Θωμάς Συμεωνίδης: «Όλα είναι παρεξήγηση» κριτική της Ανθούλας Δανιήλ

Θωμάς Συμεωνίδης: «Όλα είναι παρεξήγηση» κριτική της Ανθούλας Δανιήλ

Είναι πάρα πολύ ενδιαφέρον, γραμμένο με τον τρόπο που συνήθως γράφουν οι Έλληνες που ζουν στο εξωτερικό, ήτοι απαιτεί από τον αναγνώστη όλη την αφοσίωση και την αγάπη του, την οποία βεβαίως αξίζει, καθώς και τα εργαλεία κατανόησης ενός διανοητή, ή σχεδόν, της Φραγκφούρτης.

Ο Αντόρνο στο έργο του Μπέκετ διείδε έναν νέο τρόπο διατύπωσης μιας νέας αισθητικής θεωρίας, ένα σχέδιο που συμπληρώνει τη σχέση της φιλοσοφίας με την τέχνη, την αισθητική θεωρία με την αρνητική διαλεκτική. Παράλληλα, με το έργο αυτό, Το τέλος του παιχνιδιού, ασκεί κριτική στον Χάιντεγκερ, τον Σάρτρ, τον Γιάσπερς. Πρόκειται για μια μελέτη για τον κόσμο μετά το Ολοκαύτωμα, για τη σύγχυση, για την παρωδία ως μέσο αντιμετώπισης της αρνητικής πραγματικότητας.

Αφορμή για τη συζήτηση δίνει μια επίθεση από τη φοιτητική νεολαία εναντίον του Αντόρνο, ο οποίος ρώτησε τον Μπέκετ αν και σ’ εκείνον συνέβη κάτι παρόμοιο. Ο Μπέκετ είπε ότι δεν θυμάται, θυμάται όμως τη φράση του Αντόρνο από παλαιότερη συζήτησή τους, ότι «όλα είναι παρεξήγηση».

Η «παρεξήγηση» οφειλόταν στη διαφωνία τους πάνω στην ερμηνεία του έργου, η οποία μπορεί να δείχνει και τη σχέση της φιλοσοφίας με τη λογοτεχνία ή του φιλόσοφου με τον λογοτέχνη. Φυσικά, εδώ εδράζεται η αισθητική φιλοσοφική θεώρηση του Αντόρνο, ο οποίος υποστήριξε πως ο ήρωας του Μπέκετ με τον όνομα Ham προέρχεται από τον Hamlet και Clon από τον Clown. Ο Μπέκετ δυσαρεστήθηκε, διότι, όπως ισχυρίστηκε, καθόλου δεν είχε κάτι τέτοιο στο μυαλό του. Ο Αντόρνο επέμεινε στη θέση του. Ο συγγραφέας υποστηρίζει επίσης ότι ο Αντόρνο διαφοροποιείται από τους υπαρξιστές, επειδή το έργο του Μπέκετ –το παράλογο– δεν χαρακτηρίζεται από απουσία νοήματος. Η απουσία νοήματος αντιμετωπίζεται ως κρίση των παραδοσιακών αξιών, κρίση των παραδοσιακών τρόπων νοηματοδότησης και του Λόγου εν γένει. Ο Συμεωνίδης λέει, ακόμα, πως ο Μπέκετ αφαίρεσε οκτώ σελίδες κείμενο από το έργο του, όπου γίνεται λόγος για την αυτοκτονία, θεμελιώδες θέμα-ερώτημα που ετέθη από τον Καμύ και όχι μόνο. Είναι πιθανό ο Μπέκετ να προέβη στην αφαίρεση για να μην καταλήξει η δική του θέση στο συντετμημένο αμλετικό ερώτημα: «Να ζει κανείς ή να μη ζει». Το πράγμα δεν μπορεί να διατυπωθεί τόσο απλά. Εν πάση περιπτώσει, ο Αντόρνο είδε το έργο του Μπέκετ ως «διατύπωση μιας νέας αισθητικής θεωρίας και όχι απλώς ένα νέο είδος θεάτρου».

Η Αισθητική θεωρία του Αντόρνο, λοιπόν, αν και ανολοκλήρωτη, είναι η μόνη θεωρία που έχει σημείο αναφοράς την Αισθητική του Χέγκελ. Ασχολείται με τον μοντερνισμό, διαφοροποιείται από την παραδοσιακή αισθητική –σχέση με τον μαρξισμό και την κοινωνία– και διευρύνεται για να φανούν οι τρόποι άρνησης της πραγματικότητας. Ο αισθητικός στοχασμός συνδέεται με την ενόραση για να περάσει σ’ έναν άλλο λόγο πέρα από αυτόν που υπάρχει. Η αισθητική είναι ο προνομιακός χώρος του αισθητού και γίνεται ο βασικός φορέας της πολιτικής σκέψης της φιλοσοφίας του.

Ο Συμεωνίδης, σε μια μεγάλης πληροφορητικότητας «Εισαγωγή», δίνει το ιστορικό της σχέσης των δύο αντρών, σχολιάζοντας, παράλληλα, την υπόθεση Χάιντεγκερ και τη σχέση του με τον ναζισμό, σε αντιδιαστολή με τη στάση των διανοητών της Φραγκφούρτης που υποχρεώθηκαν να μεταναστεύσουν στη Γενεύη και στη συνέχεια στη Νέα Υόρκη, λόγω της εβραϊκής καταγωγής των μελών της. Με μια περιήγηση στους μεγάλους στοχαστές που ασχολήθηκαν με την αισθητική, προσφέρει στον αναγνώστη μια σύνοψη της ευρωπαϊκής σκέψης και των ερωτημάτων που τέθηκαν επί του θέματος. Βεβαίως, ο Συμεωνίδης συμπεριλαμβάνει και τις κριτικές της αισθητικής θεωρίας, όπως αυτή του Μπάμπνερ, ο οποίος επιχειρεί να διαχωρίσει την αισθητική από τη φιλοσοφία, καθώς και όλες τις θέσεις και αντιθέσεις που έχουν διατυπωθεί. Ο Αντόρνο συντάσσεται εντέλει με τη ζωή και αφήνει ελπίδα, υποστηρίζοντας πως ό,τι κακό χαρακτηρίζει τον κόσμο μας «προβάλλει επιτακτικά τη “μεταφυσική ανάγκη”» ως αντίπαλο δέος στην υπάρχουσα άρνηση.

Το βιβλίο, πέρα από τη λεπτομερειακά συντεθειμένη «Εισαγωγή», αναπτύσσεται σε ένα «Πρώτο Μέρος» με τρία επιμέρους κεφάλαια, ένα «Δεύτερο Μέρος» με δύο κεφάλαια και ένα «Τρίτο Μέρος» με τέσσερα κεφάλαια. Τέλος, περιλαμβάνει εκτενέστατη βιβλιογραφία. Είναι πάρα πολύ ενδιαφέρον, γραμμένο με τον τρόπο που συνήθως γράφουν οι Έλληνες που ζουν στο εξωτερικό, ήτοι απαιτεί από τον αναγνώστη όλη την αφοσίωση και την αγάπη του, την οποία βεβαίως αξίζει, καθώς και τα εργαλεία κατανόησης ενός διανοητή, ή σχεδόν, της Φραγκφούρτης.

Όλα είναι παρεξήγηση
Ο Theodor Adorno και το Τέλος του παιχνιδιού του Samuel Beckett
Η φιλοσοφική ερμηνεία της τέχνης ως κριτική της οντολογίας
Θωμάς Συμεωνίδης
Αρμός
466 σελ.
Τιμή € 18,00
001 patakis eshop


 

Τα σχόλια σας

Κάντε το σχόλιο σας, με σύνδεση από το facebook ή συμπληρώστε τα στοιχεία σας, στην παρακάτω φόρμα.

 


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΜΕΛΕΤΕΣ - ΔΟΚΙΜΙΑ
Θανάσης Αγάθος: «Η κινηματογραφική όψη του Γρηγορίου Ξενόπουλου»

Όλοι ξέρουμε ότι λογοτεχνία και κινηματογράφος είναι δύο τέχνες που έχουν μεταξύ τους μια συνεχή και δημιουργική συνομιλία. Από τότε που εμφανίστηκε η, τελικά, έβδομη τέχνη (στα τέλη του 19ου αι.,...

ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΜΕΛΕΤΕΣ - ΔΟΚΙΜΙΑ
Τσαρλς Γκλας: «Η Συρία φλέγεται – Το Ισλαμικό Κράτος και ο θάνατος της Αραβικής Άνοιξης»

Ο Έλληνας ποιητής Μελέαγρος από τα Γάδαρα (αρχαία πόλη της Συρίας, σήμερα η Ουμ Καΐς της Ιορδανίας), ο οποίος έζησε τον 1ο π.Χ. αιώνα, αποκαλούσε τη Συρία «μια χώρα που είναι ολόκληρος ο κόσμος»,...

ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΜΕΛΕΤΕΣ - ΔΟΚΙΜΙΑ
Σταύρος Λυγερός: «Η ισλαμική τρομοκρατία»

«Δεν είναι τυχαίο ότι κανείς Σέρβος δεν πραγματοποίησε τυφλή τρομοκρατική επίθεση σε κάποια δυτική μεγαλούπολη παρότι η χώρα του βομβαρδίσθηκε και ακρωτηριάστηκε από το ΝΑΤΟ». Αυτή είναι μία από τις...

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΕΙΣ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Το μήνυμά σας

Διεύθυνση

Πτολεμαίων 7
(Πλατεία Προσκόπων)
11635 Αθήνα,
Τηλ.-fax: 210.7212307
info@diastixo.gr
ISSN: 2585-2485

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER