Φώτης Καγγελάρης: «Homo photographicus» κριτική του Πάνου Χαραλάμπους

Φώτης Καγγελάρης: «Homo photographicus»

Επιχειρώντας μια πρώτη αναγνωριστική πτήση πάνω απ’ την επικράτεια του Homo photographicus εστίασα –έκανα focus– στο τελευταίο κεφάλαιο με τον τίτλο «Η φωτογραφία και το επέκεινα του θανάτου» – προνομιούχο χώρο για σκέψεις φιλοσοφικές, ψυχαναλυτικές θα έλεγε κάποιος, οντολογικές θα τις ονόμαζα, προσήκουσες σ’ένα προσίδιο στοιχείο.

Δεν μπορεί να υπάρξει κανένας τρόπος του σκέπτεσθαι περί ιστορίας χωρίς την ανάδυση μιας εικόνας, της φωτογραφίας εν προκειμένω. Όπως η σκέψη επιχειρεί το άρπαγμα μιας έννοιας, έτσι η φωτογραφική μηχανή επιχειρεί την παγίωση μιας χρονικής στιγμής. Κάθε αρνητικό που αναμένεται να εκτυπωθεί-εμφανιστεί αποτελεί ίχνος αποτύπωσης-προϊστορίας... των επερχομένων!

Χωρίς την αιφνίδια λάμψη, χωρίς το φωτογραφικό σοκ, χωρίς το βιβλικό Θαβώρ, τα πράγματα θα παραμείνουν στο σκοτάδι, μαύρα και άραχλα, νεκρά... Δίχως την έκρηξη, την έκλαμψη, δεν υπάρχει δεύτερη φορά, ξανά και ξανά δεν υπάρχει ανάσταση-αιωνιότητα. Έτσι αναχαιτίζεται η ιστορία. Μ’ αυτό τον τρόπο διακόπτεται η συνέχεια, η ροή, η απόσπαση απ’ το χρόνο... Ο χρόνος και ο χώρος είναι «ακατάληπτος»-αδιανόητος χωρίς τις διάπυρες εκρήξεις των φλας... Όμως ταυτόχρονα υπάρχει ο κίνδυνος, η απειλή, αυτή η εφόρμηση της Εικόνας, η χιονοθύελλα των φωτογραφιών, να καταστρέψει την επίγευση των γνωρισμάτων, προειδοποιεί ο Κρακαάουερ απ’ το 1927, διότι αυτή η χιονοθύελλα των φωτογραφιών προσδίδει αδιαφορία για τα πράγματα.

Εκθέτοντας η φωτογραφία τη θνητότητα, ενεργοποιεί έναν γενικότερο στοχασμό περί θανάτου. Ο θάνατος δεν είναι ανυπαρξία, είναι ζωή «εν ετέρα μορφή», είναι μια ετερότητα… Ζω, πεθαίνω, σημαίνει αφήνω ίχνη, ζωγραφίζω, εικονοθετώ.

Η αναγκαία σχέση «του πολιτικού» με το παρελθόν εκκινεί απ’ το γεγονός ότι αυτό «κατοικείται» από νεκρούς και είναι η επι-ζωή των νεκρών ως απώλεια, το πένθος που στοιχειώνει, που επηρεάζει τους ζώντες ως πενθούντες.

Δεν υπάρχει «πολιτική» παρά ως μέριμνα για την οργάνωση των χώρων και των χρόνων του θανάτου και του θρήνου... Εκθέτοντας η φωτογραφία τη θνητότητα, ενεργοποιεί έναν γενικότερο στοχασμό περί θανάτου. Ο θάνατος δεν είναι ανυπαρξία, είναι ζωή «εν ετέρα μορφή», είναι μια ετερότητα... Ζω, πεθαίνω, σημαίνει αφήνω ίχνη, ζωγραφίζω, εικονοθετώ. Ένας θάνατος είναι δυσανάγνωστος, αδιανόητος όταν δεν αφήνει ίχνος-σημάδι, η ζωή είναι θανατογραφία.

Νεκρή και ταυτόχρονα ζωντανή, η φωτογραφία διανοίγει την «υπαρκτική δυνατότητα» στο χρόνο... η φωτογραφία δεν ανήκει στην ιστορία, παρέχει ιστορία! Αν η μορφή, το είδος, το έργο είναι η νεκρική μάσκα της έμπνευσης, της εμπειρίας, η φωτογραφία, η ενθύμηση, είναι το κουφάρι του γεγονότος, το πτώμα, μας προειδοποιεί ο φιλόσοφος Β. Μπένγιαμιν.

Πώς μπορεί άραγε έναν συμβάν που εμφανίζεται κατόπιν εορτής, μετά την εξαφάνισή του να εγκαινιάζει την ιστορία, να διανοίγει την ιστορία; Να λειτουργεί ως παροντική συνιστώσα; Θα κλείσω με τον καθ’ ύλην αρμόδιο φιλόσοφο Β. Μπένγιαμιν:

«Εάν αναλογιστούμε τα αναρίθμητα πτώματα που, είτε απ’ τη μανία της πανούκλας είτε απ’ τα όπλα του πολέμου, κατέκλυσαν όχι μόνο τη Γερμανία αλλά ολόκληρη την Ευρώπη, θα πρέπει να παραδεχθούμε ότι τα ρόδα μας μεταμορφώθηκαν σε αγκάθια, οι κρίνοι σε τσουκνίδες, οι παράδεισοι σε νεκροταφεία και η ουσία όλης μας της ύπαρξης σε μια εικόνα θανάτου. Τρέφω λοιπόν μέσα μου την ελπίδα ότι δεν θα κατηγορηθώ πως σ’ αυτό το ατελείωτο θέατρο του θανάτου δεν προνόησα να βάλω μπρος το δικό μου “χάρτινο νεκροταφείο”».

Homo Photographicus
Ψυχαναλυτικές και φιλοσοφικές διαστάσεις της εικόνας
Φώτης Καγγελάρης
Ροπή
220 σελ.
ISBN 978-618-82782-0-2
Τιμή: €16,00
001 patakis eshop

 

Τα σχόλια σας

Κάντε το σχόλιο σας, με σύνδεση από το facebook ή συμπληρώστε τα στοιχεία σας, στην παρακάτω φόρμα.

 


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΜΕΛΕΤΕΣ - ΔΟΚΙΜΙΑ
Γιάννης Παπακώστας: «Πού μας πάει αυτό το αίμα;»

Με τίτλο προκλητικό και μ’ ένα ερώτημα σκοπίμως ανοιχτό –Πού μας πάει αυτό το αίμα;– ο καθηγητής Γιάννης Παπακώστας μελετά και αναλύει βαθιά ένα πολύ σημαντικό κεφάλαιο της ελληνικής ζωής και...

ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΜΕΛΕΤΕΣ - ΔΟΚΙΜΙΑ
Συλλογικό: «Για τον Κορνήλιο Καστοριάδη»

Η ατομική και η συλλογική αυτονομία Αν θέλαμε να συνοψίσουμε τη σκέψη του μεγάλου αυτού διανοητή του 20ού αιώνα, θα αρκούσαν ίσως οι όροι ατομική και συλλογική αυτονομία, γιατί μέσα στο νοηματικό τους εύρος εμπεριέχεται η...

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΕΙΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Το μήνυμά σας

Διεύθυνση

Πτολεμαίων 4
(Πλατεία Προσκόπων)
11635 Αθήνα,
Τηλ.-fax: 210.7212307
info@diastixo.gr
ISSN: 2585-2485

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

Εγγραφείτε τώρα στο newsletter μας και μάθετε πρώτοι τα τελευταία νέα για το βιβλίο και για τις τέχνες.

 

Το email σας: