A+ A A-

Διονύσης Χαριτόπουλος: «Πειραιώτες» κριτική του Χρίστου Παπαγεωργίου

Πειραιώτες Διονύσης Χαριτόπουλος Τόπος

Δεν είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς γιατί ο γνωστός συγγραφέας Διονύσης Χαριτόπουλος είναι τόσο αγαπητός στους πολυάριθμους αναγνώστες που τον παρακολουθούν ανελλιπώς σε κάθε καινούργια εμφάνισή του: διότι παίρνει το γεγονός –το καθημερινό, το ρεαλιστικό, το αυταπόδεικτο– και το μετουσιώνει σε ιστορία, το παρουσιάζει απροκάλυπτα και τεκμηριωμένα, το μορφοποιεί έτσι ώστε να είναι απόλυτα προσλήψιμο, το χρωματίζει με ό,τι παράνομο ή παραβατικό μπορεί κανείς να φανταστεί και το ξεφουρνίζει με όλη του τη ζέστη σαν ψωμί. Ο Χαριτόπουλος είναι ένας μάγκας συγγραφέας, ο οποίος μισεί τις φαντασιώσεις και τα όνειρα, τις φιλοσοφίες και τα συναισθήματα, είναι δοσμένος σ’ αυτό που έπεσε στην αντίληψή του ή που του το μετέφεραν αυτούσιο, είναι συγκεκριμένος, ώστε να θέτει τους μύθους του πάνω σε ένα χειρουργικό κρεβάτι στο οποίο η εγχείρηση έχει πετύχει. Ο Χαριτόπουλος ασχολείται με τους περιθωριακούς, του χασισοπότες, του μάγκες, τους βιαστές και τα θύματα γενικά, τους λιμανίσιους του Πειραιά, ό,τι κατακάθι δηλαδή παρατηρείται στην ευρύτερη περιοχή, χωρίς να ενδιαφέρεται διόλου για τους καλοβαλμένους, τους κουστουμαρισμένους και τους χαρτογιακάδες, για τους οποίους δεν σπαταλά ούτε γραμμή. Ο Χαριτόπουλος γνωρίζει καλά πως η φυσιογνωμία μιας πόλης έγκειται ακριβώς σε αυτούς που παραβατούν, που ζουν κάτω από άθλιες συνθήκες, που κλέβουν, που βγάζουν μέχρι και πιστόλι ή μαχαίρι για ψύλλου πήδημα, που ως άθυρμα κοινωνικό βιώνουν την προσωπική τους δικαίωση μέσα από τα λόγια του, που πραγματικά είναι αφιερωμένα στη δράση τους και αποσκοπούν στην ανάδειξη τους από τον πάτο του βαρελιού στο οποίο βρίσκονται.

Άλλοτε με ολοκληρωμένα μυθιστορήματα, άλλοτε με νουβέλες, άλλοτε με πολιτικά κείμενα και άλλοτε με αποσπασματικές καταθέσεις, που αναδεικνύουν το κοινωνικό σε μεγάλη κατάθεση βαρύτατα επεξεργασμένη, μια συνολική δημιουργία επιστρατεύεται, προκειμένου όλοι όσοι αγνοούμε περιστατικά ακόμη ίσως και λόγω ηλικίας να γινόμαστε συμμέτοχοι, έστω και λογοτεχνικά, με την Ιστορία.

Ας μπούμε λίγο πιο βαθιά στο σώμα του βιβλίου, γιατί ενώ φαινομενικά νομίζει κάποιος πως μια επιφανειακή ανάγνωση είναι αρκετή για να καταλάβει την εξέλιξη, στην ουσία δεν είναι έτσι. Πώς δουλεύει λοιπόν ο Χαριτόπουλος: τοποθετώντας την ιστορία μέσα σε μία ή μιάμιση σελίδα, μάς παρέχει την κατάσταση που ο εκάστοτε ήρωας διέρχεται, μας μιλά για το τι ο ίδιος θεωρεί σημαντικό, έστω σε underground ατμόσφαιρα, μας κάνει κοινωνούς του επεισοδίου με εντελώς απλό και κατανοητό τρόπο και στη συνέχεια παραθέτει τρεις ειδήσεις –εννοείται από τον Τύπο της περιόδου, στην ουσία όμως είναι κατασκευασμένες από τον ίδιο– σε άπταιστη καθαρεύουσα και σε καθαρά κοινωνικό πεδίο, απ’ τη βασίλισσα Φρειδερίκη μέχρι τον Ολυμπιακό και από κάποιον που δεν πήγε στην εκκλησία για να παντρευτεί επειδή δεν του δίνανε την προίκα που ζητούσε μέχρι το φονικό που έγινε στην Τρούμπα για λόγους τιμής. Είναι πραγματικά τόσο ζωντανό το ειδησεογραφικό μέρος του βιβλίου που πολλάκις γινόμαστε μάρτυρες υποθέσεων, που οι εφημερίδες στα μικρά τους χτυπήματα ασχολούνται ακόμη και σήμερα, εδώ όμως η μαγεία είναι καθ’ όλα ικανότητα του συγγραφέα, ο οποίος προσθέτει στη μικρή παρένθεση που προκύπτει το ανάλογο πρόσημο και εύσημο. Επειδή δε ιστορίες, ειδήσεις, και αναγνωστική εμμονή συμπλέουν και ταυτίζονται, ο συγγραφέας από την πρώτη μέχρι την τελευταία σελίδα δεν βάζει ούτε ένα κενό, το βιβλίο έχει αρχή μέση και τέλος, χωρίς ανάσα, χωρίς διακοπές, αλλά σαν ένα κόρπους που αλληλοσυμπληρώνεται και αυτοαναιρείται. Άρα, η ανάγνωση οφείλει να συγκρατεί τα γεγονότα που περιγράφονται αλλά και τις ειδήσεις που παρέχονται με τρόπο δηλωτικό, αφού ίσως παρακάτω μπορεί μια ιστορία να χρωματίζει ό,τι προηγήθηκε, ίσως μια θέση κοινωνική να εμπεριέχεται και στο ξεκίνημα και στο φινάλε.

Πειραιώτες Διονύσης Χαριτόπουλος Τόπος

Και ένα τελευταίο σημείο που πρέπει να τονιστεί και να επισημανθεί στο βιβλίο του Χαριτόπουλου είναι η αποσπασματική γλωσσική εκφορά και δυναμική, αλλά επιπλέον και η αποστασιοποίηση του συγγραφέα από τα δρώμενα, ακόμη και όταν μιλά για προσωπικά ερεθίσματα και εμπειρίες, χρησιμοποιώντας μάλιστα τρίτο ενικό. Δεν είναι το συγκεκριμένο γεγονός άγνωστο στη δημιουργία του Χαριτόπουλου –στο προηγούμενο βιβλίο του Εκ Πειραιώς είχαμε πάρει μια πρώτη γεύση για το τι μέλει γενέσθαι στην πόλη που γεννήθηκε μεγάλωσε και αγάπησε– άρα μπορούμε αβίαστα να συμπεράνουμε πως η κατακλείδα του έργου του μέχρι στιγμής λαμβάνει όλα τα χαρακτηριστικά πρωθύστερων εποχών και ανάγεται πλέον σε εγχειρίδιο αυτογνωσίας, έτσι ώστε οι δράσεις και οι πράξεις των συμπολιτών του, ιδίως των περιθωριακών, να υψώνεται σε βάθρο καλλιτεχνικό, άκρως υμνητικό. Καθώς αξία έχει για τον ίδιο το παρορμητικό ενός κοινωνικού δόγματος που η συγκεκριμένη πόλη και περιοχή παρουσίασε κατά την διάρκεια 1947-1967, απ’ το τέλος δηλαδή του Εμφυλίου μέχρι την Δικτατορία, όπου όλα θα άλλαζαν δραματικά κάτω απ’ την μπότα των στρατιωτικών, κάτω απ’ την αστυνομική ποδοπάτηση όλων αυτών των αντικοινωνικών μιασμάτων.

Έχοντας παρακολουθήσει ολόκληρο το έργο του δυναμικού πεζογράφου Διονύση Χαριτόπουλου, μπορώ εκ της θέσεως μου να πω πως κάθε καινούργιο βιβλίο του είναι και μια νέα έκπληξη. Άλλοτε με ολοκληρωμένα μυθιστορήματα, άλλοτε με νουβέλες, άλλοτε με πολιτικά κείμενα και άλλοτε με αποσπασματικές καταθέσεις, που αναδεικνύουν το κοινωνικό σε μεγάλη κατάθεση βαρύτατα επεξεργασμένη, μια συνολική δημιουργία επιστρατεύεται, προκειμένου όλοι όσοι αγνοούμε περιστατικά ακόμη ίσως και λόγω ηλικίας να γινόμαστε συμμέτοχοι, έστω και λογοτεχνικά, με την Ιστορία. Η οποία δεν γράφεται σε πρωθυπουργικά ή υπουργικά γραφεία αλλά στον δρόμο, στα στέκια, στα σοκάκια, στο λιμάνι, και στις καλές περιοχές, όπου παλιά αναδυόταν μια οσμή άσχημη αλλά παράλληλα και μοιραία και δυναμική.

Πειραιώτες
Διονύσης Χαριτόπουλος
Τόπος
176 σελ.
ISBN 978-960-499-164-8
Τιμή € 12,90
001 patakis eshop

 

Διαβάστε επίσης
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Κατερίνα Ι. Παπαντωνίου: «Σκοτεινό ασανσέρ» κριτική του Χρίστου Παπαγεωργίου

Ποια η διαφορά ανάμεσα σε ένα ελλειπτικό μυθιστόρημα και σε μια νουβέλα, θα αναρωτηθεί αμέσως μόλις κλείσει το βιβλίο ο υποψιασμένος αναγνώστης, γνωρίζοντας πως το πρώτο είδος αφορά σε μια...

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Τόλης Νικηφόρου: «Αγνώστου Στρατιώτου» κριτική της Ελένης Χωρεάνθη

Έχω μια παλιά συνήθεια, να αρχίζω το ξεφύλλισμα και την περιδιάβαση κάθε βιβλίου, τις περισσότερες φορές, από το τέλος. Έτσι, δεν μπορώ να μην κάνω το ίδιο και με τα διηγήματα του Τόλη Νικηφόρου και να μην...

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Κώστας Ακρίβος: «Τελευταία νέα από την Ιθάκη» κριτική του Χρίστου Παπαγεωργίου

Διαγράφοντας μια τροχιά από το Χάος και την Αλλοδαπή, μέχρι τον Αλφόνς, το Φίδι και την Ιθάκη, ο γνωστός συγγραφέας και φιλόλογος Κώστας Ακρίβος αποδεικνύει για μια ακόμη φορά –καθώς τίθεται από πολλούς– πως, πέρα από το όποιο ταλέντο μπορεί...

ΦΙΛΙΚΑ SITE

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr