A+ A A-

ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΨΗΦΙΔΕΣ ΣΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ

της Ανθούλας Δανιήλ

Ο συγγραφέας του βιβλίου έβαλε ένα πολύ ενδιαφέρον στοίχημα με τον εαυτό του και το κέρδισε. Απέδειξε τη σχέση της ποίησης του Οδυσσέα Ελύτη με τα μαθηματικά. Ήταν, βέβαια, γνωστό στον κόσμο των ειδικών ότι τα μαθηματικά έπαιζαν μεγάλο ρόλο στην ποίηση του Ελύτη και όλη η δημιουργία του είναι ένα αρχιτεκτόνημα σοφά και πολύπλοκα κατασκευασμένο. Επ’ αυτού είχαν γίνει παρατηρήσεις και μετρήσεις από επιφανείς του χώρου. Για τους αριθμούς 3, 5, 7, 9, 11 έχει γίνει συχνά λόγος. Ο Μάριο Βίτι σχολιάζει την αρχιτεκτονική του ποιήματος «Του Αιγαίου» και όχι μόνον στο βιβλίο του για τον Ελύτη.

Σε συνέδριο που οργάνωσε η Σχολή του Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου στο Γαλλικό Ινστιτούτο το 2002, με τίτλο Ο Ελύτης στην εκπαίδευση, έγινε σχετική εισήγηση από την υπογράφουσα με τίτλο «Θεμέλιο του νοήματος η αρχιτεκτονική του ποιήματος». Σώμα της εργασίας είναι τα «Επτά νυχτερινά επτάστιχα», όπου γίνονται παρατηρήσεις πάνω σε αριθμούς και σχέσεις στίχων, και δειγματοληπτικά μαθηματικές παρατηρήσεις και σε άλλα ποιήματα. Ακόμη, πρόσφατα σχεδόν, σχολιάστηκε «μαθηματικά»-«αρχιτεκτονικά» το εξώφυλλο της συλλογής Δυτικά της λύπης, αναρτημένο στο e-poema και παλαιότερα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Τα Εκπαιδευτικά εκτενέστερη μελέτη των τίτλων, όσον αφορά τον αριθμό των λέξεων, των συλλαβών, των γραμμάτων. Κατά κάποιον τρόπο, μαθηματικές παρατηρήσεις γίνονται και στο ποίημα «Η τρελή ροδιά» στο 11ο συνέδριο της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων και στο κατατεθειμένο διδακτορικό στο Ίδρυμα Ερευνών. Επίσης, είναι κοινός τόπος, για τους φιλολόγους τουλάχιστον, η αγάπη του Ελύτη για τον Πλάτωνα και όχι μόνον. Ο Ηράκλειτος είναι αγαπημένος των υπερρεαλιστών και η αναφορά του στο έργο του Ελύτη πάρα πολύ συχνή και σχολιασμένη.

Βεβαίως, το παρόν πόνημα του Θανάση Τριανταφύλλου ξεπερνά τις ικανότητες και γνώσεις του αναγνώστη που αγαπά τον Ελύτη αλλά δεν ξέρει μαθηματικά. Ωστόσο, αφήνοντας κατά μέρος τα «δύσκολα», μπορεί κανείς να αντλήσει ενδιαφέροντα στοιχεία, αρκεί να φιλοτιμηθεί να σκύψει βαθιά και να προσπαθήσει να νιώσει τη μαγεία των μαθηματικών. Γεννάται βεβαίως το ερώτημα «τι είδους μαθηματικά ήξερε ο Ελύτης», αλλά ας μη φτάσουμε ως εκεί. Και, όχι, δεν είναι «ιεροσυλία το όλο εγχείρημα», όπως ο συγγραφέας διερωτάται. Στον Ελύτη άρεσαν οι αριθμοί και άρεσε και η ρουλέτα και η τράπουλα για τους συνδυασμούς που έπρεπε να κάνει ο παίχτης, όπως έχει ο ίδιος πει σε συνέντευξή του. Αλλά και μας έχει προετοιμάσει για τις μαθηματικές του αγάπες επίσης: «Μια γραμμή που τραβάει ένας ζωγράφος δεν είναι περιορισμένη μόνο στον εαυτό της, αλλά έχει μια αναλογία στον κόσμο των πνευματικών αξιών […]. Παντοτινή μου έγνοια ήτανε να βρίσκω τις αναλογίες ανάμεσα στη φύση και στη γλώσσα». (Ελύτη, Συνέντευξη, περ. Το Δέντρο, σσ. 143-144).

Είναι επίσης γνωστό ότι ο ποιητής επαναλαμβάνει τον αριθμό έξι στους τίτλους των συλλογών του, αλλά και των ενοτήτων και των ποιημάτων. Με την ευκαιρία αναφέρω και πάλι εδώ τις ακόλουθες μετρήσεις μου: Η συλλογή Προσανατολισμοί έχει έξι συλλαβές. Ο Ήλιος ο πρώτος έχει επίσης έξι συλλαβές με δώδεκα γράμματα – το άρθρο «Ο» δεν ανήκει στον τίτλο. Το άξιον εστί έξι συλλαβές. Η συλλογή Έξη και μία τύψεις για τον ουρανό, δώδεκα συλλαβές, με υποδιαιρέσεις, όπου οι λέξεις «έξη», «και», «μία», «για», «τον» τρία γράμματα, ενώ οι λέξεις «τύψεις» και «ουρανό» έχουν έξι γράμματα. Η συλλογή Το φωτόδεντρο και η δεκάτη τετάρτη ομορφιά παρουσιάζει την εξής ιδιομορφία: στον τίτλο εμπεριέχεται και το όνομα του ποιητή. Το όνομα του ποιητή έχει δώδεκα γράμματα και «Το φωτόδεντρο», με πράσινο χρώμα, διαφοροποιημένο από τα υπόλοιπα γράμματα του τίτλου, επίσης δώδεκα γράμματα. Σύνολο είκοσι τέσσερα, πολλαπλάσιο του έξι. Η δεύτερη σειρά του τίτλου έχει επίσης δώδεκα συλλαβές (αν τη λέξη ομορφιά τη συλλαβίσουμε «ο-μορ-φι-ά») και είκοσι τέσσερα γράμματα, πολλαπλάσιο του έξι. Τα ρω του έρωτα έχουν έξι συλλαβές και δώδεκα γράμματα. Το μονόγραμμα έχει δώδεκα γράμματα. Τα ετεροθαλή έχουν έξι συλλαβές, Η Μαρία Νεφέλη έχει έξι συλλαβές, το άρθρο δεν ανήκει στον τίτλο. Η συλλογή Τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας έχει έξι συλλαβές και δώδεκα γράμματα στο πρώτο μέρος του τίτλου, που διαχωρίζεται χρωματικά από το δεύτερο και από το μέγεθος των γραμμάτων. Στο Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου η πρώτη λέξη έχει έξι συλλαβές. Ο μικρός ναυτίλος επίσης έξι. Στη συλλογή Δυτικά της λύπης έχουμε πάλι έξι συλλαβές και έτσι διευθετημένες τις λέξεις σε κάθετο άξονα, ώστε η συλλαβή «Δυ» της λέξης «Δυτικά» να βρίσκεται ακριβώς πάνω από τη συλλαβή «Λυ» της λέξης «Λύπης». Το ίδιο συμβαίνει και με το όνομα του ποιητή στο κάτω μέρος του εξωφύλλου, όπου η αντίστοιχη συλλαβή «Δυ» της λέξης «Οδυσσέας» βρίσκεται ακριβώς πάνω από τη συλλαβή «Λυ» της λέξης «Ελύτης». Φυσικά, οι λέξεις είναι κεφαλαιογράμματες. Τελευταία συλλογή η Εκ του πλησίον, όπου και πάλι επαναλαμβάνεται ο αριθμός έξι στις συλλαβές με δώδεκα γράμματα. Τα δημόσια και τα ιδιωτικά με δώδεκα συλλαβές, τα Ανοιχτά χαρτιά με έξι συλλαβές (αν τα «χαρτιά» συλλαβιστούν «χαρ-τι-ά»).

Παρόμοιες παρατηρήσεις μπορούν να γίνουν σε τίτλους ενοτήτων και ποιημάτων, οπότε θα καταλήξουμε σε συμπεράσματα σχετικά με τον αριθμό έξι και τους συμβολισμούς του, σε συσχετισμό και με τις αναφορές του στα κείμενα του Ελύτη.

Για να επανέλθουμε στο βιβλίο του Θανάση Τριανταφύλλου και σε ό,τι αναφέρει σχετικά με την «Πορτοκαλένια», θα είχα να προσθέσω ότι ο ποιητής έχει βάλει τα χρώματα σε σειρά που παραπέμπει σε ηλικία. Η Πορτοκαλένια «έγινε» γιατί τη μέθυσε ο χυμός του ήλιου, ολοκληρώθηκε ερωτικά, γι’ αυτό έχει κεντρική θέση στη συλλογή, το «πράσινο» προηγήθηκε γιατί στην ποίηση του Ελύτη σημαίνει το άγουρο, το πολύ φρέσκο, ενώ το ιώδες ή μενεξελί, τελευταίο στη σειρά, υποδηλώνει το θάνατο. Οι παραλλαγές είναι παραλλαγές μιας ζωής που εξελίσσεται και αλλάζει χρώμα ανάλογα με την ηλικία.

Όσον αφορά τους 342 στίχους του Άσματος δεν θα έπαιρνα όρκο ότι δεν τους μέτρησε, εφόσον και αυτοί είναι πολλαπλάσιο του τρία αλλά και του έξι. Και μια ακόμη παρατήρηση. Όσον αφορά το στίχο «Αρετή με τέσσερις ορθές γωνίες» ο Ελύτης συνδέει τον αριθμό τέσσερα με τις τέσσερις γωνιακές πέτρες των ελληνικών σπιτιών, που συμβολίζουν τη Λογική, την Ορθότητα, τη Συμμετρία, την Αρμονία. Τέλος, συσχετίζει τον αριθμό τέσσερα με τα τέσσερα στοιχεία μιας ξεχωριστής προσωπικότητας: Αντρειά, Δικαιοσύνη, Ευθύνη και Σοφία, όπως λέει ο ίδιος ο ποιητής σε συνέντευξή του στον καθηγητή Guido Demoen (Φιλολογική, τχ. 60, σσ. 17-20).

Τελικά, η ποίηση έχει τη γοητεία της. Η ποίηση του Ελύτη περισσότερη και τα μαθηματικά επίσης. Το βιβλίο του Θανάση Τριανταφύλλου γεννά δημιουργικές συζητήσεις.

Οι αριθμοί και άλλες μαθηματικές ψηφίδες στο έργο του Οδυσσέα Ελύτη Μαθηματικές ιχνηλασίες σε μη μαθηματικά κείμενα Θανάσης Τριανταφύλλου ΕπίκεντροΟι αριθμοί και άλλες μαθηματικές ψηφίδες στο έργο του Οδυσσέα Ελύτη
Μαθηματικές ιχνηλασίες σε μη μαθηματικά κείμενα
Θανάσης Τριανταφύλλου
Επίκεντρο
344 σελ.
Τιμή € 19,00

 

Εμφανίσεις: 2628

ΔΥΟ ΖΑΧΑΡΟΠΛΑΣΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΟΥ 19ΟΥ ΑΙΩΝΑ

του Μιχάλη Μακρόπουλου

Από τον ύστερο Μεσαίωνα και έπειτα, με το πέρας της μαθητείας τους τεχνίτες ταξίδευαν προσφέροντας τις υπηρεσίες τους. Οι λόγοι ποικίλοι: κορεσμός της αγοράς εργασίας στην πόλη της μαθητείας, εθιμικό ταξίδι ολοκλήρωσης της επαγγελματικής ταυτότητας – αλλά εντέλει και ταξίδι αυτογνωσίας και ταξίδι παιδείας («ο εξωτερικός κόσμος να διεισδύσει στον κόσμο μου», γράφει ο περιπλανώμενος ζαχαροπλάστης Λούντβιχ Φούντερ). Τούτο μαρτυρούν οι δυο φωνές που επέλεξε η κυρία Παπαθανασίου με φανερή αγάπη για το θέμα της και μ’ ευαισθησία απέναντι στη μικροϊστορία, όπου τα μεγάλα γεγονότα μπαίνουν στην άκρη για να δοθεί ο λόγος στον άνθρωπο.

Προβιομηχανική φιγούρα ο περιπλανώμενος τεχνίτης, επιβιώνει μολοντούτο στον βιομηχανικό 19ο αιώνα ενσαρκώνοντας τη ρομαντική περιπέτεια των νιάτων. «Αντίο εσύ εποχή της νεότητάς μου. Πραγματικά μπορώ να το πω αυτό, γιατί αν και συχνά υπέφερα από τη φτώχεια, ήμουν καταπονημένος από τη δουλειά και καταρρακωμένος από τον πόνο, ήμουν ωστόσο ελεύθερος! Μπορούσα να πάω όπου ήθελα και να κάνω ό,τι ήθελα», γράφει ο Λούντβιχ Φούντερ, που μεταξύ 1862-65, από δεκαεπτά έως είκοσι ενός χρονών, ταξίδεψε ανά τη Γερμανία και ως το Λονδίνο ξεκινώντας από τη γενέτειρά του, το Γκρατς. Η δεύτερη φωνή είναι του Βιεννέζου Φραντς Μίνιχνερ, που μεταξύ 1841-45, σε ηλικία από είκοσι τριών έως είκοσι επτά χρονών, ταξίδεψε ως το Παρίσι. Ο πρώτος κατέλιπε ένα αυτοβιογραφικό κείμενο, ο δεύτερος ένα ημερολόγιο. Ήταν ζαχαροπλάστες και οι δύο.

Που σημαίνει τι, κατ’ αρχάς; Να ένα απόσπασμα από τ’ αντίστοιχο λήμμα στο εγκυκλοπαιδικό λεξικό του Γιόζεφ Μάγιερ (σελ. 53 στο Δύο ζαχαροπλάστες), όπου δείχνεται γλαφυρά, πιστεύω, η θέση του τεχνίτη (και, έμμεσα, ένας ολόκληρος αστικός πολιτισμός): «Konditor: επαγγελματίας ο οποίος παρασκευάζει όχι μόνο βρώσιμα προϊόντα ζαχαροπλαστικής, είτε δηλαδή γλυκά αρτοσκευάσματα είτε φρούτα τα οποία ζαχαρώνονται με διάφορους τρόπους, υψηλής ποιότητας, ευπαρουσίαστα ζαχαρωτά, κουκλάκια από ζάχαρη για παιδιά, ζελέ με ζάχαρη, μαρμελάδες, φρούτα βρασμένα και επεξεργασμένα ώστε να συντηρούνται, παγωτό, κ.λπ., αλλά παρασκευάζει επίσης γλυπτά καλλιτεχνήματα, τα οποία αποτελούνται κυρίως από ζάχαρη και χρησιμεύουν ως δείγματα της υψηλότερης, πλέον εκλεπτυσμένης πολυτέλειας κι επίσης ως διακοσμητικά εορταστικών τραπεζιών».

Ακολουθώντας το ταξίδι των δυο ζαχαροπλαστών, με οδηγό τη συγγραφέα, μαθαίνουμε για το «δώρο» που δικαιούνταν να λαβαίνει από τους ομοτέχνους του ένας τεχνίτης φτάνοντας σε μια πόλη, για τον τρόπο με τον οποίο αναζητούσε εργασία, για το δικαίωμα να επαιτεί, για τα πανδοχεία και τις οικίες των αρχιτεχνιτών, όπου έμενε, για τις γνωριμίες «στο δρόμο», για τις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται με τη χρήση μηχανών και την εκβιομηχάνιση, για την εθνική/εθνοτική συνείδηση του τεχνίτη και τη συνακόλουθη νοσταλγία του για την πατρίδα του, για την εξαντλητική, πολύωρη εργασία του, συχνά ως και εικοσάωρη στις γιορτές. Μα και μια σειρά από πόλεις ζωντανεύουν γύρω από τους δυο τεχνίτες μας, ή για την ακρίβεια μέσ’ από τα μάτια τους (είναι παραστατική η περιγραφή της λονδρέζικης φτωχογειτονιάς του Σόρντιτς από τον Φούντερ).

Έχοντας φτάσει πένης στο Λονδίνο, ο Λούντβιχ Φούντερ γράφει: «Έβαλα ενέχυρο το ρολόι μου, ένα σακάκι, ωστόσο σύντομα τελείωσαν όλα τα χρήματα. Τι να κάνω τώρα; Ήταν συμπόνια, ήταν περιφρόνηση, ούτε που ξέρω: με συμβούλεψαν να αγοράσω μια σκούπα, να στηθώ σε ένα δρόμο με κίνηση, να καθαρίζω τον δρόμο και να απευθύνομαι στους περαστικούς για βοήθεια. Το έκανα. Με τα χρήματα που μου είχαν απομείνει αγόρασα μια σκούπα, και με δάκρυα στα μάτια, με άδειο στομάχι, άρχισα να σκουπίζω. Με δυσκολία πρόφερα το “Please, please!” (παρακαλώ, παρακαλώ) που είχα μάθει. Συχνά δεν έβγαζα ούτε τρεις πένες ώστε να μπορώ να πληρώσω κάπου για να κοιμηθώ, και έπαιρνα τα λίγα που μου έδιναν για να κατευνάσω την πείνα μου με ψωμί. Εγώ, που στο σπίτι μου δεν είχα γνωρίσει τι σημαίνει φτώχεια, να πεινάω, εγώ, που ποτέ δεν είχα εργαστεί σκληρά, να σκουπίζω δρόμους!»

Ένα ταξίδι αυτογνωσίας, λοιπόν, κι ένα όμορφο, και για τα ελληνικά εκδοτικά πράγματα απροσδόκητο, βιβλίο.

Δύο ζαχαροπλάστες στην Ευρώπη του 19ου αιώνα Μαρία Παπαθανασίου ΣμίληΔύο ζαχαροπλάστες στην Ευρώπη του 19ου αιώνα
Μαρία Παπαθανασίου
Σμίλη
290 σελ.
Τιμή € 18,00

 

Εμφανίσεις: 1737

ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ, ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΦΟΔΙΑΣΤΙΚΗΣ ΑΛΥΣΙΔΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

του Θανάση Αντωνίου

Εδώ και περίπου μία δεκαετία καταβάλλεται επίμονη προσπάθεια για τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της εφοδιαστικής αλυσίδας και των εμπορευματικών μεταφορών (cargo), μιας και η συγκεκριμένη δραστηριότητα, στην ολότητά της, θεωρείται σημαντική πηγή εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, τα οποία ευθύνονται για την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή. Εμπορεύματα διακινούνται με όλο και μεγαλύτερη συχνότητα σε όλο και μεγαλύτερες αποστάσεις από τον τόπο παραγωγής στον τόπο κατανάλωσής τους και στο ενδιάμεσο αποθηκεύονται, μεταφορτώνονται, συσκευάζονται ή συντηρούνται. Για όλα τα παραπάνω χρειάζεται ενέργεια, ενέργεια, ενέργεια…

Δεν υπάρχει μεταφορικό μέσο το οποίο να μην έχει επηρεαστεί από αυτή την παγκόσμια απόφαση – η οποία θυμίζουμε ότι γενέθλιο τόπο έχει το Κιότο της Ιαπωνίας και ληξιαρχική πράξη γέννησης το περίφημο Πρωτόκολλό του (1997 ψήφιση και 2005 εφαρμογή). Λιγότερο απ’ όλα έχει επηρεαστεί ο κατά τεκμήριο καθαρότερος τρόπος μεταφοράς, ο σιδηροδρομικός και περισσότερο ο πλέον ρυπογόνος, ο οδικός. Θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές καλούνται επίσης αυτό το διάστημα να μειώσουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμά τους. Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις κοινός παρονομαστής των ρυθμίσεων είναι τα καύσιμα – αυτή είναι η πηγή του κακού.

Ο Κώστας Παππής, καθηγητής Διοίκησης Παραγωγής στο Τμήμα Βιομηχανικής Διοίκησης του Πανεπιστημίου Πειραιά, συγκέντρωσε στο παρόν βιβλίο ένα πλούσιο κομμάτι της γνώσης που έχουμε κατακτήσει ως ανθρωπότητα για την έννοια, τη φύση και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Δεν έμεινε όμως εκεί: σε ένα δεύτερο επίπεδο, συνέδεσε τις παγκόσμιες προσπάθειες για τον περιορισμό του φαινομένου με τις απαιτήσεις που έχουν οι σύγχρονες εφοδιαστικές αλυσίδες και προσπάθησε να καταγράψει το πώς προσαρμόζονται οι εμποροβιομηχανικές επιχειρήσεις στις νέες συνθήκες. Το τι μέτρα λαμβάνουν δηλαδή και πώς οργανώνουν στρατηγικά την επιχειρηματική δραστηριότητά τους, έτσι ώστε και σύμφωνες να είναι με τις περιβαλλοντικές επιταγές των καιρών, αλλά και κέρδη να αποκομίσουν από τον περιορισμό του αποτυπώματός τους. Γιατί «λεφτά υπάρχουν», όταν περιορίζεις την ενεργειακή σπατάλη…

«Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ανθρώπινες δραστηριότητες είναι η κύρια αιτία των αλλαγών στο κλίμα που συμβαίνουν στη Γη από τη Βιομηχανική Επανάσταση, στα μέσα του 18ου αιώνα, δηλαδή από τότε που ξεκίνησε στη Βρετανία και εξαπλώθηκε στην Ευρώπη και σε άλλες χώρες σε όλο τον κόσμο μια περίοδος ταχύτατης βιομηχανικής ανάπτυξης με τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες», αναφέρει ο συγγραφέας στο κεφάλαιο που παρουσιάζει τα βασικά δεδομένα της παγκόσμιας υπερθέρμανσης. Κύρια πηγή του η Έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή του ΟΗΕ (στοιχεία 2007), ενώ σε αρκετά σημεία του βιβλίου, ειδικά εκεί όπου προτείνονται μοντέλα διαχείρισης και λύσης για μια οικονομία χαμηλού άνθρακα («low carbon economy» είναι ο διεθνής όρος), ανατρέχει στη διάσημη έκθεση του Βρετανού πανεπιστημιακού και πολιτικού Sir Nicholas Stern (2006).

Στο σχετικό με την εφοδιαστική αλυσίδα κεφάλαιο αναλύει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής χρησιμοποιώντας πληθώρα αριθμητικών στοιχείων και, όπως είναι φυσικό, δεν περιορίζεται στη μεταφορά και την αποθήκευση αγαθών, αλλά πηγαίνει κι ένα βήμα παραπέρα, στο εμπόριο και την κατανάλωση – εκεί τα πράγματα είναι ακόμα πιο σοβαρά. Ο καθηγητής του Παν/μίου Πειραιά θεωρεί ότι η τεχνολογία παρέχει σήμερα αρκετές λύσεις για τον μετριασμό της έντασης του φαινομένου και οι δύο σημαντικότερες από αυτές είναι το Πρωτόκολλο του Κιότο (και οι μηχανισμοί του, όπως εμπόριο εκπομπών, κοινό ταμείο, όρια εκπομπών, κ.ά.) και η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ως υποκατάστατο των ορυκτών καυσίμων. Για να γίνουν αυτά όμως χρειάζονται κεφάλαια, δέσμευση και ελεγκτικοί μηχανισμοί. Μα πάνω απ’ όλα θέληση.

Ο Κ. Παππής δεν είναι ακτιβιστής του περιβάλλοντος, επομένως δεν είναι παράδοξο να βλέπει στην κλιματική αλλαγή δυνατότητες επιχειρηματικής ανάπτυξης για εταιρείες που καινοτομούν και εξελίσσονται. Αν και αναγνωρίζει ότι η κλιματική αλλαγή, εκτός από μια ανθρώπινη τραγωδία, είναι και μια απασφαλισμένη χειροβομβίδα για ορισμένες επιχειρήσεις (π.χ. την τουριστική βιομηχανία σε διακεκαυμένες ζώνες ή την αγροτική οικονομία), εκτιμά ότι μπορεί να αποτελέσει και ευκαιρία, σε κάθε περίπτωση όμως δεν πρέπει να είναι τροχοπέδη.

Παρά την οικονομική κρίση, η οποία σε μεγάλο βαθμό έχει αναδιατάξει τις προτεραιότητες των επιχειρήσεων (η «επιβίωση» σήμερα είναι ο μεγάλος στόχος…), η προσαρμογή των επιχειρήσεων στην προστασία του περιβάλλοντος συνεχίζεται κανονικά, αν και με χαμηλότερο ρυθμό. Νέα μειωμένα όρια εκπομπών από τους κινητήρες των φορτηγών θεσπίζονται παντού στην Ευρώπη, νέοι περιορισμοί για την κίνηση φορτηγών στο κέντρο των πόλεων έχουν τεθεί σε εφαρμογή (πράσινοι δακτύλιοι…), νέοι κανονισμοί για τα ναυτιλιακά καύσιμα τέθηκαν σε ισχύ από τον International Maritime Organization (IMO) στις αρχές του 2013, ενώ στους αιθέρες η μάχη συνεχίζεται με τις ασιατικές και αμερικανικές αεροπορικές εταιρείες που πετούν στην Ευρώπη (κι αντιμετωπίζουν με καχυποψία τις δυτικές προτεραιότητες) να αρνούνται να δεχτούν περιορισμούς στη χρήση καυσίμων και υπαγωγή τους στο Πρωτόκολλο του Κιότο. Έτσι, σημαντικό τμήμα του βιβλίου αφορά σε αυτή ακριβώς τη λεπτή ως προς τους χειρισμούς διαδικασία μετάβασης των επιχειρήσεων από την εποχή της περιβαλλοντικής ασυδοσίας στην προσαρμογή. Παρουσιάζονται τα σημαντικότερα διεθνή προγράμματα προσαρμογής και επιβράβευσης εταιρειών (όπως το Climate Leaders και το Carbon Disclosure Project), αναλύονται κλάδοι που ανταποκρίνονται πιο γρήγορα στα περιβαλλοντικά κελεύσματα (αλλά και κλάδοι που υστερούν…), ενώ δίνονται συνοπτικά ορισμένα αξιομνημόνευτα case studies.

Τα δύο τελευταία κεφάλαια του βιβλίου είναι τα πιο managerial, καθώς σε αυτά ο συγγραφέας, με τη βοήθεια ορισμένων κανονιστικών πλαισίων που έχουν υιοθετηθεί (και παράγουν έργο…), ασχολείται κυρίως με τη διαχείριση της αβεβαιότητας και του κινδύνου – ένας καθημερινός «πονοκέφαλος» για τις εταιρείες. Στα κεφάλαια αυτά συνδυάζεται η περιβαλλοντική στρατηγική με τις αρχές του management και σχεδιάζεται ένα πλάνο αντιμετώπισης των προκλήσεων που θέτει η κλιματική αλλαγή (π.χ. γρήγορες αποφάσεις όταν κινδυνεύει το περιβάλλον, διαχείριση κρίσεων, απαιτήσεις αποζημιώσεων, κ.ά.).

Το βιβλίο συνοδεύει μια πλούσια βιβλιογραφία που είναι αφορμή για περαιτέρω διερεύνηση ενός θέματος που, όταν με το καλό περάσει η καταραμένη κρίση –γιατί θα περάσει–, θα το βρούμε και πάλι μπροστά μας. Γιατί η κλιματική αλλαγή είναι, δυστυχώς, ενδημική του πολιτισμού μας…

Κλιματική αλλαγή, διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας και προσαρμογή των επιχειρήσεων Επιπτώσεις της παγκόσμιας υπερθέρμανσης στην οικονομία Κώστας Π. Παππής ΕπίκεντροΚλιματική αλλαγή, διαχείριση της εφοδιαστικής αλυσίδας και προσαρμογή των επιχειρήσεων
Επιπτώσεις της παγκόσμιας υπερθέρμανσης στην οικονομία
Κώστας Π. Παππής
Επίκεντρο
616 σελ.
Τιμή € 40,00

 

Εμφανίσεις: 1258

ΔΑΙΜΟΝΟΛΟΓΙΑ Ή ΛΟΓΟΙ ΠΕΡΙ ΔΑΙΜΟΝΩΝ

της Ανθούλας Δανιήλ

Το βιβλίο της Ελένης Λαδιά Δαιμονολογία ή Λόγοι περί δαιμόνων είναι μία αρχαιογνωστική μελέτη, στην οποία ερευνάται το θέμα σε δέκα λόγους, αρχής γενομένης από τους ορφικούς. Πρόκειται για μια πλήρη καταγραφή όλων των δαιμονικών όντων, όπως αυτά τα γνωρίζουμε από τη μυθολογία. Ας διευκρινίσουμε ότι οι «δέκα λόγοι» είναι τα δέκα κεφάλαια του βιβλίου, στα οποία θα βρούμε αναλυτικά τα ονόματα, τα είδη και τα γένη, τις περιπέτειες και τις μεταμορφώσεις των δαιμόνων.

Στον πρώτο λόγο, η συγγραφέας μάς παρουσιάζει τον δαίμονα στον Όμηρο. Εκεί και εφόσον αφορά σε πρόσωπο, τούτος είναι θεοειδής. Αν όμως αναφέρεται σε πράγματα, τότε τα πράγματα είναι θαυμαστά. Ο δαίμων σχετίζεται με τη μοίρα, το πεπρωμένο και την τύχη, στον Κρατύλο του Πλάτωνος έχει την έννοια του σοφού, γνώστη και εμπείρου. Λόγω των εξαιρετικών τους ικανοτήτων και της μεταμορφωτικής τους δύναμης, οι δαίμονες μπορούν να πάρουν ανθρώπινη μορφή, έχουν προφητικές ικανότητες, απαντούν σε ερωτήσεις επιφανών και μη. Παράδειγμα επʼ αυτού μας δίνει ο Κλεόμβροτος ο Λακεδαιμόνιος αναφερόμενος σε δαίμονα που γνώριζε πολλές γλώσσες και που μιλούσε «ωραία δωρικά σαν να ήταν ποιητής». Ενδιαφέρουσα περίπτωση είναι αυτή της Σωσιπάτρας αλλά και του Ρήσου, ο οποίος έγινε θέμα τραγωδίας του Ευριπίδη. Γενικά υπάρχει αντίληψη πως οι δαίμονες έχουν διττή υπόσταση μέχρι τους ελληνιστικούς χρόνους. Στους μετέπειτα χρόνους ταυτίζονται με τους πεπτωκότες αγγέλους, αλλιώς διαβόλους.

Η περιδιάβαση στους Κρητομυκηναϊκούς χρόνους θα μας φέρει σε επαφή με δαίμονες τέρατα, όπως είναι τα μυθικά ζώα, γρύπες και σφίγγες. Στην Κρήτη οι θεοί είναι ανθρωπόμορφοι και οι δαίμονες ζωόμορφοι, παράδειγμα αποτελούν οι πτηνόμορφες και βοόμορφες γυναικείες μορφές. Αντίστοιχο παράδειγμα από τις Μυκήνες έχουμε στο «μεγάλο χρυσό δαχτυλίδι της Τίρυνθας», όπου πίσω από την καθισμένη σε θρόνο θεά εικονίζεται δαίμων-πτηνό.

Βεβαίως στους δαίμονες περιλαμβάνονται και τα φυσικά φαινόμενα, όπως ο Τυφών «ρίζα και αρχή όλων των ανέμων». Από τον Τυφώνα και την Έχιδνα γεννήθηκαν οι κύνες, ο Κέρβερος, η Λερναία Ύδρα και άλλα τέρατα. Από τη γενιά του Τυφώνα κατάγονται και οι Άρπυιες. Στους θαλάσσιους δαίμονες ανήκει ο Πρωτέας που αλλάζει μορφές, ο Νηρέας, οι Νηρηίδες, ο Παλαίμων, ο Τρίτων και άλλα πρόσωπα, γυναικεία και ανδρικά, που για κάποιο λόγο μεταμορφώθηκαν σε τέρατα-δαίμονες.

Στον πέμπτο λόγο, πέμπτο κεφάλαιο, η συγγραφέας εντρυφά στους προσωκρατικούς φιλοσόφους. Θα αναλύσει το ρόλο της Μοίρας, της Ανάγκης, το «χρεών». Η «Ανάγκη» ειδικά σχολιάζεται και εντοπίζεται σε κείμενα ατομικών φιλοσόφων. Για παράδειγμα, στον Λεύκιππο διαβάζουμε: «Ουδέν χρήμα μάτην γίνεται, αλλά πάντα εκ λόγου τε και υπʼ ανάγκης». Το αυτό συμβαίνει και στον Δημόκριτο: «Πάντα τε κατʼ ανάγκην γίγνεσθαι, της δίνης αιτίας ούσης της γενέσεως πάντων, ην ανάγκην λέγει».

Ο Θαλής θεωρεί «το παν έμψυχον και δαιμόνων πλήρες» αλλιώς «πάντα πλήρη θεών» εξ ου και το περίφημο δοκίμιο του Γιώργου Σεφέρη. Ο Ηράκλειτος μας παραδίδει το: «Ανήρ νήπιος ήκουσε προς δαίμονος όκωσπερ παις προς ανδρός». Για τον Πυθαγόρα επίσης λέγεται πως αναγνώριζε την ύπαρξη δαιμόνων, σε μια βαθμίδα μετά τους θεούς, ενώ ο Πρόκλος θεωρούσε δαίμονες τις ψυχές των ανθρώπων που έχουν πεθάνει.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει ο έκτος λόγος, όπου το θέμα έχει να κάνει με το δαιμόνιο του Σωκράτους. Μετά τη γοητευτική αφήγηση του Τιμάρχου για τις τρεις μέρες που πέρασε στο Τροφώνειο άντρο και τους δαιμονικούς μάντεις, ο Σωκράτης κάνει λόγο για το δαιμόνιό του, το οποίο του παρουσιαζόταν ως μια φωνή που τον απέτρεπε από ορισμένες πράξεις και αποδίδεται στον ορθολογικό χαρακτήρα και του Σωκράτους και του Πλάτωνος. Ο Σωκράτης πίστευε επίσης στα όνειρα αλλά και στη δαιμονική σημασία της ποίησης. Ένα όνειρο που έβλεπε συχνά, αλλά παραλλαγμένο, ήταν η προσταγή «Μουσικήν ποίει και εργάζου». Υπακούοντας σ’ αυτή την προσταγή μετέτρεψε σε ποιήματα τους μύθους του Αισώπου στο διάστημα της φυλάκισής του. Ενδιαφέρουσα είναι η συζήτηση με τη Διοτίμα περί έρωτος, η συζήτηση με τον Κρατύλο και τον Ερμογένη περί ονομάτων, η συζήτηση γενικά περί δαιμόνων και η κατάληξη «δαίμων είναι λοιπόν ο σοφός, ο έμπειρος, ο γνώστης».

Η έρευνα συνεχίζεται στα χρόνια του Πλουτάρχου, του Μ. Αλεξάνδρου, διανθισμένη από μύθους, όπως αυτός του Θεσπεσίου, της μεταστροφής του χαρακτήρα του και της εμπειρίας του στον κάτω κόσμο. Οι στωικοί, με τη σειρά τους, έδιναν μεγάλη σημασία στο «ομολογουμένως τη φύσει ζην», στη συνείδηση, στο καθήκον, στην Τύχη, στην οποία, ωστόσο, δεν πρέπει να έχουμε εμπιστοσύνη «διότι τίποτε δεν κάνει με τη λογική αλλά στα τυφλά». Στη συνέχεια τη σκυτάλη παίρνει ο Ποσειδώνιος, «ο καθολικότερος νους της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας μετά τον Αριστοτέλη». Ο Ποσειδώνιος λέει πως «σύμφωνα με την ειμαρμένη γίνονται τα πάντα» και ιεραρχεί πρώτο τον Δία, μετά τη φύση και τρίτη την ειμαρμένη.

Στους πρώτους αιώνες μ.Χ. ο νεοπλατωνισμός επιχειρεί επιστροφή σ’ έναν τρόπο σκέψης περισσότερο καθαρό και θεωρητικό. Είχε να αντιπαλέψει με τον χριστιανισμό και τους γνωστικιστές. Φυσιογνωμία που ξεχωρίζει σ’ αυτά τα χρόνια με θετικές αλλά και αρνητικές κρίσεις είναι ο Απολλώνιος ο Τυανεύς (γνωστός από καβαφικό ποίημα), ο οποίος τοποθετήθηκε πλάι στον Πλάτωνα, τον Πλωτίνο και τον Αριστοτέλη. Άλλος σπουδαίος εκπρόσωπος του νεοπλατωνισμού είναι ο Αμμώνιος Σακκάς (επίσης γνωστός από τον Καβάφη). Για τους νεοπλατωνιστές, η «φιλοσοφία ήταν μελέτη ψυχής». Και ενώ «στον Πλάτωνα πρωτεύει η ιδέα του αγαθού (αριθμολογικώς το Εν) και στον Αριστοτέλη το Εν και το Ον είναι ισοδύναμοι όροι, στον Πλωτίνο πρυτανεύει το Εν, το οποίον είναι «αμέθεκτον και επέκεινα ουσίας». Όσον αφορά στον δαίμονα, ο άνθρωπος είναι αδύνατος μπροστά στον δαίμονά του.

Η συγγραφέας δεν παραλείπει να παραπέμπει στις πηγές της, με αναφορές σε αρχαίους συγγραφείς, στην Γραμμική Γραφή Β’, στους Έλληνες αρχαιολόγους και ξένους επιστήμονες, σε αποσπάσματα από αρχαία κείμενα, ύμνους και σύγχρονους ποιητές. Το βιβλίο ολοκληρώνεται με σημειώσεις και παραθέματα. Βεβαίως, δεν είναι ανάγνωσμα εύκολο. Πρόκειται για μια περιδιάβαση σε κείμενα είκοσι πέντε αιώνων, από τον Όμηρο και αργότερα τη συστηματική φιλοσοφία, έτσι όπως διαμορφώθηκε σε σχολές και ρεύματα. Τούτο σημαίνει πως απευθύνεται σε απαιτητικούς αναγνώστες, ενημερωμένους εν πολλοίς, οι οποίοι σελίδα σελίδα απολαμβάνουν το ενδιαφέρον υλικό του. Ωστόσο, και οποιοσδήποτε ενδιαφερόμενος για το δελεαστικό θέμα θα μπορούσε να ενημερωθεί και να απαλλαγεί από πολλές τρέχουσες δαιμονολογικές προκαταλήψεις και αγκυλώσεις.

Δαιμονολογία ή Λόγοι περί δαιμόνων Ελένη Λαδιά Βιβλιοπωλείον της ΕστίαςΔαιμονολογία ή Λόγοι περί δαιμόνων
Ελένη Λαδιά
Βιβλιοπωλείον της Εστίας
150 σελ.
Τιμή € 14,00

 

Εμφανίσεις: 2301

ΣΙΝΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

του Ελπιδοφόρου Ιντζέμπελη

Η Θεσσαλονίκη είναι η πόλη που από νωρίς έδειξε την αγάπη της για τον κινηματογράφο. Άλλωστε, στη Θεσσαλονίκη πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες κινηματογραφικές προβολές το 1897, στη αίθουσα του ξενοδοχείου «Η Τουρκία» στην Εγνατία, ένα μόλις χρόνο μετά την εμφάνιση του πρώτου κινηματογράφου στο Παρίσι. Σίγουρα στην ιδιαιτερότητα της Θεσσαλονίκης πρέπει να προσμετρήσουμε και την ξεχωριστή γεωπολιτική της θέση. Από το 1897, δεκάδες πλανόδιοι εφοδιασμένοι με μηχανές προβολής διατρέχουν τη χώρα και εντυπωσιάζουν το κοινό με τη νέα εφεύρεση. Με το πέρασμα του χρόνου ανοίγουν πολλοί κινηματογράφοι, όπως Ολύμπια, Ρουαγιάλ, Μαρί, Φάληρο, Κάτια, Ηραίον, Άβα, Αστήρ, Θεανώ, Ποζαλί, Έλση, Ζέφυρος, Φάρος, Μέτροπολ και πάρα πολλοί άλλοι που έγραψαν ιστορία. Γενιές γαλουχήθηκαν βλέποντας κινηματογραφικές ταινίες. Αν και ο λαός είχε και εξακολουθεί να έχει μεγάλη αγάπη στον κινηματογράφο, εντούτοις δεν γυρίστηκαν πολλές ταινίες στη Θεσσαλονίκη, αλλά στην πρωτεύουσα. Αν σκεφτούμε όμως πως η Θεσσαλονίκη είναι η δεύτερη πόλη μετά την Αθήνα που εμφανίζεται πιο πολλές φορές στον φακό, τότε θα ανακουφιστούμε που υπήρξαν σημαντικοί σκηνοθέτες που αγάπησαν την πόλη γυρίζοντας στη Θεσσαλονίκη τις ταινίες τους: ο Γκρεγκ Τάλλας, ο Γιάννης Δαλιανίδης, ο Τάκης Κανελλόπουλος και ο Θόδωρος Αγγελόπουλος. Αξίζει να σημειωθεί πως η πόλη είναι συνδεδεμένη με τον κινηματογράφο και για τον λόγο πως κάθε χρονιά διοργανώνεται εκεί το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου. Η δυνατότητα να παρουσιαστούν ελληνικές και ξένες ταινίες προσελκύει το ενδιαφέρον όχι μόνο των Θεσσαλονικέων αλλά και των υπόλοιπων Ελλήνων. Πολλές φορές έχουμε και καλεσμένους σκηνοθέτες που μας μιλούν για το έργο τους.

Το Σινέ Θεσσαλονίκη είναι μια προσπάθεια να καταγραφούν σημαντικές στιγμές της διαχρονικής κινηματογραφικής διαδρομής, μνήμης και ιστορίας της Θεσσαλονίκης και του σινεμά, που εξελίχτηκαν μπροστά και πίσω από τη μεγάλη οθόνη. Γι’ αυτό και είναι ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο.

Σινέ Θεσσαλονίκη Ιστορίες από την πόλη και τον κινηματογράφο επιμέλεια: Αγγελική Μυλωνάκη, Γιάννης Γκροσδάνης University Studio PressΣινέ Θεσσαλονίκη
Ιστορίες από την πόλη και τον κινηματογράφο
επιμέλεια: Αγγελική Μυλωνάκη, Γιάννης Γκροσδάνης
University Studio Press
210 σελ.
Τιμή € 25,00

 

Εμφανίσεις: 1079

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr