε να αφήσει πίσω μια ζωή γεμάτη από ενασχολήσεις και δραστηριότητες, το αποφάσισε. Εκείνος παίρνει τα πινέλα και τις μπογιές του κι εκείνη τη φωτογραφική της μηχανή, πράγμα που είχε κάνει πριν από αυτήν ο άλλος μέγας Ανδριώτης, ο Ανδρέας Εμπειρίκος.

 

Εμφανίσεις: 943

Περισσότερα...

Ουίλλιαμ Σαίξπηρ: «Άμλετ» κριτική της Σταυρούλας Γ. Τσούπρου

Ουίλλιαμ Σαίξπηρ: «Άμλετ» κριτική της Σταυρούλας Γ. Τσούπρου


Η πρόσφατη έκδοση της μετάφρασης του Άμλετ από τον Διονύση Καψάλη προκαλεί το ενδιαφέρον όχι μόνον ως ευρισκόμενη στην αφετηρία ενός νέου κύκλου εκδόσεων του σαιξπηρικού έργου στην ελληνική γλώσσα (πρωτοβουλία την οποία προγραμμάτισαν οι Εκδόσεις Gutenberg, επιδιώκοντας να προσφέρουν «ποιοτικές και πολύτροπα λειτουργικές μεταφράσεις» – με το δεύτερο εννοείται ασφαλώς και η άμεση σύνδεσή τους με το ανέβασμά τους στη σκηνή, όπως έγινε και με την παρούσα, σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά, τον Ιανουάριο του 2015), ούτε μόνον λόγω των βαθυνούστατων Προλεγομένων του μεταφραστή, αλλά κυρίως –τουλάχιστον αυτό ισχύει για εκείνους οι οποίοι ασχολούνται περισσότερο με τον συγκεκριμένο επιστημονικό/θεατρικό χώρο– λόγω των λύσεων τις οποίες ο Διονύσης Καψάλης προτείνει με τη μετάφρασή του σε ό,τι αφορά ποικίλα άλυτα έως τώρα ή δυσεπίλυτα προβλήματα, τα οποία απαντώνται στην πλειονότητα, τολμώ να πω, των προηγούμενων ελληνικών αποδόσεων του «μοναδικού» αυτού δράματος με τον «μοναδικό» αυτόν σαιξπηρικό ήρωα.

Η υπογράφουσα είναι σε θέση να γνωρίζει τα σχετικά με τις προαναφερθείσες «λύσεις», καθώς, στο πλαίσιο της έρευνας προκειμένου για την έκδοση William Shakespeare, Άμλετ. Το κείμενο της παράστασης του «Πειραματικού Θεάτρου» τής Μαριέττας Ριάλδη, 1971-1972,Μετάφραση: Κοσμάς Πολίτης, Επιμέλεια – Σημειώσεις – Επίμετρα: Σταυρούλα Γ. Τσούπρου (Νεφέλη, 2014), χρειάστηκε να λάβει υπ’ όψιν της, πέραν της μετάφρασης του Κοσμά Πολίτη, και όσες άλλες μεταφράσεις είναι πιθανόν να είχε ο ίδιος υπ’ όψιν του, αλλά και αρκετές από εκείνες που ακολούθησαν στα επόμενα χρόνια και με τις οποίες το μετάφρασμα του σημαντικού πεζογράφου της Γενιάς του ’30 θα μπορούσε να αντιπαραβληθεί χάριν της ορθότερης αξιολόγησής του. Στην πορεία, λοιπόν, της ως άνω έρευνας εντοπίστηκε μία σειρά από τα προαναφερθέντα άλυτα ή δυσεπίλυτα προβλήματα (μάλιστα γράφηκε και ένα σχετικό άρθρο, αναρτηθέν στο ηλεκτρονικό περιοδικό Philadelphus), στα οποία, ακριβώς, διαπιστώνεται ότι ο Διονύσης Καψάλης έδωσε ουσιαστικές και επιτυχείς απαντήσεις. Ας δούμε, ενδεικτικά, ορισμένα από τα εν λόγω σημεία.

 

Εμφανίσεις: 1143

Περισσότερα...

Νικολάι Γκόγκολ: «Ο επιθεωρητής» κριτική του Ελπιδοφόρου Ιντζέμπελη

Νικολάι Γκόγκολ: «Ο επιθεωρητής» κριτική του Ελπιδοφόρου Ιντζέμπελη
Τα τελευταία χρόνια επανεκδίδονται τα κλασικά αριστουργήματα της λογοτεχνίας σε νέες μεταφράσεις με προσεγμένη επιμέλεια και τυπογραφική στοιχειοθεσία. Αυτό είναι πολύ θετικό, διότι μακροπρόθεσμα οι εκδοτικοί οίκοι κερδίζουν νέους αναγνώστες.

Στο πλαίσιο αυτό, οι Εκδόσεις Στοχαστής επανεκδώσανε το θεατρικό έργο Ο επιθεωρητής του Νικολάι Γκόγκολ. Η μετάφραση είναι του Στάθη Ανδρέου και η εισαγωγή του Λουκά Αξελού. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρώτη μετάφραση του κειμένου έγινε τον Δεκέμβριο του 1969 και δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 1970 από τις Εκδόσεις Στοχαστής. Συμπληρώθηκε σε λίγα σημεία τον Απρίλιο του 1979, με αφορμή την επανέκδοση του έργου, και διορθώθηκε εκ νέου το 2011. Ο επιθεωρητής γράφηκε το 1835 και ανέβηκε στη σκηνή του θεάτρου Αλεξαντρίσκι, της Πετρούπολης, την άνοιξη του 1836. Η μετάφραση της πρώτης έκδοσής του έγινε από τα γαλλικά. Η παρούσα έκδοση έγινε με βάση τις αγγλικές μεταφράσεις.

Αξίζει να αναφέρουμε ότι από την πρώτη στιγμή που ανεβαίνει το θεατρικό έργο Ο επιθεωρητής, το 1836, προκαλεί πανικό. Η ριζοσπαστική του σάτιρα χώρισε το κοινό που παρακολούθησε το θεατρικό έργο στα δύο. Ο ίδιος ο Γκόγκολ έγραψε σε φίλο του: «Η αστυνομία είναι εναντίον μου, οι έμποροι είναι εναντίον μου, οι διανοούμενοι είναι εναντίον μου. Με βρίζουν και μετά τρέχουν να δουν το έργο μου. Είναι αδύνατον να βρεις εισιτήρια».

 

Εμφανίσεις: 1302

Περισσότερα...

Γιάννης Κολοκοτρώνης: «Με το βλέμμα και τη σκέψη» κριτική της Ανθούλας Δανιήλ

Γιάννης Κολοκοτρώνης: «Με το βλέμμα και τη σκέψη» κριτική της Ανθούλας Δανιήλ
Ο Γιάννης Κολοκοτρώνης είναι καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης στην Αρχιτεκτονική Σχολή Ξάνθης. Το νέο βιβλίο του, με τον τίτλο Με το βλέμμα και τη σκέψη, συνιστά σύνοψη της σύγχρονης τέχνης. Περιλαμβάνει «Κείμενα για την τέχνη και τους καλλιτέχνες», καλλιτεχνικά-εικαστικά γεγονότα της εποχής μας, συγκεκριμένα του χρονικού διαστήματος 1987-2014, οπότε το βιβλίο αυτό έρχεται ως συμπλήρωμα και προέκταση του παλαιότερου, Νέα ελληνική τέχνη 1974-2004, και επιπλέον καλύπτει ένα βιβλιογραφικό κενό, για μια περίοδο για την οποία δεν έχει γραφτεί κάτι συστηματικά. Ακόμα, πρέπει να πούμε ότι ο συγγραφέας δεν αφήνει ανεκμετάλλευτες τις ευκαιρίες για να ανατρέξει στο παρελθόν και να κάνει αναφορές σε όλη την εικαστική Ιστορία, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, οπότε τα παλαιά συνδέονται με τα καινούρια και τα καινούρια, είτε το θέλουν είτε όχι, δείχνουν τον βαθμό σύγκλισης ή απόκλισης από τα παλαιά.

Η μεγαλοφυής και αριστουργηματική Αρχαιότητα, πρότυπο για όλες τις επόμενες εποχές, ο Δυτικός Μεσαίωνας και ο Βυζαντινός με τη χριστιανική τέχνη, η εκθαμβωτική Αναγέννηση, οι «αντάρτες» των νεότερων χρόνων, οι μοντέρνοι και οι σύγχρονοι, οι επικαιρικοί, όλοι έχουν τη θέση τους στο βιβλίο με σημείο εκκίνησης το παρόν. Πρέπει να τονιστεί ότι δεν υπάρχει καλλιτεχνική κίνηση ή είδος, με το οποίο να μην έχει ασχοληθεί ο Κολοκοτρώνης και να μην του έχει δώσει τη σημασία που του πρέπει ανεξάρτητα από το αν είναι επιχρωματισμένος καμβάς ή μεγαλοπρεπές μάρμαρο ή ταπεινός πηλός ή μπρουτάλ μέταλλο ή αγνό ξύλο ή ευτελές πλαστικό ή ακόμα και «σκουπίδια». Όλα στην κατηγορία τους και υπό το πνεύμα της εποχής και του ρεύματος, στο οποίο εντάσσονται, τα πάντα, από τα πιο «συντηρητικά» έως τα πιο «μοντέρνα», έχουν τη θέση τους. Και πρέπει να τονιστεί ότι το έργο των καλλιτεχνών που πέφτει στα χέρια του Κολοκοτρώνη αντιμετωπίζεται με υπευθυνότητα, σοβαρότητα και, κυρίως, με αγάπη, προσόν απαραίτητο, κατά τον Γιώργο Σεφέρη, που προέτρεπε τους θεωρητικούς να διδάξουν στο κοινό συναισθηματική δεκτικότητα, χωρίς προκαταλήψεις.

 

Εμφανίσεις: 1589

Περισσότερα...

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr