Hérault de Séchelles: «Θεωρία της φιλοδοξίας» κριτική του Θανάση Αντωνίου

Ο αριστοκράτης Ερώ ντε Σεσέλλ υπήρξε ένας από τους χιλιάδες αστούς στα τέλη του 18ου αιώνα που πίστεψαν σε μια κοινωνία ανθρώπινων δικαιωμάτων και πάλεψαν για την εγκαθίδρυση της ιδιότητας του πολίτη, έννοιες που δεν είχαν τότε παρά λιγοστή σχέση με τις αντίστοιχες σημερινές. Έχοντας λάβει υψηλού επιπέδου μόρφωση κι αφού πέρασε αρκετά χρόνια κοντά στην παρακμάζουσα εξουσία, σε δημόσιες διοικητικές θέσεις, κατάφερε να αποκτήσει τη διορατικότητα που έλειπε από τους προγόνους του, αλλά και την αναγκαία οργή για να κάνει την υπέρβαση.

Ο αριστοκράτης Ερώ ντε Σεσέλλ υπήρξε ένας από τους χιλιάδες αστούς στα τέλη του 18ου αιώνα που πίστεψαν σε μια κοινωνία ανθρώπινων δικαιωμάτων και πάλεψαν για την εγκαθίδρυση της ιδιότητας του πολίτη, έννοιες που δεν είχαν τότε παρά λιγοστή σχέση με τις αντίστοιχες σημερινές. Έχοντας λάβει υψηλού επιπέδου μόρφωση κι αφού πέρασε αρκετά χρόνια κοντά στην παρακμάζουσα εξουσία, σε δημόσιες διοικητικές θέσεις, κατάφερε να αποκτήσει τη διορατικότητα που έλειπε από τους προγόνους του, αλλά και την αναγκαία οργή για να κάνει την υπέρβαση. Είδε ότι κάτι νέο, ορμητικό και ανατρεπτικό ερχόταν κι ο ίδιος έσπευσε να το αγκαλιάσει και να το ζήσει...

Το παρόν έργο γράφτηκε το 1788, ένα χρόνο πριν από την Επανάσταση και, όπως ήταν αναμενόμενο, δεν έτυχε θερμής υποδοχής ούτε από τους γνωστούς του ούτε καν από την οικογένειά του, η οποία μάλιστα φρόντισε να το «εξαφανίσει». Το χειρόγραφο εκδόθηκε τελικά το 1802 και σήμερα το διαβάζουμε στη μετάφραση του δημοσιογράφου Αλέξανδρου Βέλιου, ο οποίος ενισχύει την έκδοση με μια διαφωτιστική για το συγγραφέα και το έργο του εισαγωγή.

Η Θεωρία της φιλοδοξίας χωρίζεται σε 11 μικρά κεφάλαια, τα οποία αποτελούνται από σύντομους αφορισμούς και σχόλια, γραμμένα με το ύφος που επιτάσσει η ευγενική καταγωγή αλλά και η κοινωνική αποστροφή που νιώθει ο συγγραφέας λίγο πριν καταρρεύσει το παλαιό απολυταρχικό καθεστώς. Ο Ερώ ντε Σεσέλλ είναι επηρεασμένος από τη συναναστροφή με τη γαλλική άρχουσα τάξη των τελών του 18ου αιώνα, κουβαλάει όμως στις πλάτες του τόσο το πνεύμα του Διαφωτισμού όσο και κάτι από την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, όπως αυτή μεταγράφτηκε από τους Λατίνους συγγραφείς.

ΜΕ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ
Η πολυπλοκότητα του φυσικού κόσμου είναι το πρώτο που προσπαθεί να αποκρυπτογραφήσει ο Ερώ ντε Σεσέλλ, για να ακολουθήσει στη συνέχεια η ανθρώπινη κοινωνία, η εξουσία και, τελικά, ο άνθρωπος. Η αριστοτελική παράδοση είναι ασφαλώς παρούσα σε όλο το κείμενο και δεν είναι τυχαίο ότι ο Σεσέλλ εκτιμούσε βαθύτατα τον εμβληματικό φυσιολόγο Μπυφφόν (Georges-Louis Leclerc, κόμης de Buffon, 1707-1788), ο οποίος θεωρείτο τότε «ο Αριστοτέλης της Γαλλίας».

«Η σωστή ανάλυση είναι μητέρα της σωστής σύνθεσης και οι διαφορές είναι η πρώτη ύλη της αναλογίας», γράφει ο Ερώ ντε Σεσέλλ κι εκτιμάει ότι τα τέσσερα βασικά στοιχεία της φιλοσοφικής διάνοιας είναι α) η παρατήρηση ή αντίληψη των διαφορών, β) η γενίκευση ή αντίληψη των αναλογιών, γ) ο περιορισμός ή οριοθέτηση των βαθμίδων και γ) η εφαρμογή ή προσδιορισμός των συνθηκών, των οποίων ο ιδιαίτερος και μοναδικός συνδυασμός συνιστά κάθε ειδική περίπτωση. Το παρόν έργο περιέχει αναφορές του συγγραφέα στη δόμηση του προφορικού λόγου, τους τρόπους απόκτησης γνώσης και άσκησης κρίσης, ενώ πολύ ενδιαφέρουσες κι άκρως διδακτικές για τους πολιτικούς όλων των εποχών είναι οι απόψεις του για τους ανθρώπινους χαρακτήρες και τη λογική των διαξιφισμών.

Εκτός όμως από τους φιλοσοφικούς στοχασμούς που περιέχει, το έργο αποτελεί κι ένα έξοχο πολιτικό δοκίμιο ή, για την ακρίβεια, έναν οδηγό πολιτικοκοινωνικής συμπεριφοράς. Στο κεφάλαιο «Περί τσαρλατανισμού» ο Ερώ ντε Σεσέλλ, εν είδει Νικολό Μακιαβέλλι, συμβουλεύει: «Να εγκωμιάζεις τους ανταγωνιστές εκείνους που έχεις ξεπεράσει», διευκρινίζοντας επίσης με νόημα πως πρέπει «να εξομολογείσαι ένα μικρό ελάττωμα που προέρχεται από μια άκρως εκτιμώμενη ιδιότητα». Αν και δεν του φάνηκαν χρήσιμες αυτές οι συμβουλές, μιας και κατάφερε να χάσει το κεφάλι του στα χρόνια της απόλυτης αναστάτωσης που αποτελούσε η Τρομοκρατία, δεν παύουν να αποτελούν μεγάλες, διαχρονικές αλήθειες που επιβεβαιώνονται, εξίσου τραγικά τις περισσότερες φορές, και στις μέρες μας.

Θεωρία της φιλοδοξίας
Hérault de Séchelles
μετάφραση: Αλέξανδρος Βέλιος
Ροές
128 σελ.
Τιμή € 8,00

Βρείτε το εδώ.


 

Τα σχόλια σας

Κάντε το σχόλιο σας, με σύνδεση από το facebook ή συμπληρώστε τα στοιχεία σας, στην παρακάτω φόρμα.

 


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΜΕΛΕΤΕΣ - ΔΟΚΙΜΙΑ
Θανάσης Αγάθος: «Η κινηματογραφική όψη του Γρηγορίου Ξενόπουλου»

Όλοι ξέρουμε ότι λογοτεχνία και κινηματογράφος είναι δύο τέχνες που έχουν μεταξύ τους μια συνεχή και δημιουργική συνομιλία. Από τότε που εμφανίστηκε η, τελικά, έβδομη τέχνη (στα τέλη του 19ου αι.,...

ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΜΕΛΕΤΕΣ - ΔΟΚΙΜΙΑ
Τσαρλς Γκλας: «Η Συρία φλέγεται – Το Ισλαμικό Κράτος και ο θάνατος της Αραβικής Άνοιξης»

Ο Έλληνας ποιητής Μελέαγρος από τα Γάδαρα (αρχαία πόλη της Συρίας, σήμερα η Ουμ Καΐς της Ιορδανίας), ο οποίος έζησε τον 1ο π.Χ. αιώνα, αποκαλούσε τη Συρία «μια χώρα που είναι ολόκληρος ο κόσμος»,...

ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΜΕΛΕΤΕΣ - ΔΟΚΙΜΙΑ
Σταύρος Λυγερός: «Η ισλαμική τρομοκρατία»

«Δεν είναι τυχαίο ότι κανείς Σέρβος δεν πραγματοποίησε τυφλή τρομοκρατική επίθεση σε κάποια δυτική μεγαλούπολη παρότι η χώρα του βομβαρδίσθηκε και ακρωτηριάστηκε από το ΝΑΤΟ». Αυτή είναι μία από τις...

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΕΙΣ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Το μήνυμά σας

Διεύθυνση

Πτολεμαίων 7
(Πλατεία Προσκόπων)
11635 Αθήνα,
Τηλ.-fax: 210.7212307
info@diastixo.gr
ISSN: 2585-2485

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER