Κυριάκος Κ. Παπουλίδης – Κωνσταντίνος Κ. Παπουλίδης: «Helleno-Russica» κριτική του Απόστολου Σπυράκη

Η εξέλιξη των κρίσιμων και για τους δυο λαούς σχέσεων φαίνεται ανάγλυφα μέσα από την παράθεση μια σειράς σημαντικότατων κειμένων, που συγκεντρώθηκαν από τους Κωνσταντίνο και Κυριάκο Παπουλίδη, επιστήμονες και ερευνητές με σπουδές Θεολογίας στο Ορθόδοξο Θεολογικό Ινστιτούτο Παρισίων και σπουδές Νεοελληνικής Φιλολογίας (πτυχιακές και μεταπτυχιακές) στο Εθνικό Ινστιτούτο Ανατολικών Γλωσσών και Πολιτισμών (INALCO) του Πανεπιστημίου της Σορβόννης. Ειδική μνεία αξίζει στον Κωνσταντίνο Κ. Παπουλίδη, που έχει παρακολουθήσει μαθήματα Παλαιοσλαβικής Φιλολογίας και Κοινωνιολογίας των Θρησκειών, διετέλεσε υποδιευθυντής του Ιδρύματος Μελετών Χερσονήσου του Αίμου και βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών για το βιβλίο του Οι Έλληνες της Οδησσού, ενώ υπήρξε διοικητής του Αγίου Όρους, θέση από την οποία είχε τη δυνατότητα πρόσβασης σε μια σειρά εγγράφων σπάνιων και δυσεύρετων.

Οι δύο συγγραφείς έψαξαν και μελέτησαν εξαντλητικά κώδικες και χειρόγραφα, περισσότερο ή λιγότερο γνωστά, χειρόγραφα που αναζητήθηκαν σε μονές του Αγίου Όρους, στη Βιβλιοθήκη του Παναγίου Τάφου Κωνσταντινουπόλεως, στη Μονή του Αγίου Ιωάννη του Ευαγγελιστού στην Πάτμο, στη Μονή Ταξιαρχών Σερίφου, στους καταλόγους βενετικών αρχείων, σε μια σειρά ιστορικών βιβλιοθηκών ανά την Ευρώπη, αλλά και στα αρχεία του Κρατικού Ιστορικού Μουσείου (GIM) της Κόκκινης Πλατείας της Μόσχας, όπου τα γράμματα των πατριαρχών της Κωνσταντινούπολης φυλάσσονται ως κόρη οφθαλμού, καθώς αποτελούν τα άγια των αγίων της παράδοσης και της Ιστορίας της Ρωσίας.

Τα έγγραφα που παρατίθενται και σχολιάζονται σ' αυτή την ερευνητική εργασία αποδεικνύουν την εξαιρετική σπουδαιότητα της σχέσης Ελλάδας-Ρωσίας, που θεμελιώθηκε πριν από την πτώση της Κωνσταντινούπολης αλλά συνέχισε να αναπτύσσεται θεαματικά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Τα ιστορικά ντοκουμέντα του παρόντος βιβλίου ρίχνουν φως σ' αυτήν τη σχετικά ανεξερεύνητη περίοδο, όταν η Εκκλησία αποτελούσε τον μοναδικό χώρο όπου η φλόγα της αναγέννησης της εκπληκτικής βυζαντινής αυτοκρατορίας έμενε ζωντανή και οι ιεράρχες προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να επιβιώσουν μέσα στη μουσουλμανική λαίλαπα που τους είχε σαρώσει. Για τον λόγο αυτό πάντα προσέβλεπαν προς την ομόθρησκη Ρωσία, αναμένοντας υποστήριξη από το έθνος το οποίο, σύμφωνα με κάποιους ιστορικούς, οφείλει την ύπαρξή του στη μεταλαμπάδευση του βυζαντινού πολιτισμού στον κόσμο των Σλάβων. Με αντιπροσωπείες πολυπληθείς από ιερείς φωτισμένους ταξίδευαν προς την ισχυρή χώρα του βορρά, επιστρατεύοντας ακόμα και την εικόνα της Παναγίας των Βλαχερνών στην προσπάθεια να αποσπαστεί βοήθεια κάθε είδους – από άμφια, ιερά σκεύη και χρήματα, για τη συντήρηση της λαμπρής κληρονομιάς του Ιουστινιανού και του Μεγάλου Κωνσταντίνου, μέχρι στρατεύματα που κάποια στιγμή θα απελευθέρωναν την ανατολική αυτοκρατορία των Ρωμιών.

Ήταν τότε που στο Κρεμλίνο άρχισε να σχηματίζεται η ιδέα της συνέχειας του Βυζαντίου υπό την κυριαρχία των Ρώσων, ενώ τα ίχνη της αλληλεπίδρασης των δύο πολιτισμών πολλαπλασιάζονται μετά τον δέκατο έβδομο αιώνα, όταν παρουσιάζεται μια έκρηξη μεταφραστικής παραγωγής ελληνικών κειμένων στη ρωσική γλώσσα, με επίκεντρο τη Μονή του Αγίου Νικολάου στη Μόσχα, μονή που υπήρξε μετόχι της Μονής Ιβήρων του Αγίου Όρους.

Τα χειρόγραφα αυτά έχουν όχι μόνο σπουδαία ιστορική αξία, αλλά και λογοτεχνική ποιότητα• χαρακτηριστικό παράδειγμα η εξαιρετική αφήγηση του Νικόλαου Σπαθάριου, ενός Έλληνα από τη Λακωνία, που έφερε τον τίτλο του Πρωτοσπαθαρίου και πραγματοποίησε ένα επικό κι επιτυχημένο ταξίδι στην Κίνα (1675-1676). Στο μοναδικό κομμάτι της αφήγησης που έχει μεταφραστεί στα ελληνικά, ιστορείται με τρόπο θαυμάσιο και γλαφυρότατο η ίδρυση της πόλης της Μόσχας, ενώ εξίσου σημαντικό είναι και το ποίημα του αρχιμανδρίτη Ματθαίου Κολητζίδη, που τυπώθηκε το 1612 στη Βενετία και μιλά για την περίοδο των ταραχών στη Ρωσία μετά τον θάνατο του Ιβάν του Τρομερού, περίοδο κατά την οποία το ρωσικό κράτος καταλύθηκε από τους γείτονές του κι αναγεννήθηκε από την τέφρα του μέσα σε συνθήκες μυθιστορηματικές, με διαδόχους και ψευδοδιάδοχους του τσάρου να εμφανίζονται από παντού, ώσπου οι Βογιάροι της Μόσχας πήραν την υπόθεση στα χέρια τους.

Η επικοινωνία των Ρώσων με τον ορθόδοξο ελληνισμό και με τον ασκητικό μοναχισμό του Αγίου Όρους υπήρξε ευεργετική και καθοριστική για τη σχηματοποίηση της θεολογίας και της ιδιαίτερης φιλοσοφικής αντίληψης που χαρακτηρίζει τον ρωσικό λαό, ενώ εργασίες σαν την εν λόγω υπογραμμίζουν τη σημαντικότητα της κοινής πορείας των δύο λαών διά μέσου των αιώνων, μια σχέση που σφυρηλατήθηκε διά πυρός και σιδήρου κι ο απόηχός της φτάνει μέχρι σήμερα.

001 patakis eshopHELLENO-RUSSICA ήτοι Τεκμήρια της πρώιμης νεοελληνικής γραμματείας περί της Ρωσίας (1453-1821)
Κυριάκος Κ. Παπουλίδης, Κωνσταντίνος Κ. Παπουλίδης
Εκδόσεις Δέσποινα Κυριακίδη
392 σελ.
Τιμή € 28,50


 

Τα σχόλια σας

Κάντε το σχόλιο σας, με σύνδεση από το facebook ή συμπληρώστε τα στοιχεία σας, στην παρακάτω φόρμα.

 


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΜΕΛΕΤΕΣ - ΔΟΚΙΜΙΑ
Χαράλαμπος Μ. Ανδρεόπουλος: «Η Εκκλησία κατά τη δικτατορία 1967-1974»

Ο αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος (Κοτσώνης) είναι η πιο σκοτεινή φυσιογνωμία στην ιστορία της ελληνικής Εκκλησίας τον εικοστό αιώνα. Προερχόμενος από τις παρεκκλησιαστικές οργανώσεις που είχαν καταστεί...

ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΜΕΛΕΤΕΣ - ΔΟΚΙΜΙΑ
Κυριάκος Δ. Κεντρωτής: «Το ποδόσφαιρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης»

Στις 13 Ιουλίου 2017, κατακαλόκαιρο και εν μέσω του δεύτερου φετινού καύσωνα, ο Πανιώνιος έδωσε στη Νέα Σμύρνη έναν ποδοσφαιρικό αγώνα ενάντια στη σλοβενική Γκόριτσα στο πλαίσιο του δεύτερου...

ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΜΕΛΕΤΕΣ - ΔΟΚΙΜΙΑ
Γεωργία Παπαδάκη: «Σοφοκλής: Η “μέλισσα” του αρχαίου ποιητικού λόγου»

Η Γεωργία Παπαδάκη, με τα εφόδια της φιλολόγου και αρχαιολόγου, πρωτίστως, και την αγάπη για ό,τι σπούδασε, μας παραδίδει τον Σοφοκλή της, έναν τόμο όπου παρουσιάζει τον μεγάλο τραγικό μέσα από...

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΕΙΣ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Το μήνυμά σας

Διεύθυνση

Πτολεμαίων 4
(Πλατεία Προσκόπων)
11635 Αθήνα,
Τηλ.-fax: 210.7212307
info@diastixo.gr
ISSN: 2585-2485

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER