A+ A A-

Μιχάλης Σκολιανός: «Μ» κριτική της Σοφίας Φελοπούλου

Μιχάλης Σκολιανός: «Μ» κριτική της Σοφίας Φελοπούλου


Το Μ είναι η πρώτη νουβέλα του Μιχάλη Σκολιανού –κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Σαιξπηρικόν–, διδάκτορα της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ στην Κοινωνιολογία του Δικαίου, μια ευχάριστη έκπληξη από έναν νέο συγγραφέα, χάρη τόσο στην ίδια την ιστορία όσο (και ίσως ιδιαίτερα) στο ύφος και τη γραφή του.

Ο Μ, αν και καταδικασμένος ισόβια για ένα έγκλημα που προκάλεσε έντονα την κοινή γνώμη, αποφυλακίζεται και «έχει την τύχη» να πέσει πάνω σ’ έναν διάσημο συγγραφέα που θα του ζητήσει να του αφηγηθεί τη ζωή του για να την κάνει βιβλίο, υποσχόμενός του μεγάλα κέρδη και πιθανώς αποκατάσταση της εικόνας του στην κοινωνία· η επιτακτική ανάγκη για χρήματα οδηγεί τον Μ στην αποδοχή της πρότασης. Μέσα από τα δώδεκα κεφάλαια της νουβέλας θα παρακολουθούμε ταυτόχρονα το παρόν του Μ, έτσι όπως θα μας το μεταφέρει ένας αφηγητής, και το παρελθόν του, σε πρώτο πρόσωπο από τον ίδιο τον ήρωα, «τέχνασμα» που μας δίνει την εντύπωση της εγκιβωτισμένης ιστορίας, μιας mise en abyme.

Η τριτοπρόσωπη, γραμμική αφήγηση κινείται ανάμεσα στην εσωτερική και τη μηδενική εστίαση, καθώς συχνά νομίζουμε πως ο αφηγητής ερμηνεύει πρόσωπα ή γεγονότα με τη ματιά του Μ, εκφράζοντας τις απόψεις του ήρωα, δανειζόμενος ενδεχομένως και τον ψυχισμό του (εσωτερική εστίαση, που ενέχει τη σύνθεση στην άβυσσο), άλλοτε πάλι πως μπορεί να εισχωρεί παντού, να βλέπει και να αναλύει σκέψεις, αισθήματα και καταστάσεις με τη δική του οπτική (μηδενική εστίαση). Αυτή η αμφισημία, όσον αφορά στην αφήγηση, νομίζω πως βοηθά εξίσου στην απόσταση του αναγνώστη από το περιεχόμενο και, παραδόξως, στην απόσταση του αφηγητή από τον Μ, παρά τη συχνή, φαινομενική σύμπνοιά τους. Η απόσταση υποστηρίζεται, κατά τη γνώμη μου, ακόμη περισσότερο, από το ύφος αφηγητή-Μ, όπου απουσιάζουν συναίσθημα και συναισθηματισμοί και υπάρχει μόνο παρατήρηση και εκλογίκευση.

Ο Μ, αν και καταδικασμένος ισόβια για ένα έγκλημα που προκάλεσε έντονα την κοινή γνώμη, αποφυλακίζεται και «έχει την τύχη» να πέσει πάνω σ’ έναν διάσημο συγγραφέα που θα του ζητήσει να του αφηγηθεί τη ζωή του για να την κάνει βιβλίο, υποσχόμενός του μεγάλα κέρδη και πιθανώς αποκατάσταση της εικόνας του στην κοινωνία· η επιτακτική ανάγκη για χρήματα οδηγεί τον Μ στην αποδοχή της πρότασης.

Με την παράλληλη εξιστόρηση των δύο χρόνων –παρόν, παρελθόν– ο Σκολιανός αφενός πετυχαίνει να κρατά ζωντανό το ενδιαφέρον μας, από την αρχή μέχρι το τέλος –η νουβέλα διαβάζεται απνευστί, αφού «αγωνιούμε» να μάθουμε τόσο την προϊστορία του ήρωα όσο και την έκβαση της ιστορίας–, αφετέρου δείχνει πως μπορεί να τεμαχίζει και να συνθέτει το υλικό του, να το εποπτεύει και να κινείται άνετα στον χρόνο, κάτι όχι τόσο αυτονόητο για νέο συγγραφέα.
Η υπόθεση διαδραματίζεται σε μια πόλη που, παρότι δεν κατονομάζεται, αναγνωρίζεται εύκολα, χάρη στην περιγραφή της. Η αμφισημία που εντοπίσαμε νωρίτερα στην αφήγηση, συναντάται εκ νέου στον χώρο· ο δημόσιος χώρος, η πόλη, μόνιμα γκρίζα, μουντή και υγρή, μοιάζει να βαραίνει πάνω στον ήρωα, όπως η κοινωνία, αντίθετα ο ιδιωτικός χώρος, ανήλιος και αφιλόξενος, φαίνεται να του είναι πιο αδιάφορος.
Μιχάλης Σκολιανός: «Μ» κριτική της Σοφίας Φελοπούλου

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η ονοματοδοσία του ήρωα, ο οποίος αναφέρεται μόνο μ’ ένα αρχικό, Μ, μολονότι τα υπόλοιπα πρόσωπα έχουν όνομα και μάλιστα αρκετά κοινό, Ανδρέας, Κώστας (δύο φορές), Μαρία ή Σούλα. Θα μπορούσε να ισχυρισθεί κανείς πως ο Μ είναι ένα από τα τόσα πρόσωπα της σύγχρονης λογοτεχνίας που στερούνται ονόματος λόγω έλλειψης ταυτότητας. Ίσως. Επίσης, ενώ δίνονται οι περιγραφές των άλλων προσώπων, αγνοούμε παντελώς το παρουσιαστικό του ήρωά μας, ο συγγραφέας ωστόσο φροντίζει να έχουμε μια, όσο το δυνατόν πληρέστερη, εικόνα της προσωπικότητάς του: οξυδερκής παρατηρητής, ικανός αναλυτής ανθρώπων και καταστάσεων, αλλά και του εαυτού του, που τον γνωρίζει και τον ερμηνεύει άριστα, αδιάφορος για όλους και όλα, σε μόνιμη ρήξη με την κοινωνία και το σύστημά της –άρα ο ίδιος αρνείται την όποια κοινωνική ταυτότητα–, η οποία όπως είναι αναμενόμενο τον αποβάλλει. Μπορούμε ακόμη να αναρωτηθούμε αν αυτός ο μηδενιστής, με τη σύνθετη σκέψη και τον τεκμηριωμένο, ως επί το πλείστον, λόγο, τη μόνιμη οργή, τη βία και τη ροπή προς το κακό, συγγενεύει, ως προς τα δύο τελευταία, με ήρωες του Genet ή του Koltès. Πάντως, ο Σκολιανός κοιτά από απόσταση τον ήρωά του, δεν αποκλείεται να τον καταλαβαίνει, να συμμερίζεται ενδεχομένως τα κοινωνικά και πολιτικά του σχόλια, νιώθω όμως πως προτιμά να τον αφήσει ελεύθερο και να παραχωρήσει τον λόγο καθαρά σ’ αυτόν. Με ενδιαφέρον, λοιπόν, περιμένουμε την επόμενη δουλειά του Μιχάλη Σκολιανού.

 

Μ
Μιχάλης Σκολιανός
Σαιξπηρικόν
112 σελ.
ISBN: 978-618-5274-00-9
Τιμή: €10
001 patakis eshop

 

Διαβάστε επίσης
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Ηλίας Μαγκλίνης: «Πρωινή γαλήνη» κριτική του Χρίστου Παπαγεωργίου

Είχαμε πολύ καιρό να διαβάσουμε ένα μυθιστόρημα δομημένο με τέτοιο γραμμικό τρόπο, με αρχή, μέση και τέλος, με αντιστοιχία των γεγονότων, με την χρονική διαδικασία. Πράγματι, ακόμη και οι τελευταίες εξήντα σελίδες, όπου...

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Θωμάς Κοροβίνης: «Ο κατάδεσμος» κριτική της Τούλας Ρεπαπή

Η Ζηνοβία/Ζένω, τριάντα και πλέον χρόνια παντρεμένη με έναν Θεσσαλονικιό, νόθο παιδί της μάνας του με έναν Γερμανό, βρίσκεται στη δεύτερη νιότη της. Είναι στο σπίτι της και τηγανίζει, όταν...

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Ισίδωρος Ζουργός: «Λίγες και μία νύχτες» του Μάνου Κοντολέων

Θεωρώ τον Ισίδωρο Ζουργό ως έναν από τους πλέον σημαντικούς συγγραφείς ανάμεσα σε όσους εκδίδουν τα πρώτα τους έργα προς το τέλος του 20ού αιώνα. Το πρώτο μυθιστόρημα του Ζουργού βλέπει το φως της...

ΦΙΛΙΚΑ SITE

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr