ΤΖΟΝ ΧΙΡΣΤ: ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ κριτική του Θανάση Αντωνίου

Το εντυπωσιακό είναι ότι κατά τη διάρκεια αυτών των οκτώ «αφηγήσεων», ο αναγνώστης όχι μόνο δεν νιώθει κούραση, όχι μόνο δεν υπάρχει η υποψία επανάληψης, αλλά αντίθετα, κάθε φορά, καθεμιά αφήγηση δηλαδή, προσθέτει νέα στοιχεία, ρίχνει περισσότερο φως, προσθέτει επιπλέον χρώματα στη μεγάλη εικόνα.

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο στο έργο του Χιρστ είναι η ταξινόμηση, ο διαχωρισμός και η παράθεση των ιστορικών γεγονότων, καθώς ο Αυστραλός καθηγητής αποφεύγει τις εξιστορήσεις πολεμικών συγκρούσεων, τις βιογραφίες πολιτικών, θρησκευτικών και στρατιωτικών ηγετών και την απεραντολογία που συνήθως χαρακτηρίζει όσους βλέπουν την Ιστορία με γραμμικό, αυστηρά χρονολογικό τρόπο. Αντίθετα, αυτός επιχειρεί κάτι έξυπνο και λειτουργικό: χωρίζει την Ιστορία σε οκτώ κατηγορίες θεματικού ενδιαφέροντος και εξιστορεί το υπέροχο «παραμύθι» της ηπείρου μας οκτώ φορές. Το εντυπωσιακό είναι ότι κατά τη διάρκεια αυτών των οκτώ «αφηγήσεων», ο αναγνώστης όχι μόνο δεν νιώθει κούραση, όχι μόνο δεν υπάρχει η υποψία επανάληψης, αλλά αντίθετα, κάθε φορά, καθεμιά αφήγηση δηλαδή, προσθέτει νέα στοιχεία, ρίχνει περισσότερο φως, προσθέτει επιπλέον χρώματα στη μεγάλη εικόνα.

Στο τέλος και της όγδοης αφήγησης, ο αναγνώστης νιώθει μια βαθιά «ικανοποίηση», ένα είδος ηδονής της γνώσης: η πολυπλοκότητα της Ευρώπης, χωρίς να αίρεται φυσικά, αποκαλύπτεται μπροστά στα μάτια του και το ασχημάτιστο παζλ των πρώτων σελίδων μετατρέπεται σε έναν πίνακα. Οι οκτώ ενότητες-αφηγήσεις του Χιρστ είναι: α) η Ευρώπη της αρχαιότητας και του Μεσαίωνα, β) η Ευρώπη των νεότερων χρόνων, γ) οι επιδρομές και οι κατακτήσεις που δημιούργησαν τα κράτη, δ) και ε) οι μορφές διακυβέρνησης, στ) οι αυτοκράτορες και οι Πάπες, ζ) οι ευρωπαϊκές γλώσσες και η) η ιστορία των απλών ανθρώπων. Τα δύο τελευταία κεφάλαια του βιβλίου αφορούν α) την εκβιομηχάνιση και τις κοινωνικές επαναστάσεις σε τρεις διακριτές κι εμβληματικές ευρωπαϊκές χώρες (Αγγλία, Γαλλία, Γερμανία) και β) τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους του 20ού αιώνα, που αναχάραξαν τον ευρωπαϊκό χάρτη.

Η ΜΙΚΡΗ ΚΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΙΚΟΝΑ

Από το υπέροχο βιβλίο του Χιρστ ξεχωρίζουμε τη συνθετική ικανότητά του όταν περιγράφει τις εξελίξεις σε διάφορες περιοχές της Ευρώπης και τη σταδιακή συμπλήρωση ψηφίδων στο ενιαίο παζλ της ευρωπαϊκής Ιστορίας.

Στο κέντρο της εξιστόρησης του Χιρστ βρίσκεται ένα κομβικό, κατά την άποψή του, γεγονός, το οποίο αποτελεί τη γενέθλια βάση του ευρωπαϊκού πολιτισμού: η αποδοχή της θρησκείας της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και της ρωμαιοχριστιανικής Εκκλησίας από τα βαρβαρικά γερμανικά φύλα που εισέβαλλαν από τον βορρά από τον 5ο μ.Χ. αιώνα και μετά. Κατά κάποιον τρόπο, «πτώση της Ρώμης δεν υπήρξε ποτέ», υποστηρίζει ο συγγραφέας.

Σε δεύτερο επίπεδο, η ξαφνική στέψη του Καρόλου του Μεγάλου (Καρλομάγνου) τα Χριστούγεννα του 800 μ.Χ. από τον Πάπα της Ρώμης και η οριστική ρήξη της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας με το ανατολικό τμήμα της αποτελεί το γεγονός εκείνο που όρισε το πλαίσιο των σχέσεων ανάμεσα στην κοσμική και τη θρησκευτική εξουσία στη Δύση και προσδιόρισε, σε μεγάλο βαθμό, τις εξελίξεις για τα επόμενα 1.000 χρόνια.

Εκεί όμως που η ιστορία του Χιρστ αποκτά τις διαστάσεις και την αξία που προαναφέραμε, είναι όταν αναλύει την πορεία της κοινωνικής διαστρωμάτωσης στην Ευρώπη, τους πολιτισμούς, την εξέλιξη των φιλοσοφικών ρευμάτων και την απήχηση που είχαν στην καθημερινότητα των πολιτών, των πόλεων και των κρατών (όταν αυτά είχαν πλέον αποκτήσει την κρίσιμη οντότητα που τα διαφοροποιούσε από τα κατακερματισμένα βασίλεια του Μεσαίωνα). Ειδικά το κεφάλαιο για την εμφάνιση, τη διαμόρφωση και την εξάπλωση των ευρωπαϊκών γλωσσών προσφέρει στον αναγνώστη πλειάδα στοιχείων για το πώς φτάσαμε στη σημερινή πανσπερμία γλωσσών στην ήπειρό μας, ενώ απολαυστικά είναι τα σχόλιά του για τη λατινική γλώσσα που, κάποια στιγμή στο παρελθόν της Ευρώπης, ήταν η σημαντικότερη γλώσσα επικοινωνίας στον κόσμο.

Σύμφωνα με τον Χιρστ, το ιδιαίτερο φαινόμενο της λατινικής γλώσσας να διαθέτει κλίσεις, άρα να χρειάζονται λιγότερες λέξεις για να ειπωθούν περισσότερα νοήματα, μετέτρεψε τη συγκεκριμένη γλώσσα σε έναν θησαυρό αποφθεγμάτων, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και η ανάλυσή του για τη δημιουργία της αγγλικής γλώσσας: τη θεωρεί συνδυασμό της γερμανικής και της σκανδιναβικής, με την προσθήκη στοιχείων της γαλλικής και άρα και της λατινικής γλώσσας. Εξού και η εμφάνιση στην αγγλική γλώσσα διπλών λέξεων για την ίδια έννοια (kingly και royal για το «βασιλικός», horsy και equestrian για τον «λάτρη των αλόγων», yearly και annually για το «ετήσιος»).

Η προσήλωση στη «μικροϊστορία» δεν είναι ασυνήθιστο φαινόμενο σε μια ιστορική διήγηση, καθώς τα παραδείγματα από τον πολιτισμό και τη γλώσσα, την ανθρώπινη καθημερινότητα, την αρχιτεκτονική, το φαγητό, τον αθλητισμό κ.ά. προσθέτουν πάντα «χρώμα» στην εξιστόρηση των γεγονότων. Στην περίπτωση όμως της Σύντομης Ιστορίας της Ευρώπης του Τζον Χιρστ, η μικροϊστορία δένει αρμονικά με την επίσημη σε ένα υπέροχο αφήγημα που διατηρεί κάθε επιστημονικότητα, ενώ προσφέρει τη χαρά, την απόλαυση ενός παραμυθιού. Του κοινού παραμυθιού μας.

001 patakis eshopΣύντομη Ιστορία της Ευρώπης
Τζον Χιρστ
μετάφραση: Ελένη Λούση
Μεταίχμιο
320 σελ.
Τιμή € 14,40


 

Τα σχόλια σας

Κάντε το σχόλιο σας, με σύνδεση από το facebook ή συμπληρώστε τα στοιχεία σας, στην παρακάτω φόρμα.

 


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΜΕΛΕΤΕΣ - ΔΟΚΙΜΙΑ
Συλλογικό: «Αντιγόνη»

στίχοι εμπράγματοι, σαν κίονες δωρικοί με ιωνική επίστεψη. Είναι γνωστό και χιλιοειπωμένο. Η Σοφοκλέους Αντιγόνηδεν είναι μόνο ελληνικό αλλά παγκόσμιο αριστούργημα. Η ενασχόληση με το έργο αυτό είναι διεθνής και η διδασκαλία...

ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΜΕΛΕΤΕΣ - ΔΟΚΙΜΙΑ
Χαράλαμπος Μ. Ανδρεόπουλος: «Η Εκκλησία κατά τη δικτατορία 1967-1974»

Ο αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος (Κοτσώνης) είναι η πιο σκοτεινή φυσιογνωμία στην ιστορία της ελληνικής Εκκλησίας τον εικοστό αιώνα. Προερχόμενος από τις παρεκκλησιαστικές οργανώσεις που είχαν καταστεί...

ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΜΕΛΕΤΕΣ - ΔΟΚΙΜΙΑ
Κυριάκος Δ. Κεντρωτής: «Το ποδόσφαιρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης»

Στις 13 Ιουλίου 2017, κατακαλόκαιρο και εν μέσω του δεύτερου φετινού καύσωνα, ο Πανιώνιος έδωσε στη Νέα Σμύρνη έναν ποδοσφαιρικό αγώνα ενάντια στη σλοβενική Γκόριτσα στο πλαίσιο του δεύτερου...

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΕΙΣ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Το μήνυμά σας

Διεύθυνση

Πτολεμαίων 4
(Πλατεία Προσκόπων)
11635 Αθήνα,
Τηλ.-fax: 210.7212307
info@diastixo.gr
ISSN: 2585-2485

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER