Ηρώ Νικοπούλου: «Ασφαλής πόλη» κριτική της Άννας Αφεντουλίδου

Ηρώ Νικοπούλου: «Ασφαλής πόλη» κριτική της Άννας Αφεντουλίδου

Ιστορίες με μιαν αναπαραστατική διαύγεια σαν οδηγίες –ή και σεναριακοί διάλογοι/μονόλογοι– για κινηματογραφικές σεκάνς, αλλά με μια ύπουλη διαστρωμάτωση μυθολογικών καταβολάδων, με το δηλητήριο του αρχαιοελληνικού δράματος να αποστάζεται στη μοίρα των ηρώων. Προπάντων των ηρωίδων τους.

ΑΦΗΓΗΜΑΤΙΚΟ ΠΛΕΓΜΑ

Αν θέλαμε να ορίσουμε το εννοιολογικό εμβαδόν των διηγημάτων, θα μπορούσαμε να το αναπαραστήσουμε ως ένα γεωμετρικό τετράπλευρο, όπου στις γωνίες της βάσης εδράζονται από τη μια η σχέση κυριαρχίας και υποταγής, μέσω κυρίως μιας δυναστευτικής μητρικής φιγούρας, και από την άλλη η σχέση αθωότητας και ενοχής, κυρίως μέσω ενός σκοτεινού ερωτικού πάθους. Στα άνω τεταρτημόρια της επι-φάνειας πρωταγωνιστούν ήρωες που: από τη μια μεριά εμφανίζονται άπαξ είτε παραμένοντας ανώνυμοι, προβάλλοντας απλώς ως ιδιότητες (π.χ. η καθηγήτρια και ο μαθητής, ο ρατσιστής και ο μετανάστης) είτε ονομάζονται αποκτώντας έτσι υπόσταση και πρόσωπο (π.χ. ο Ίσμα και η Ιρίνα, η Σάσα και ο Σάκης)· και από την άλλη, πρόσωπα που εμφανίζονται σε περισσότερα του ενός διηγήματα, έτσι ώστε παρουσιαζόμενα σε διαφορετικές ηλικιακές φάσεις της ζωής τους να σκιαγραφούν υπαινικτικά μιαν ιδιότυπη πορεία από την παιδικότητα στην οδυνηρή ενηλικίωση (π.χ. η Ελπινίκη και, κυρίως, η Ιφιγένεια).

Στο πρώτο διήγημα, που δωρίζει και τον τίτλο του στη συλλογή, χαράσσονται οι δύο βασικοί άξονες: Η γραμμή της ενοχής και της αθωότητας – η ανύποπτη μητέρα ενοχοποιείται για το θνησιγενές βρέφος, μια ενοχή της οποίας αδυνατεί να συλλάβει την αιτία· η ίδια προβάλλει λογικά ως αθώα στα μάτια του αναγνώστη, αν και της καταλογίζουμε την εμπλοκή, την άγνοια, ίσως και την υποταγή. Έτσι, λοιπόν, εισάγεται ανταγωνιζόμενος αλλά και αλληλοσυμπληρούμενος με τον πρώτο, ο δεύτερος άξονας της αφήγησης: Η γραμμή της κυριαρχίας και της υποταγής – η προσπάθεια από θέση ισχύος να επιβληθεί ο ένας στον άλλον, να γίνει η επιθυμία και το «δέον» του οι όροι που θα συντάξουν τις σχέσεις τους.

Τα πρόσωπα του διηγήματος ονοματίζονται ιδιόμορφα: η γυναίκα ονομάζεται με το «ανθελληνικό»  Λόις, ενώ ο άντρας μένει σχεδόν ανώνυμος με το αρχικό του μόνο «Τ.» να φανερώνεται. Ο Τ. είναι φορέας μιας σκληρής παράδοσης, λοξοκοιτάζει περισσότερο στο παρελθόν και μάλιστα στο σκοτεινό μυθικό του υπόστρωμα, όπου η κάθαρση είθισται αιματηρή· αποτελεί έκφραση ενός αστερισμού ιδιοτήτων, παρά ένα εξατομικευμένο πρόσωπο. Η Λόις, σφηνωμένη στο συγχρονικό παρόν μιας ζαλιστικής μεγαλούπολης, υποτάσσεται αναζητώντας έρεισμα, ωστόσο παραμένει αμφίθυμη, γι’ αυτό και αντιδρά, έλκεται και απωθείται, μετεωριζόμενη μέχρι το τέλος στο εναέριο διαμέρισμά της, ζυγίζοντας στο μεταίχμιο μιαν απόφαση που ποτέ δεν οριστικοποιεί.

Στο δεύτερο και τρίτο διήγημα, πρωταγωνιστής είναι μια αποκλίνουσα ερωτική αίσθηση, η οποία ταυτοποιείται με το πρόσωπο –το οποίο παραμένει ανώνυμο– και το αντιπροσωπεύει· όπως ρυθμίζει εξάλλου και την αφήγηση, η οποία παρακολουθεί και ερμηνεύει, χαλαρώνει και εντείνει τον σφυγμό της, ακολουθώντας το ταξίδι του κρυφού παρεκκλίνοντος πάθους – αν και όχι επικίνδυνου, μια που αντιμετωπίζεται από τον αθέατο αφηγητή με επιείκεια, ίσως και κατανόηση.

Η ΑΝΑΙΜΑΚΤΗ ΘΥΣΙΑ ΤΗΣ ΑΘΩΟΤΗΤΑΣ

Η Ιφιγένεια εισάγεται στην Ασφαλή πόλη με την «Εξέταση», όπου η σκληρή μητέρα (Ντίνα) θέλει να υποβάλει σε εξέταση «αγνότητας» την 12χρονη κόρη, επειδή πιστεύει ότι έχει κάνει έρωτα με τον εραστή της. Η μητρική διάσταση υποχωρεί, για να καταληφθεί ο συναισθηματικός χώρος από ένα επιθετικό ζηλόφθονο πάθος διεκδίκησης του Άντρα. Μια «Μήδεια» που προτιμά να θυσιάσει τη μικρή Ιφιγένεια, για να κατοχυρώσει τη δική της γυναικεία θέση στο σκληρό παιχνίδι της ερωτικής αρένας. Η Ιφιγένεια, αθώα μέσα στην άγνοιά της, αντιστέκεται. Η ηρωίδα θα επανέλθει στα τέσσερα τελευταία διηγήματα της συλλογής, ως ενήλικη, ως μεσήλικας, ως διεκδικήτρια της πατρικής αγάπης, για να κλείσει το βιβλίο και πάλι με την παιδική ανύποπτή της εκδοχή να βασανίζεται από μια κυριαρχική μητέρα.

Η επάνοδος της Ιφιγένειας στο τελευταίο διήγημα του βιβλίου στα παιδικά της χρόνια έχει, εκτός της χρονικής, και μια μετατόπιση οπτικής: τη δείχνει να βγαίνει έξω από τα ασφυκτικά δεσμά του Οίκου στον ανοιχτό ορίζοντα του Άστεος. Έτσι, σφραγίζει με το ανοιχτό της τέλος την Ασφαλή πόλη με την ελπίδα μιας ενατένισης αλλά και την επίγνωση μιας προδρομικής ακύρωσης, προσγειώνοντάς μας από την ου-τοπία της αθωότητας στην εν-τοπία της ματαίωσης.

Ασφαλής πόλη
Ηρώ Νικοπούλου
Γαβριηλίδης
174 σελ.
Τιμή € 10,65
001 patakis eshop

 

Τα σχόλια σας

Κάντε το σχόλιο σας, με σύνδεση από το facebook ή συμπληρώστε τα στοιχεία σας, στην παρακάτω φόρμα.

 


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Παναγιώτης Κουσαθανάς: «Ασύνταχτα μένουν τα δύσκολα»

Ο τόπος και η ψυχή του – μύθος και ιστορία της νήσου Μυκόνου Όσοι αγαπούν την ανάγνωση, όσοι βλέπουν τα βιβλία σαν μια νοητή προέκταση και του χεριού και της σκέψης, αυτοί θα καταλάβουν τι εννοώ λέγοντας ότι...

ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Γιώργος Δουατζής: «Ο μουσουργός»

Ο Αλέξανδρος ήταν το καμάρι της μητέρας του. Έπαιζε υπέροχα πιάνο κι αυτή του το ζητούσε επίμονα να παίξει για να τον ακούσουν οι συγγενείς και φίλοι που έρχονταν στο σπίτι. Πόσο καμάρωνε, που ήταν...

ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Κώστας Χατζηαντωνίου: «Ο κύκλος του χώματος»

Ο πεζογράφος, ιστορικός και δοκιμιογράφος Κώστας Χατζηαντωνίου, μετά το θρυλικό Αγκριτζέντο επανακάμπτει με ένα ακόμη εξαιρετικό μυθιστόρημα, κάποια χρόνια μετά (χρόνος επαρκής για έρευνα και...

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΕΙΣ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Το μήνυμά σας

Διεύθυνση

Πτολεμαίων 7
(Πλατεία Προσκόπων)
11635 Αθήνα,
Τηλ.-fax: 210.7212307
info@diastixo.gr
ISSN: 2585-2485

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER