A+ A A-

ΜΑΛΑΜΑΤΕΝΙΟΣ ΑΡΓΑΛΕΙΟΣ ΚΑΙ ΦΙΛΝΤΙΣΕΝΙΟ ΧΤΕΝΙ

της Ελένης Σαραντίτη

«Μεγάλωσα με παραμύθια και τραγούδια. Από τα παραμύθια προτιμούσα τους αρχαιοελληνικούς μύθους και από τα τραγούδια τα δημοτικά. Και τα δυο είχαν την αμεσότητα που με κέρδιζε, τότε ακόμα δεν ήξερα γιατί. Αργότερα κατάλαβα πόσο φιλοσοφημένη ερμηνεία του κόσμου και της ανθρώπινης φύσης αποτελούσαν…» προλογίζει η συγγραφέας, μεταφράστρια και θεατρολόγος Μαρία Παπαλέξη. Και η Βαλεντίνα Παπαδημητράκη, ερμηνεύτρια, επιμελήτρια και σκηνοθέτρια του παρόντος έργου, καθώς και άλλων, η οποία δημιούργησε και το «Θέατρο του παπουτσιού πάνω στο δέντρο», εξομολογείται: «Αφέθηκα στα νήματα να με παρασύρουν… τραγούδια του αργαλειού, παραλογές, αρχαιοελληνικοί μύθοι, λαϊκά παραμύθια… Ξεχώρισα την παραλογή “Της νύφης που κακοτύχησε”, που σαν στημόνι, αποτελεί τον κρυφό καμβά της παράστασης».

Στα Δημοτικά τραγούδια του Νικολάου Πολίτη συναντάμε (σελ. 145) το υπέροχο «Της νύφης που κακοτύχησε». Ελάχιστα μόνον σπαράγματα, για να το θυμηθούμε:

Η κυρα-Ρήνη του Κριτού, του Δούκα η θυγατέρα,

χρόνους τής γράφουν τα προικιά, χρόνους τα πανωπροίκια,

και τα κρυφά της μάνας της λογαριασμούς δεν έχουν.

Της δίνει κι ο πατέρας της καράβι αρματωμένο,

της δίνουν και τ’ αδέρφια της αμάξι φορτωμένο. […]

Μα ήρθε ο καιρός ο δίσεχτος, χρονιά κατακαημένη,

πήραν τα χρέγια τα προικιά, πήρε τα πλούτη η αρρώστια,

και μπήκε ο άντρα πιστικός κι η νύφη ξενοϋφαίνει…

Κρατώ στα χέρια μου ένα βιβλιαράκι-κομψοτέχνημα και το χαίρομαι όπως είχα χαρεί και το προηγούμενο, Ήθελα να σ’ αντάμωνα, και όπως, εύχομαι, θα απολαμβάνω κάθε καινούργιο έργο της ευφάνταστης και δημιουργικής ομάδας.

Είν’ εδώ, λοιπόν, στις φωτογραφίες μια όμορφη νέα γυναίκα, η Ρηνιώ. Βαστά ένα μωρό στην αγκαλιά της. Το νανουρίζει, «Νάνι το μωρό μου, νάνι, να του πλύνω το φουστάνι». Το πρόσωπό της, καθώς κοιτά το βρέφος της, είναι σαν εικόνισμα. Έπειτα του μιλά: «…δε φεύγω, μη φοβάσαι, θα κάνω παρέα στα όνειρά σου. Να, θα πιάσω να υφάνω το χαλάκι σου, να κάθεσαι να παίζεις όταν μεγαλώσεις». Και υφαίνοντας και γλυκομιλώντας αρχίζει τα παραμύθια… «που μπορεί να ’ναι αλήθεια». Μια φορά κι έναν καιρό, ήρθε στον κόσμο ένα παιδάκι. Κοριτσάκι. Την τρίτη νύχτα από τη γέννησή του, όπως γίνεται παντού στον κόσμο γιατί έτσι έχει οριστεί, το επισκέφθηκαν οι τρεις Μοίρες. Αυτές, απ’ αιώνος, ρυθμίζουν το πεπρωμένο του καθενός. Πατούν αθόρυβα, μιλούν ψιθυριστά και φεύγουν σαν σκιές ή σαν αέρας. Γυρνούν στην κατοικία τους που είναι στην ερημιά, στα ψηλά, απρόσιτα βουνά. Στάθηκαν κι οι τρεις πάνω από το λίκνο του νεογέννητου. Η μεγαλύτερη από τις τρεις, η Κλωθώ, που κρατά ρόκα και γνέθει (κλώθει) το νήμα της ζωής, κοίταξε το μικράκι και δήλωσε: «Αυτό το κορίτσι θα έχει μυαλό που πατά στη γη και φαντασία που αγγίζει τον ουρανό. Θα μάθει την τέχνη του αργαλειού και θα υφαίνει τόσο όμορφα, όσο η Άνοιξη όταν στρώνει το χώμα λουλούδια». Έπειτα μίλησε η μικρότερη, η Άτροπος (Αναπότρεπτη), αυτή που κρατά ψαλίδι για το νήμα και, όπως ήταν λιγόλογη, «Θα ζήσει πολλά χρόνια» είπε ξερά. Η μεσαία, η Λάχεση, που ορίζει τα της ζωής, αυτή με το αδράχτι, μίλησε για τη μεγάλη ευτυχία που το παιδί θα απολαύσει και για την ομορφιά και τη χάρη της. Πρόσθεσε, όμως, ότι ο πλούσιος νέος που θα αγαπήσει και θα παντρευτεί, θα καταντήσει σχεδόν πένητας. Αυτά είχαν να πουν κι ύστερα τις κατάπιε η νύχτα. Στην κούνια του μωρού είχε μπλεχτεί ένα χνούδι από το νήμα της Κλωθώς. Καλό σημάδι… Και όπως είχε αποφασιστεί, έτσι κι έγινε. Μεγάλωνε μες στη χαρά και λουλούδιαζε η Ρηνούλα. Κι έμαθε, χάρη στη σπουδαία γιαγιά της, την τέχνη του αργαλειού. Κάθονταν, ύφαιναν και τραγουδούσαν κιόλας: «Μαλαματένιος αργαλειός και φιλντισένιο χτένι/ κι ένα κορμί αγγελικό κάθεται και υφαίνει./ Μεταξωτό είναι το πανί κι ολόχρυσο το υφάδι…» Στιγμές αγάπης, θεϊκές στιγμές.

Την όμορφη Ρηνούλα την ερωτεύθηκε «ένας πραματευτής τρανός, όμορφος και δυνατός» και ζήτησε να την παντρευτεί, μια και η γλυκιά υφάντρα του είχε ήδη δώσει την καρδιά της. Την είχαν ξεσηκώσει και τα λόγια του, «Πάρε, Ρηνιώ, τη ρόκα σου κι έβγα στο φράχτη φράχτη/ βάσανα που τα ’χει η αγάπη». Εκεί στα ξένα στην αρχή ευημερούσαν κι απολάμβαναν αγάπη και πλούτη, αλλά «για να ανατραπεί η ανθρώπινη τύχη χρειάζεται τόσος χρόνος όσο διαρκεί το πέταγμα της μύγας από το ένα σημείο στο άλλο» είχε εκφρασθεί ο Σιμωνίδης ο Κείος (556- 468 π.Χ.) σε ένα από τα θρηνητικά ποιήματά του. Να την τώρα τη Ρηνούλα να χτυπά την πόρτα του πατρικού της, «πάρτε με στη δούλεψή σας, είμαι ικανή υφάντρα» ικέτεψε τη μάνα που δεν την είχε αναγνωρίσει. Μα εκείνο το χνουδάκι που είχε μείνει από το νήμα της Κλωθώς χάιδεψε τα μαλλιά του άντρα της, και «Επιστρέφει» ψιθύρισε. Χαρές μεγάλες και δάκρυα ανακούφισης. Και «Μαλαματένιος αργαλειός και φιλντισένιο χτένι/ να ’χετε την αγάπη μας μαζί σας να πηγαίνει!» τελειώνει το παραμύθι της η νεαρή μητέρα. Στην παραλογή «Η νύφη που κακοτύχησε», η μάνα διατάζει όταν αναγνωρίζει την κόρη της: «Αλλάχτε τη, στολίστε τη την πρώτη τη στολή της/ και να βαρέσουν τα όργανα και τα γλυκά παιχνίδια».

Το μουσικό παραμύθι Μαλαματένιος αργαλειός και φιλντισένιο χτένι είναι, όπως επιγράφεται στο εξώφυλλο, «από κλωστή». Κλωστή όμως μεταξένια και πολύτιμη μια και με το έργο τους, όλοι οι συντελεστές, με τον πιο γλυκό και πρόσχαρο τρόπο προσφέρουν στα παιδιά αγωγή ψυχής και προτάσεις ήθους και αντοχής.

Και για να θυμηθούμε, ο αργαλειός είναι αρχαιότατο εργαλείο, γνωστό και πριν από την εποχή του Ομήρου. Προστάτιδα της υφαντικής ήταν η Αθηνά η Εργάνη. Πολλά δημοτικά τραγούδια έχουν ως θέμα τους τον αργαλειό. Από ευρήματα δε στις αιγυπτιακές πυραμίδες φαίνεται η ικανότητα των Αιγυπτίων στην κατασκευή λεπτών και στέρεων υφασμάτων, παρόμοιων με τις σημερινές μουσελίνες. Οι Βαβυλώνιοι ύφαιναν βελούδινα υφάσματα και ας μην ξεχνάμε πως στην αρχαία Κρήτη γινόταν χρήση πολύχρωμων υφασμάτων.

Ηλικία: Πρώτες τάξεις του δημοτικού.

diastixo.gr Μαλαματένιος αργαλειός και φιλντισένιο χτένι Ένα μουσικό παραμύθι από κλωστή… Μαρία Παπαλέξη Κέδρος 72 σελ. Τιμή € 14,00 Σκηνοθεσία, Μουσική επιμέλεια, Ερμηνεία: Βαλεντίνα Παπαδημητράκη.  Φωτογραφίες: Στέλιος Τσίκας, Κατερίνα Αρβανίτη, Γιοχάννα Βέμπερ κ.ά.  Σκηνικά και κοστούμια: Νάντια Μολλέ.  Παραγωγή: Θέατρο του παπουτσιού πάνω στο δέντρο.  CD με μουσική και τραγούδια από την παράσταση.Μαλαματένιος αργαλειός και φιλντισένιο χτένι
Ένα μουσικό παραμύθι από κλωστή…
Μαρία Παπαλέξη
Κέδρος
72 σελ.
Τιμή € 14,00
Σκηνοθεσία, Μουσική επιμέλεια, Ερμηνεία: Βαλεντίνα Παπαδημητράκη.
Φωτογραφίες: Στέλιος Τσίκας, Κατερίνα Αρβανίτη, Γιοχάννα Βέμπερ κ.ά.
Σκηνικά και κοστούμια: Έμμα Μολλέ.
Παραγωγή: Θέατρο του παπουτσιού πάνω στο δέντρο.
CD με μουσική και τραγούδια από την παράσταση.

 

Εμφανίσεις: 2351

ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ Α’ ΚΑΙ Β’ ΤΑΞΕΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ Α’ ΚΑΙ Β’ ΤΑΞΕΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥτης Ελένης Σαραντίτη

Για τα παιδιά που δεν έχουν μεγάλη εξοικείωση με το διάβασμα, όπως είναι οι μαθητές της Α’ δημοτικού και μερικώς οι μαθητές της Β’, αλλά όμως έχουν σχεδόν κατακτήσει τους μηχανισμούς της ανάγνωσης, κατάρτισα μια λίστα με βιβλία κατάλληλα και προσιτά σ’ αυτά και λόγω σύντομων και κατανοητών κειμένων, αλλά και λόγω θεμάτων συγγενικών και κοντινών στον μικρό τους κόσμο. Καλό είναι, τα παιδιά στην ηλικία των έξι-επτά ετών να συναντούν στις ιστορίες γνωστά και αγαπημένα πρόσωπα και πράγματα ή, ακόμη, και την αντανάκλαση του εαυτού τους.
Η επιλογή έγινε μεταξύ των βιβλίων που μου έχουν σταλεί μέχρι σήμερα. Οπωσδήποτε θα υπάρχουν και άλλοι τίτλοι αξιόλογοι, αλλά δεν τους έλαβα. Πάντως κι αυτός ο κατάλογος περιέχει αρκετά βιβλία για τη χαρά και τη γνώση τους, για τα ταξίδια με το πιο αξεπέραστο μεταφορικό μέσο του κόσμου, τη φαντασία.

 

 

Εμφανίσεις: 10157

Περισσότερα...

ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑ

της Ελένης Σαραντίτη

H Σέλμα Λάγκερλεφ (Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf) έζησε από το 1858 μέχρι το 1940. Και τι ζωή! Μέσα στην προσφορά και στη μαγεία των βιβλίων και της φύσης. Πολυταξιδεμένη. Πολυβραβευμένη. Ήταν η πρώτη γυναίκα που έλαβε το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας (1909), ενώ το 1914 εξελέγη μέλος της Σουηδικής Ακαδημίας. Μεγαλώνοντας στο πατρικό της αγρόκτημα, στην όμορφη Μορμπάκα, επηρεάστηκε από τους θρύλους, τις παραδόσεις και την ατμόσφαιρα της περιοχής και αυτό είναι εύκολα διακριτό στα έργα της. Και αν κάποιος ζητήσει μηνύματα σε αυτά θα διαπιστώσει ότι όλα, μα απολύτως όλα, χαρακτηρίζονται γενικά από τη μεγάλη αγάπη και τον σεβασμό στη φύση και τον άνθρωπο, καθώς και από την πίστη ότι το καλό θα κατανικήσει το κακό.

Ο αναγνώστης μπορεί να βρει εύκολα ή να κατέχει ήδη πληροφορίες που αφορούν τη μεγάλη Σουηδή συγγραφέα, για την οποία πιστεύεται ότι η δημοτικότητά της στο εξωτερικό μόνο με εκείνη του συμπατριώτη της, σπουδαίου δραματουργού και μυθιστοριογράφου, Άουγκουστ Στρίντμπεργκ (1849-1912) μπορεί να συγκριθεί. Αξίζει όμως να θυμηθούμε το Θαυμαστό ταξίδι του Νιλς Χόλγκερσον, που γράφτηκε για να χρησιμεύσει ως βιβλίο Γεωγραφίας στα δημοτικά σχολεία της Σουηδίας και πολύ σύντομα μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες κι έγινε από τα αγαπημένα αναγνώσματα εκατομμυρίων παιδιών. Στο Παραμύθι του Γκέστα Μπιέρλινγκ (Gösta Berlings Saga), η συγγραφέας ζωντανεύει τα παιδικά της χρόνια μεταφέροντας ταυτοχρόνως τις λαϊκές παραδόσεις της Σουηδίας και τις πρωτόγονες δοξασίες της υπαίθρου. Στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Ζαχαρόπουλος θαυμάσια μεταφρασμένο από την Τασσώ Καββαδία. Το βιβλίο αυτό βοήθησε ώστε να αναβιώσει ο ρομαντισμός στη Σουηδία του 1890. Στο σκεπτικό της η επιτροπή που της επέδωσε το Νόμπελ, μεταξύ άλλων αναφέρει πως βραβεύεται: «Για τον ιδεαλισμό, τη ζωντανή φαντασία και την πνευματική ανάταση… Σαν αφοσιωμένη θυγατέρα έχει διαχειριστεί την πλούσια κληρονομιά της μητρικής της γλώσσας. Από αυτή την πηγή προέρχεται η καθαρότητα της έκφρασης, η σαφήνεια της διατύπωσης και το αρμονικό κάλλος που αποτελούν τα χαρακτηριστικά του συνόλου του έργου της».

Τα βιβλία της Σέλμα Λάγκερλεφ είναι βεβαίως πολλά. Και σημαντικότατα. Αρκετά δε και πολυσέλιδα. Παρ’ όλα αυτά, σήμερα επέλεξα να μιλήσω για ένα τόσο δα βιβλιαράκι της, από εκείνα που δεν αποχωρίζεται κανείς ποτέ και ουδέποτε τα λησμονεί εάν τυχόν βρεθούν στα χέρια του. Όπως συνέβη και με τη γράφουσα που ξανά το βρήκε και σε καινούργια μάλιστα έκδοση – ένα λιλιπούτειο κομψοτέχνημα.

Πρόκειται για την ιστορία της Κλεφτομάνας, όπως την ήξεραν στην περιοχή. Αυτή ζούσε έξω από το χωριό, ψηλά στην κλεφτοσπηλιά, πέρα στο δάσος του Γέιγγε και είχε πέντε παιδιά μονίμως πεινασμένα και τυλιγμένα με κουρελιασμένα τομάρια. Επαιτούσε για να τα ζήσει. Μαζί τους όργωνε τους παγωμένους δρόμους που οδηγούσαν στα κτήματα ή στα σπίτια των χωρικών. Ο Κλεφτοπατέρας ήταν αφορισμένος από τον Επίσκοπο για τα κρίματά του. Η Κλεφτομάνα και τα παιδιά της ήταν πιο τρομακτικοί από μια αγέλη λύκων. Όμως μια όμορφη μέρα που πρόστρεξε στο μοναστήρι και ζήτησε φαγητό, και το έλαβε, μπήκε κρυφά με τα παιδιά της μέσα από ένα ξεχασμένο, μισάνοιχτο πορτάκι, σε έναν κήπο εκθαμβωτικό. Τόσο ωραίο και ευωδιαστό, ώστε η τραχιά καρδιά της και η αποξηραμένη όρασή της αγαλλίασαν. Ο υποτακτικός που τον καθάριζε από τις αγριάδες τη διέταξε να πάρει τα παιδιά και να φύγει. «Εκείνη όμως συνέχισε το δρόμο της χωρίς να του δίνει σημασία. Κοίταζε άπληστα παντού. Κάρφωνε το βλέμμα της στους άσπρους, ολόισιους κρίνους, στις βιολέτες, στους νάρκισσους, στον κισσό που σκαρφάλωνε και σκέπαζε τους ψηλούς τοίχους…» Και όταν ο εργάτης τόλμησε να τη σπρώξει, «Είμαι η Κλεφτομάνα από το δάσος», είπε. «Για τόλμησε να μ’ αγγίξεις, αν σου βαστάει». Και αγνοώντας τον προχωρούσε και θαύμαζε και μύριζε και ευφραινόταν και όταν έφθασαν ενισχύσεις για να την εξαποστείλουν, αυτή όρμησε πάνω τους ουρλιάζοντας, έως ότου ο αβάς άκουσε τις φωνές, σκέφτηκε πως τούτη θα ήταν η πρώτη φορά που έβλεπε κήπο η δυστυχής και την πλησίασε γλυκά και ειρηνικά για να δει ότι η σκληρή Κλεφτομάνα μιλούσε με λόγια χαϊδευτικά στα λουλούδια και τους έστελνε χαμόγελα πλατιά. Και λοιπόν όταν ο ηγούμενος τη ρώτησε ευγενικά αν της άρεσε ο κήπος, η γυναίκα ηρέμησε και του είπε πως ναι, ήταν όμορφος αλλά δεν συγκρινόταν με έναν άλλο κήπο που μόνο εκείνη ήξερε. Και σαν ο αβάς απόρησε, η γυναίκα είπε ότι: «Το ατέλειωτο δάσος του Γέιγγε γίνεται ολόκληρο ένας ανθόκηπος κάθε χριστουγεννιάτικη νύχτα, για να γιορτάσει τη στιγμή που έρχεται στον κόσμο μας ο Κύριός μας. Σ’ αυτόν τον κήπο έχω δει τα πιο όμορφα λουλούδια…» Και, πράγματι, ο ιερωμένος επανέφερε μνήμες παιδικές που είχαν να κάνουν με αυτό το θαύμα, ότι δηλαδή το αρχαίο και βαθύσκιο δάσος του Γέιγγε βάζει τα καλά του για να γιορτάσει την Γέννηση. «Άσε με να ’ρθω στη σπηλιά σου τη νύχτα των Χριστουγέννων», την παρακάλεσε.

Οι σελίδες όπου το ξερό χώμα του κοιμισμένου στον χειμώνα δάσους γεμίζει ανθούς κι όλου του κόσμου τα πουλιά πετούν ολόγυρα τραγουδώντας και τριαντάφυλλα υπερμεγέθη ανοίγουν ξάφνου πανώρια, σαν μυθικά, και ξερά κούτσουρα πετούν βλασταράκια, και πεταλούδες στο μέγεθος των πουλιών, πολύχρωμες και πολύχαρες, γεμίζουν τον μυρωμένο αέρα με τη χάρη τους εμπρός στα ευτυχισμένα κι ευλαβικά μάτια του αβά, στα δύσπιστα του βοηθού του και στα περήφανα της Κλεφτομάνας, είναι σελίδες μεγάλου κάλλους και άπειρης αγαθότητας και ευγένειας.

Το εκλεκτό αυτό διήγημα, που υποστηρίζει τις απλές και γεμάτες πίστη στο θαύμα και στην ομορφιά ψυχές, δεν προσφέρεται μόνο για χριστουγεννιάτικο ανάγνωσμα. Είναι ανάγνωσμα που θάλπει και θάλλει. Και αν το βιβλίο δεν είναι μεγαλύτερο από το μέγεθος μιας παλάμης, επιθυμείς να το διαβάσεις κρατώντας το τρυφερά και ευλαβικά, όπως και το ίδιο είναι, ταπεινό και ιερό. Εάν το προμηθευτείτε, θα διαπιστώστε ότι απευθύνεται προς όλες τις ηλικίες. Πάντως μην το χάσετε.

ΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΑΤα χριστουγεννιάτικα τριαντάφυλλα
Σέλμα Λάγκερλεφ
μετάφραση: Ι.Ε. Χρυσάφη
εικονογράφηση: Ιωάννα Δερβίση
Ακρίτας
53 σελ.
Τιμή € 6,00

 

Εμφανίσεις: 1926

Ο ΦΑΛΤΣΟΣ ΝΑΝΟΣ

της Μαρίας Αγγελίδου

Αν έχουμε μια «παιδική» συγγραφέα που να της ταιριάζει γάντι η μικρή φόρμα, το σύντομο, περιεκτικό, ουσιαστικό, λιγόλογο και όμορφο αφήγημα, αυτή είναι σίγουρα η Ράνια Μπουμπουρή. Γιατί η Ράνια Μπουμπουρή είναι παραμυθού. Ζει στον αδιανόητο κόσμο, που είναι ο κόσμος ο άχρονος και αναίτιος, που είναι ο παραμυθένιος. Στον κόσμο, δηλαδή, όπου ζουν όλοι οι πραγματικοί παραμυθάδες. Αλλά έχει την τύχη (ή την ατυχία;) της ισορροπίας: πατάει γερά με τα πόδια της στη γη, όπως όλοι οι επιμελητές. Χάρη στη διπλή αυτή ιδιότητα δεν κατορθώνει μόνο το θεατρικό στήσιμο των ιστοριών της με εντυπωσιακή άνεση. Επιμελείται με θαυμαστή επιμονή και λεπτομέρεια και τη γλώσσα τους, πρόταση-πρόταση, για να μην πω λέξη-λέξη. Το στοιχείο αυτό της γλωσσικής επιμέλειας τη διακρίνει από το πρώτο της κιόλας βιβλίο, ίσως επειδή η άλλη μισή δουλειά της την έχει εξασκήσει στην πειθαρχία – στην πειθαρχία, που εξασφαλίζουν η μετάφραση και η επιμέλεια λογοτεχνικών κειμένων, για παιδιά και όχι μόνο. Και όλοι πια ξέρουμε ότι οι μεταφραστές και οι επιμελητές κάνουν κάτι που δυστυχώς οι συγγραφείς δεν συνηθίζουν: μπαίνουν στη θέση του αναγνώστη.

Ο Φάλτσος Νάνος, ένα από τα τελευταία βιβλία της Ράνιας Μπουμπουρή, γράφτηκε για τη σειρά Μικρές Καληνύχτες των Εκδόσεων Μεταίχμιο. Πρόκειται για μια σειρά μικρών αλλά φιλόδοξων βιβλίων, που στήθηκε ακολουθώντας την αντίστροφη πορεία απ’ αυτήν που συνήθως ακολουθούν τα βιβλία: ξεκίνησε ως εκδοτική πρόταση από τον εκδότη προς τους δημιουργούς και όχι από τους δημιουργούς προς τον εκδότη. Είχε (και έχει) δηλαδή συγκεκριμένες προδιαγραφές, στις οποίες καλείται να χωρέσει ο συγγραφέας (και ο εικονογράφος, φυσικά) τις ιδέες και την έμπνευσή του.

Η Ράνια Μπουμπουρή, λοιπόν, κατάφερε να πλάσει έναν ήρωα, που εντάχθηκε απόλυτα στη σειρά των υπολοίπων, και ταυτόχρονα ξεχώρισε. Γιατί αυτόν τον Φάλτσο Νάνο δεν μπορεί να μην τον αγαπήσει ο αναγνώστης. Δεν μπορεί να μην ταυτιστεί μαζί του. Πόσο δύσκολη μπορεί να είναι η ζωή ενός Νάνου, που ονειρεύεται να τραγουδήσει – αλλά έχει δυστυχώς την πιο φάλτσα φωνή του κόσμου; Πόσο τραγική μπορεί να είναι η μοίρα ενός ανθρώπου, που λαχταρά να προσφέρει στους άλλους γύρω του κάτι που οι άλλοι δυστυχώς δεν θέλουν; Κάτι που την ομορφιά του δεν μπορούν να δουν;

«Μια φορά κι έναν καιρό, ήταν ένας νάνος που του άρεσε να τραγουδά. Όλη την ώρα, “να να να” και “να να να” ο νάνος. Μόνο που ήταν φάλτσος. Φάλτσος όσο δεν μπορείτε να φανταστείτε. [...] Στην γκρίζα εκείνη πόλη, σε κανέναν δεν άρεσε το τραγούδι του».

Παρά τα ασφυκτικά όρια στην έκταση της Μικρής Καληνύχτας, που τηρούνται απαρεγκλίτως ώστε οι ιστορίες να διαβάζονται μέσα σε δέκα λεπτά, η Μπουμπουρή καταφέρνει να χτίσει απαντήσεις σε πολύ σοβαρά και θεμελιακά ερωτήματα και να δουλέψει ένα θέμα που την απασχολεί σταθερά, διαπερνώντας σαν κόκκινη κλωστή το έργο της: το μειονέκτημα, που γυρίζει και γίνεται πλεονέκτημα, φτάνει ο ήρωας να βρει το κατάλληλο κοινό, τον κατάλληλο «άλλο». Ο καημένος ο Νάνος το ήξερε ότι κανείς δεν εκτιμούσε το παράξενο τραγούδι του... κι όποτε του ερχόταν να τραγουδήσει, έκλεινε με το χέρι του το στόμα. Αλλά ούτε έτσι ένιωθε καλά... Ώσπου βρίσκει, ευτυχώς, τα λουλούδια που εκτιμούν τις φάλτσες μελωδίες του. Αυτά που ανθίζουν, όταν τον ακούνε. Όπως άλλωστε ανθίζει κι αυτός ο ίδιος, όταν τους τραγουδάει!

Η ωραιότατη εικονογράφηση της Νίκης Λεωνίδου συνοδεύει με αξιοθαύμαστο τρόπο το μικρό αλλά σημαντικό ταξίδι του Φάλτσου Νάνου. Ένα ταξίδι που τόσο από την άποψη του κειμένου, όσο και από την άποψη της εικόνας, θυμίζει την παλιά καλή εποχή των προφορικών παραμυθιών.

Ο ΦΑΛΤΣΟΣ ΝΑΝΟΣΟ φάλτσος νάνος
Ράνια Μπουμπουρή
εικονογράφηση: Νίκη Λεωνίδου
Μεταίχμιο
32 σελ.
Τιμή € 3,70

 

Εμφανίσεις: 2066

Η ΑΠΙΘΑΝΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ LAROUSSE: ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΕΣ

της Ελένης Σαραντίτη

Εγκυκλοπαίδεια. Μια σωστή, μοντέρνα εγκυκλοπαίδεια με πριγκίπισσες! Αλίμονο, έχουν από καιρό κατακλύσει την αγορά βιβλία (μεταφρασμένα) με πριγκίπισσες, με γοργόνες, με νεράιδες. Με χρώματα ροζ και θαλασσιά, σχήματα απαλά, χρυσόσκονη, διαδήματα επάνω σε κατάξανθα –σπανίως μαύρα– μακριά μαλλιά, ραβδάκια μαγικά, φτερά, γελάκια. Οι δε πριγκίπισσες κομψές, ασυννέφιαστες, ανύποπτες. Τα παιδιά, τα κορίτσια ως επί το πλείστον, τα ζητούν – και με το δίκιο τους. Είναι εντυπωσιακά, βέβαια, μα κατά βάθος τόσο όμοια. Όμως έχουν ένα μεγάλο πλεονέκτημα: στις σελίδες τους εντυπωσιάζει η ολοκληρωτική απουσία βίας. Με ωραίες, γελαστές φατσούλες, τα μικρά παιδιά γαληνεύουν. Αυτό το γνωρίζουν οι γονείς και τους τα προμηθεύουν. Όμως εάν δεν τους προτείνεις κάτι καλύτερο, αυτά τα βιβλία θα αγαπήσουν. Κι ας τα ξεχνούν σύντομα, κι ας μη μένει μέσα τους μια αστραπούλα, δυο λέξεις λαμπερές, μια συγκίνηση, ένας κόμπος αληθινής ομορφιάς – εφόδια για τα περαιτέρω…

Αυτού του είδους τα βιβλία, προωθητικά μιας εύκολης και ανέμελης ζωής, η γράφουσα δεν τα σύστησε και ούτε τα δώρισε. Κι όμως σήμερα συνιστά θερμά ένα βιβλίο με «πριγκίπισσες». Τι το διαφορετικό έχει το βιβλίο αυτό, ίσως ρωτήσει κάποιος. Τα πάντα εδώ είναι διαφορετικά, θα απαντούσα.

Και θα εξηγούσα: Οι πριγκίπισσες –πραγματικές και φανταστικές– είναι, κοριτσάκια ή κοπέλες ή γυναίκες, όλες τους αξιοπρόσεκτες, κάποιες δε από αυτές πέρασαν στην Ιστορία επεμβαίνοντας σε σημαντικότατα εθνικά, κοινωνικά ή πολιτιστικά θέματα. Λόγου χάρη η Ελισάβετ Α’ της Αγγλίας (1533-1603): Ως πριγκίπισσα έζησε δύσκολη ζωή, στερημένη και περιφρονημένη από τον πατέρα της Ερρίκο Η’, ο οποίος είχε εκτελέσει τη μητέρα της, Άννα Μπολέιν, έπειτα από σοβαρές πλην αβάσιμες κατηγορίες. Η βασίλισσά του ήταν αθώα. Οι ιστορικοί υποστηρίζουν πως ο θάνατός της ενορχηστρώθηκε από τους πολιτικούς της αντιπάλους. Μακριά απ’ τον πατέρα της, λοιπόν, μες στη φτώχεια, την ορφάνια, είχε την τύχη να της συμπαρασταθούν άνθρωποι με παιδεία οι οποίοι της εμφύτευσαν την αγάπη στο πνεύμα και την τέχνη. Διαβάζουμε (σελ. 21): «… Έλαβε όμως πολύ καλή εκπαίδευση: μιλούσε αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, ελληνικά και λατινικά». Πάντως το γεγονός είναι ότι η πριγκίπισσα Ελισάβετ, μεγαλώνοντας, έγινε η βασίλισσα που προώθησε τον πολιτισμό. Η ελισαβετιανή περίοδος υπήρξε εποχή πολιτιστικής και καλλιτεχνικής ακμής, ιδιαίτερα στους τομείς του θεάτρου και της μουσικής. Επιπλέον, στα 45 χρόνια που βασίλεψε, η παγκόσμια ισχύς και επιρροή της Αγγλίας ενισχύθηκαν σημαντικά.

Ας αναφερθούμε και σε μια ακόμη πριγκίπισσα που αγάπησε πολύ τα Γράμματα. Το όνομά της Μαργαρίτα της Αλενσόν και ήταν αδελφή του Φραγκίσκου Α’ της Γαλλίας, ο οποίος θεωρείται ο πρώτος Γάλλος βασιλιάς της Αναγέννησης και αποκαλείται «Πατέρας και Αναστηλωτής των Γραμμάτων». Όλοι στον βασιλικό Οίκο ήταν πολύ μορφωμένοι με έντονα τα ανθρωπιστικά ιδεώδη της Αναγέννησης, εξού και η Μαργαρίτα (1516-1589) απέκτησε ιδιαίτερη καλλιέργεια. Έγραψε πολλά βιβλία και είχε κλίση στην ποίηση. Λίγοι στίχοι από το ποίημά της «Διακήρυξη της αγάπης μιας βοσκοπούλας»: Και το φως σου/ που μέσα μου θα μείνει άσβεστο/ σαν και σένα θα με κάνει ανάλαφρη. Δικό σου έργο είναι και/ σου το χρωστάω… Η Μαργαρίτα, με τη βοήθεια της σπουδαίας σε πολλούς τομείς μητέρας της, Λουίζας, κατόρθωσε να απελευθερώσει τον αδελφό της που είχε φυλακιστεί το 1525 από τον βασιλιά της Ισπανίας.

Αναφορά γίνεται και στη Μαρία των Μεδίκων, μητέρα του Λουδοβίκου ΙΓ’ και αντιβασίλισσα. Ο γιος της, λόγω των μεταξύ τους διαφωνιών, τη φυλάκισε αλλά αυτή έριξε ένα σκοινί και απέδρασε. Η συγγραφέας αναφέρεται επίσης στην Άννα της Βρετάνης, βασίλισσα της Γαλλίας μετά τον γάμο της με τον Κάρολο Η’, και στην Άλεξ της Έσσης και στον μεγάλο έρωτά της για τον πρίγκιπα Νικόλαο της Ρωσίας (αμοιβαίος), που με τον γάμο της μαζί του έγινε αυτοκράτειρα της Ρωσίας. Δεν ευτύχησαν: στο τέλος οι επαναστάτες τους εκτέλεσαν –όλη την οικογένεια– το 1918. Μνημονεύει ακόμη κι εκείνη την καημένη την Ίγκεμπορ, πριγκίπισσα από τη Δανία, που ο βασιλιάς της Γαλλίας Φίλιππος- Αύγουστος, την επομένη του γάμου τους, αποφάσισε ότι δεν την ήθελε και τη φυλάκισε...

«Οι πριγκίπισσες», διαβάζουμε, «είναι ωραίες στα παραμύθια, όχι όλες όμως και στην πραγματικότητα». Απόδειξη; Η πριγκίπισσα Ελισάβετ, η επονομαζόμενη «Παλατίνη», που ήταν τόσο κακοπλασμένη ώστε απέφευγε τις εκδηλώσεις. Μόνη της παρηγοριά το γράψιμο. Υπολογίζεται ότι έγραψε 60.000 επιστολές. Και η πριγκίπισσα Ιωάννα της Γαλλίας, κόρη του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΑ’, ήταν πολύ κακοφτιαγμένη – τόσο, που ο βασιλιάς άντρας της, παρά τη σπάνια καλοσύνη της, τη χώρισε.

Η Νεφερτίτη, τώρα! Η καλλονή. Πριγκίπισσα της Αιγύπτου. Και από πολύ νωρίς σύζυγος του Φαραώ Ακενατών και σύμβουλός του στις μεταρρυθμίσεις. Το όνομά της σημαίνει «Η ωραία που έρχεται». Και όμως, όταν βρέθηκε η προτομή της έγινε αντιληπτό ότι ήταν μονόφθαλμη!

Επιπλέον, η αληθινή ιστορία της Ινδιάνας πριγκίπισσας Ποκαχόντας. Και της ωραίας πριγκίπισσας Σίσσυ, της αγέλαστης. Και παραμύθια. Και το κοτέτσι της βασιλοπούλας με το γαϊδουροτόμαρο. Η πριγκίπισσα και ο πρίγκιπας-βάτραχος. Το καταφύγιο της Χιονάτης και η Αικατερίνη των Μεδίκων, η πρώτη στιλίστρια. Η ανεξικακία της Σταχτοπούτας. Οικογένειες. Και έθιμα. Και υποχρεώσεις. Η εκπαίδευση. Η απαραίτητη ιππασία. Το κυνήγι. Τα παιχνίδια –ομαδικά ή ατομικά– στο σαλόνι ή στους κήπους. Κι άλλες, πολλές πληροφορίες, όλες δοσμένες σύντομα, ασφαλώς, αν και ουσιαστικά. Και με πολύ χιούμορ. Κάποτε και με υπαινικτική δηκτικότητα.

Βρήκα αυτή την εγκυκλοπαίδεια βιβλίο μαγικό. Και το στήσιμό του υπέροχο. Κρυμμένα τετράδια, κρυμμένα βιβλιαράκια με παραμύθια, φάκελοι με παιχνίδια, με εκπλήξεις, με αυτοκόλλητα, με κοριτσίστικα ρουχαλάκια. Με φωτογραφίες. Ένας κόσμος που περιμένει το παιδί να τον ανακαλύψει. Τέλος, ας αντιγράψουμε κάτι από το Εγχειρίδιο «καλών τρόπων» του 16ου αιώνα: «Πρέπει να σκουπίζουμε με την πετσέτα το κουτάλι που γλείψαμε, πριν το δώσουμε στους άλλους συνδαιτυμόνες. * Δεν πρέπει να διστάζουμε να φτύνουμε το φαγητό όταν καίει, για να μην καούμε. * Για να φτύνουμε με την ησυχία μας, πρέπει να στρίβουμε το κεφάλι, για να μην πιτσιλίσουμε τους διπλανούς μας». Απόλαυση!

Ηλικία: για τα παιδιά του δημοτικού, ανεξαρτήτως τάξεως.

Στην ίδια σειρά κυκλοφορούν: Οι πειρατές – Το ανθρώπινο σώμα – Τα πλάσματα των ωκεανών – Τα μωρά ζώα – Τα ζώα της σαβάνας κ.ά.

Η ΑΠΙΘΑΝΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ LAROUSSE: ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΕΣΗ απίθανη εγκυκλοπαίδεια Larousse: Πριγκίπισσες
Αν-Μαρί Λελορέν
μετάφραση: Καλλιόπη Βλάχου
εικονογράφηση: Laurent Berset
Μεταίχμιο
26 σελ.
Τιμή € 13,30

 

Εμφανίσεις: 1778

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr