A+ A A-

Η ΔΥΣΚΟΛΗ ΓΕΝΝΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΕΧΝΗΣ

της Ανθούλας Δανιήλ

 

Σήμερα κανένας αναγνώστης δεν προβληματίζεται πάνω στο πώς φτιάχνεται ένα βιβλίο για την Τέχνη, εξοικειωμένος και με την πολυτέλεια καιτην εικονογράφηση. Αυτό όμως που σήμερα είναι τόσο αυτονόητο έχει πίσω του μακρά ιστορίακαι μεγάλο πόνο για να γεννηθεί, όπως δείχνει και ο πρωτότυπος τίτλος του βιβλίου «ThePainfulBirthoftheArtBook».

Συγκεκριμένα, πώς φτιάχνεται ένα βιβλίο τέχνης, πότε και ποιος ο πρώτος δημιουργός του, είναι θέματα που διεξέρχεται ο ανά χείρας μικρός τόμος του FrancisHaskell. Ο Haskell ανήκει στους σημαντικότερουςιστορικούς της τέχνης του 20ού αιώνα και δίδαξε στην Οξφόρδη. Ειδικό αντικείμενό του η πατρωνία και ο συλλεκτισμός, η ιστορία του γούστου και η κοινωνιολογία του πολιτισμού. Ο Haskell θέτει αμιγώς ιστορικά ερωτήματα και προσπαθεί να διερευνήσει τις συνθήκες μέσα στις οποίες γεννήθηκε το βιβλίο τέχνης, τα πρόσωπα που συνέβαλαν σ’ αυτή την προσπάθεια και τη θέση που είχαν οι τέχνες μέσα στην κοινωνία. Ερεύνησε παλιές πηγές και αρχειακό υλικό, σχέσεις παραγγελιοδόχωνκαι καλλιτεχνών, διοργάνωση εκθέσεων, προβολή έργων,θεσμούς, παραμέτρους πολιτικές και διπλωματικές και γενικά όλο το πλαίσιο μέσα στο οποίο γεννήθηκε η ανάγκη του βιβλίου για την Τέχνη.

Το πρώτο βιβλίο, λοιπόν, γεννήθηκε στο Παρίσι το 1729 με την πρωτοβουλία τριών ανδρών: του συλλέκτη PierreCrozat, του συγγραφέα αρχαιοδίφη κόμη DeCaylus και του ειδήμοναPierre-JeanMariette. Ο Haskell επικεντρώνει το ενδιαφέρον του στην έκδοση βιβλίων, τα οποία ισομερώς αναφέρονται σε κείμενο και εικόνα, θίγει το θέμα που σχετίζεται με τις δυνατότητες και τους περιορισμούς αναπαραγωγής των εικόνων, τα δικαιώματα της ιδιοκτησίας, τρόπους διακίνησης και εμπορίας.

Στα τέλη του 17ου αιώνα το Παρίσι και, κυρίως, η Ρώμη αποτελούν κέντρα προσκυνήματος καλλιτεχνικού, θρησκευτικού και κοινωνικού και υπάρχει μεγάλη ζήτηση σε χαρακτικά μνημείων. Υπεροχή σ’ αυτή τη δραστηριότητα έχει ο οίκος Ντε Ρόσσι, ο οποίος κατείχε το μονοπώλιο σε χάλκινες μήτρες που είχε αποκτήσει από γενιές τυπογράφων. Το υλικό κατηγοριοποιείται: χάρτες, άτλαντες, εξωτερικά κτιρίων, αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες, χαρακτικά που αναπαρήγαν έργα μεμονωμένων καλλιτεχνών, θρησκευτικά και κοσμικά έργα με τροποποιήσεις που αφορούσαν τους καλλιτέχνες και την πρόοδό τους, πράγμα που τους κατέτασσε σε άλλη κατηγορία πιο προβεβλημένη.Από την επιχείρηση Ντε Ρόσσι μπορούσε κανείς να αγοράσει τυπώματα σε μεμονωμένα φύλλα ή βιβλία. Άπαξ όμως και ένα τύπωμα είχε συμπεριληφθεί σε βιβλίο, δεν μπορούσε να το αγοράσει κανείς μεμονωμένο και οι ίδιοι οι καλλιτέχνες δεν είχαν κανένα δικαίωμα πάνω στο έργο τους. Αν και είχε τη φήμη του άπληστου, ωστόσο ήταν απολύτως φυσιολογικός, προστάτευε τα δικαιώματά του και ήταν ο μόνος που πλήρωνε τους συγγραφείς για τα κείμενά τους. Πανούργος καθώς ήταν, εξασφάλιζε χορηγία και από τον Πάπα και από τον Βασιλιά.

Γύρω στα 1720 αναπτύσσεται το Παρίσι ως κέντρο μεγάλης ιταλικής τέχνης με την πώληση «εκθαμβωτικών συλλογών» που προέρχονταν από τη βασίλισσα Χριστίνα της Σουηδίας, αν και ο Πάπας πρόβαλε όσα εμπόδια μπόρεσε. Τις διαπραγματεύσεις ανέλαβε ο τραπεζίτης PierreCrozat, ο οποίος είχε σπουδαίους πίνακες στην κατοχή του, συλλογή σχεδίων και σχέσεις με σημαντικούς Ιταλούς ειδήμονες, ζωγράφους και γλύπτες.Στενοί συνεργάτες του ήταν ο κόμης και η μαρκησία DeCaylus, εξέχουσα φυσιογνωμία στην Αυλή του Λουδοβίκου ΙΔ’, καθώς και ο Pierre-JeanMariette, γιος του σημαντικότερου εμπόρου τυπωμάτων στο Παρίσι, ο οποίος ταξίδευε στις ευρωπαϊκές Αυλές για να καταλογογραφήσει έργα. Με τον καιρό εξελίχτηκε σε μείζονα ειδήμονα στο είδος. Αργότερα παράγγειλε τυπογραφικές μηχανές και σκόπευε να δέσει σε τόμους τα χαρακτικά μαζί με εισαγωγές για την τέχνη της χαρακτικής και βιογραφικά των ζωγράφων.

Η Racueil, λοιπόν, του Κροζά είναι ένα έργο μεγάλης σημασίας και το βιβλίο για την τέχνη του βιβλίου, έπειτα από δαιδαλώδεις διαδικασίες, είναι μια πραγματικότητα. Με τα εικονιζόμενα έργα στο βιβλίο λύνουν και θέματα τηςπατρότητας ενός έργου που αποδίδεται, για παράδειγμα, στον Ραφαήλ και αργότερα στον Σεμπαστιάνο ντελ Πιόμπο, ή άλλο έργο που αποδιδόταν στον Ραφαήλ και τον 19ο αι. αποδείχτηκε ότι ήταν του Τζορτζόνε.

Η δύσκολη γέννηση του βιβλίου τέχνης είναι μια ενδιαφέρουσα διανοητικήπεριπέτεια και το παρόν βιβλίο μάς προσφέρεται σε πολύ καλή έκδοση, με ωραίους πίνακες και χαρακτικά, σημειώσεις και βιβλιογραφία.

Η δύσκολη γέννηση του βιβλίου τέχνης Francis Haskell μετάφραση: Παναγιώτης Ιωάννου επιμέλεια: Παναγιώτης Ιωάννου Πανεπιστημιακές Εκδόσεις ΚρήτηςΗ δύσκολη γέννηση του βιβλίου τέχνης
Francis Haskell
μετάφραση: Παναγιώτης Ιωάννου
επιμέλεια: Παναγιώτης Ιωάννου
Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης
112 σελ.
Τιμή € 12,00

 

ΦΙΛΙΚΑ SITE

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr