Albin Lesky: «Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας» κριτική του Απόστολου Σπυράκη

Albin Lesky: «Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας» κριτική του Απόστολου Σπυράκη

Μια ακόμα συναρπαστική πτυχή της μελέτης έχει να κάνει με τη διάσωση όλων αυτών των έργων, που πέρασαν από σαράντα κύματα, αξιολογήθηκαν ξανά και ξανά, κάποια απορρίφθηκαν σύμφωνα με τους κανόνες και τις κρατούσες αντιλήψεις των διαδοχικών εποχών, ένας τεράστιος αριθμός χάθηκε στην πορεία κι άλλα σώθηκαν από σύμπτωση ή χάρη στη φιλομάθεια ανθρώπων καλλιεργημένων, εργατικών και χαλκέντερων, που έθεσαν ως σκοπό ζωής τη μεταβίβασή τους στις επόμενες γενιές.

Από τον Όμηρο περνούμε στην αρχαϊκή εποχή με κυρίαρχη μορφή αυτήν του Ησίοδου, ο οποίος έζησε βοσκός στα βουνά ώσπου τον πλησίασαν οι Μούσες, όπως αφηγείται ο ίδιος, κι απ’ αυτόν περνούμε στους λυρικούς ποιητές, με κορυφαίο εκπρόσωπό τους ίσως τον Αρχίλοχο. Με τους λυρικούς συμβαίνει το καταπληκτικό γεγονός που παρατηρείται και στα έπη του Ομήρου: σχεδόν απ’ το πουθενά εμφανίζονται δημιουργίες ασύγκριτης ποιότητας, που αργότερα δεν τις έφτασε κανείς. Οι Αλεξανδρινοί ένωσαν τους κορυφαίους της μονωδίας με τους χορικούς ποιητές στον «κανόνα των εννέα λυρικών», έχοντας ως συνδετικό στοιχείο τη χρήση έγχορδου οργάνου ή αυλού κατά την εκτέλεση και την παρουσία τους. Αργότερα, κατά την περίοδο του λεγόμενου ώριμου αρχαϊκού λυρισμού, ξεχωρίζουν οι εμβληματικές φυσιογνωμίες του Πίνδαρου από τη Βοιωτία και του Βακχυλίδη από την ιωνική Κέα.

Ο Σόλωνας, που αποτύπωσε τις πολιτικές του σκέψεις σε ιαμβικά και τροχαϊκά μέτρα, αποτελεί κατά κάποιον τρόπο τον συνδετικό κρίκο που ενώνει την ποίηση με το άλλο εκπληκτικό επίτευγμα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, τη φιλοσοφική σκέψη. Η Μίλητος της Ιωνίας αποτέλεσε την πηγή απ’ όπου προήλθαν οι πρώιμοι φιλόσοφοι, όπως ο Θαλής, ο Αναξίμανδρος κι ο Αναξιμένης, για ν’ αλλάξουν οριστικά τον ρου των διανοητικών διερευνήσεων, ακολουθούμενοι από την αινιγματική μορφή του Πυθαγόρα, έδρα των αναζητήσεων του οποίου αποτέλεσε η Μεγάλη Ελλάδα της Κάτω Ιταλίας. Το πεδίο της οντολογικής φιλοσοφίας που σηματοδοτεί το τέλος της αρχαϊκής εποχής κυριαρχείται από τις ιδέες του Παρμενίδη, του Ηράκλειτου και του Εμπεδοκλή από τον Ακράγαντα.

Ακολουθεί μια εκπληκτική πραγματικά περίοδος, ο χρυσός αιώνας, κατά τον οποίο η σκέψη και η πνευματική παραγωγή των κατοίκων αυτής της μικρής ευρωπαϊκής χερσονήσου έφτασε στο απόγειό της με αφετηρία το ιστορικό γεγονός της νίκης κατά των Περσών, ένα γεγονός μέγιστης σημασίας για τη διαμόρφωση του ευρωπαϊκού και του παγκόσμιου πολιτισμού. Σ’ αυτή τη χρυσή εποχή της αρχαιότητας οι τέχνες, οι επιστήμες και οι φιλοσοφικές αναζητήσεις έφτασαν στο υπέρτατο σημείο τους μέσα από σταθμούς εκπληκτικούς, όπως τα δημιουργήματα των τραγικών ποιητών, η απίστευτης ποικιλίας και βάθους παραγωγή του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, ειδικά του δεύτερου, η ογκώδης και κρυστάλλινη ιστοριογραφική εργασία του Θουκυδίδη, που θεμελίωσε οριστικά τη σχετική επιστήμη, και οι λόγοι του Ισοκράτη, που καλλιέργησε τη ρητορική τέχνη με τέτοιον τρόπο, ώστε επηρέασε όχι μόνο την αρχαία ελληνική αλλά και την κατοπινή λαμπρή ρωμαϊκή περίοδο.

Στα ελληνιστικά χρόνια σημειώνεται η τελευταία έκρηξη παραγωγής του αρχαίου ελληνικού πνεύματος, που δεν είναι της ίδιας κλάσης με την προηγούμενη εποχή, όμως το υψηλό επίπεδο διατηρήθηκε με την εμφάνιση ιστορικών όπως ο Πολύβιος κι ο Πλούταρχος. Την εποχή αυτή σημειώνεται εντυπωσιακή πρόοδος στις θετικές επιστήμες και γράφονται έργα όπως τα Στοιχεία του Ευκλείδη, το οποίο χαρακτηρίστηκε διδακτικό αριστούργημα και διδασκόταν στα σχολεία του προηγμένου κόσμου μέχρι πρόσφατα. Τότε εμφανίζεται κι ένας από τους μεγαλύτερους μαθηματικούς όλων των εποχών, ο Αρχιμήδης, ενώ η λογοτεχνική παραγωγή εξακολουθεί να εξελίσσεται χάρη στην καλλιέργεια ενός άλλου είδους, του επιγράμματος, που μας άφησε εξαίσια δείγματα.

Όλος αυτός ο θαυμαστός πλούτος παρουσιάζεται αναλυτικότατα στο βιβλίο του Albin Lesky με την παράθεση βιβλιογραφίας και επεξηγήσεων τόσο εκτεταμένων, που σπάνια βρίσκεται σε εργασίες αυτού του είδους. Μια ακόμα συναρπαστική πτυχή της μελέτης έχει να κάνει με τη διάσωση όλων αυτών των έργων, που πέρασαν από σαράντα κύματα, αξιολογήθηκαν ξανά και ξανά, κάποια απορρίφθηκαν σύμφωνα με τους κανόνες και τις κρατούσες αντιλήψεις των διαδοχικών εποχών, ένας τεράστιος αριθμός χάθηκε στην πορεία κι άλλα σώθηκαν από σύμπτωση ή χάρη στη φιλομάθεια ανθρώπων καλλιεργημένων, εργατικών και χαλκέντερων, που έθεσαν ως σκοπό ζωής τη μεταβίβασή τους στις επόμενες γενιές. Σημαντικό ρόλο στη διάσωση των εν λόγω έργων έπαιξε και η αποθησαύριση χειρογράφων σε χώρους όπως η Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, η οποία ιδρύθηκε στα χρόνια των Πτολεμαίων κι έφτασε να αριθμεί πριν από την καταστροφή της περί τους 700.000 τόμους. Ζοφερές στιγμές τα δημιουργήματα της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας γνώρισαν τον Μεσαίωνα, όπου κινδύνεψαν να χαθούν οριστικά, και η διάσωσή τους οφείλεται σε ανθρώπους φωτισμένους, όπως ο πατριάρχης Φώτιος, ο Μάξιμος Πλανούδης, ο Θωμάς ο Μάγιστρος, ο Δημήτριος ο Τρικλίνιος, ο Κωνσταντίνος ο Πορφυρογέννητος, ο Ιωάννης Ξιφιλίνος, ο Μανουήλ Χρυσολωράς κ.ά. Κι όπου η Ιστορία έπαιξε άσχημο παιχνίδι, καταδικάζοντας στη λήθη έργα σαν τις εκπληκτικές χαμένες τραγωδίες του Αισχύλου, ήρθε η ανακάλυψη των παπύρων στο αμμουδερό έδαφος της Αιγύπτου να δώσει μια αχτίδα φωτός, επιτρέποντάς μας ν’ αντικρίσουμε έστω κι από μια χαραμάδα που άνοιξε το μαγικό παρελθόν.

Η εργασία του Albin Lesky, ο οποίος παραιτήθηκε από κάθε συγγραφικό δικαίωμα και συνέβαλε τα μέγιστα προκειμένου να επιτευχθεί η ελληνική έκδοση, προσφέρεται για τους λάτρεις της αρχαίας ελληνικής φιλολογίας, αλλά εξίσου και για όσους θέλουν να κατέχουν έναν πληρέστατο οδηγό για την περιήγηση σ’ έναν κόσμο όλο γοητεία. Είναι αποτέλεσμα εργασίας κοπιώδους ανθρώπων όπως ο Αγαπητός Τσοπανάκης, που ανέλαβε μαζί με τον τότε βοηθό του, Δ. Λυπουρλή, το απαιτητικό έργο της μετάφρασης του εκτεταμένου κειμένου από τη γερμανική γλώσσα, ενώ συνεισέφερε αποφασιστικά στη δημοσίευση ο αείμνηστος καθηγητής Ι.Θ. Κακριδής, πρόεδρος τότε της Επιτροπείας Δημοσιευμάτων του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας
Albin Lesky
μετάφραση: Αγαπητός Γ. Τσοπανάκης
Εκδόσεις Δέσποινα Κυριακίδη
1.232 σελ.
Τιμή € 74,55

Βρείτε το εδώ.


 

Τα σχόλια σας

Κάντε το σχόλιο σας, με σύνδεση από το facebook ή συμπληρώστε τα στοιχεία σας, στην παρακάτω φόρμα.

 


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΜΕΛΕΤΕΣ - ΔΟΚΙΜΙΑ
Κωστής Παλαμάς: «Τα σατιρικά γυμνάσματα»

Οι μεγάλοι μας ποιητές, οι στυλοβάτες του ποιητικού λόγου, είναι διαχρονικοί και πάντα επίκαιροι. Και είμαστε μια χώρα κι ένας λαός που τα μόνα για τα οποία μπορούμε σίγουρα να υπερηφανευόμαστε...

ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΜΕΛΕΤΕΣ - ΔΟΚΙΜΙΑ
Ευάνθης Χατζηβασιλείου: «Βιώματα του Μακεδονικού Ζητήματος»

Μπορεί η εν ψυχρώ εθνοκάθαρση των μουσουλμάνων από τους Σέρβους της Βοσνίας το 1995 στη Σρεμπρένιτσα να σόκαρε την Ευρώπη κι ολόκληρο τον κόσμο υπενθυμίζοντας ότι η πυριτιδαποθήκη των Βαλκανίων...

ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΜΕΛΕΤΕΣ - ΔΟΚΙΜΙΑ
Κώστας Βούλγαρης: «Η μεταμυθοπλασία στη νεοελληνική πεζογραφία»

Η Μεταμυθοπλασία στη νεοελληνική πεζογραφία του Κώστα Βούλγαρη είναι ένας ογκώδης τόμος που ο συγγραφέας τον έστησε με πολύ μεράκι, φιλοδοξώντας να ερμηνεύσει τον όρο «μεταμυθοπλασία». Συγκεντρώνει, λοιπόν, τα πάντα...

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΕΙΣ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Το μήνυμά σας

Διεύθυνση

Πτολεμαίων 4
(Πλατεία Προσκόπων)
11635 Αθήνα,
Τηλ.-fax: 210.7212307
info@diastixo.gr
ISSN: 2585-2485

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

Εγγραφείτε τώρα στο newsletter μας και μάθετε πρώτοι τα τελευταία νέα για το βιβλίο και για τις τέχνες.

 

Το email σας: