A+ A A-

Δημήτρης Νόλλας: «Μάρμαρα στη μέση» κριτική του Χρίστου Παπαγεωργίου

Δημήτρης Νόλλας: «Μάρμαρα στη μέση» κριτική του Χρίστου Παπαγεωργίου


Είναι εντυπωσιακό, σχηματικό και παρήγορο το γεγονός ότι καθώς τα χρόνια περνάνε, κάποιοι συγγραφείς μπορούν να εξομοιώνουν την ποιότητα του έργου τους με την ηλικία τους, έτσι ώστε οι δεδομένες, επιπέδου, προηγούμενες καταθέσεις να συνάδουν απόλυτα με την τελευταία. Είναι δηλαδή απορίας άξιο το πώς μερικοί πεζογράφοι, ως επί το πλείστον, μπορούν μεγαλώνοντας να πραγματοποιούν λογοτεχνικά έργα τέχνης με την ίδια σπιρτάδα, την ίδια ικανότητα, την ίδια ζωντάνια, όπως είκοσι ή τριάντα χρόνια πριν. Και είναι επίσης άξιο λόγου το γεγονός ότι, όσο προχωράμε στον χρόνο, οι ίδιοι δημιουργοί βάζουν στοιχήματα με ακόμη πιο βαριά θέματα, με ακόμη πιο δύσκολα ρίσκα, με ακόμη πιο απρόβλεπτες θεματικές και τεχνικές προοπτικές. Έτσι, γινόμαστε παραλήπτες, δέκτες, λήπτες, αναγνώστες πολύ υψηλών στάνταρ και ποσότητας έργων, τα οποία καλούμαστε να διαφωτίσουμε, πρώτα για μας και κατόπιν για την Ιστορία της Λογοτεχνίας, καλούμαστε να τα διασαφηνίσουμε, να τα αποκρυπτογραφήσουμε, να τα απελευθερώσουμε από τα μηνύματά τους, τέλος να τα συνδράμουμε στην πορεία τους, η οποία, ως προβλέψιμη και προφητική, ασφαλώς θα περιέχει τεράστιο μερίδιο στην αναγνωστική αποθήκευση, αφενός, και στη διάρκεια της μνήμης, αφετέρου.

Έτσι, και ηθελημένα και όχι, τα έργα του απαιτούν μεγαλύτερη πρόσληψη, περισσότερη προσοχή και, γιατί όχι, δεύτερη ανάγνωση, όπως παρουσιάζονται από άποψη τόσο σύλληψης, όσο και εκφοράς.

Ένα τέτοιο φαινόμενο πεζογραφικού βάθους είναι ο αγαπημένος σε όλους, χαμηλόφωνος και σεμνός δημιουργός, Δημήτρης Νόλλας, ο οποίος διανύει ήδη επτάμιση δεκαετίες ζωής. Ο Νόλλας έχει το θεϊκό χάρισμα, σε κάθε καινούργιο βιβλίο του, να μας παρασέρνει στα άδυτα της φαντασίας, την έξαψης, της έκπληξης, να μας προμηθεύει με «τροφή» για μεγάλο χρονικό διάστημα. Με το δεύτερο μυθιστόρημα, Μάρμαρα στη μέση, μιας τριλογίας που άπτεται της σύγχρονης πραγματικότητας, ο συγγραφέας κυριολεκτικώς ξεφεύγει των ορίων μιας καθωσπρέπει συναισθηματικής τάξης και παρουσιάζει έναν άναρχο, απρόβλεπτο και ατίθασο μύθο, που δεν επιδέχεται παρερμηνείες. Ο μέγιστος μεταπολεμικός πεζογράφος και κριτικός Αλέξανδρος Κοτζιάς, θέλοντας να γράψει ένα κείμενο για το βιβλίο τού επίσης τεράστιου πεζογράφου Δημήτρη Χατζή Το διπλό βιβλίο, σημειώνει πως του είναι αδύνατον να πει έστω και μια κουβέντα για τον μύθο του μυθιστορήματος, άρα απευθύνεται με το γραπτό του ολοκληρωτικά προς όσους το έχουν ήδη διαβάσει. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για το Μάρμαρα στη μέση, όπου πέρα της ομοιότητάς του τεχνικά με Το διπλό βιβλίο, είναι σχεδόν απαγορευτικό να μιλήσει κάποιος για τον θεματολογικό του ιστό, για το παραμυθιακό του περιεχόμενο. Κι αυτό όχι τόσο γιατί οι δυσκολίες είναι απροσπέλαστες, αλλά γιατί αν ξεκινήσει κανείς να αφηγείται, ασφαλώς και η μαγεία του πάει περίπατο. Με δυο λόγια, και πάντα στο πλαίσιο ενός κριτικού σημειώματος που δεν προσδοκά δοκιμιακές δάφνες, μπορούμε να πούμε πως ήρωες όπως ο Γιάννης, ο Μπάμπης, ο Χάινριχ, η Ουρανία, η Λουκία ο Καραμπίνης, ο Κοζάκος, ο ανάπηρος Βούλγαρος και κάποιοι δευτερεύοντες, προφανώς και διαχειρίζονται τον ρόλο που τους δίνεται με τον καλύτερο τρόπο, είναι πρωταγωνιστές πολιτικών αποφάσεων, κοινωνικών εκφάνσεων, οικονομικών συγκυριών, ανθρώπινων προτύπων και ατομικών εκρήξεων, καθώς και γεωπολιτικών ανακατατάξεων.

Δεν θα μπορούσε να βρει καλύτερο τίτλο για το βιβλίο του ο Δημήτρης Νόλλας, καθώς όλα περιστρέφονται γύρω από μια παρτίδα ελληνικού μαρμάρου, που βολοδέρνει απούλητη κάπου στη Γερμανία. Πολλοί ενδιαφέρονται να την πουλήσουν, άλλοι στέκονται διακριτικά απέναντί της, κάποια τη διώχνει από πάνω της προκειμένου να ασχοληθεί με διαφορετικού φιλανθρωπικού περιεχομένου πορεία, και κάποιοι τελευταίοι τη χρησιμοποιούν προκειμένου να φράξουν τον τόπο της γιορτής τους το Πάσχα. Η ευφυής φιγούρα του Κοζάκου, που πουλάει τα πάντα στους πάντες –ακόμη και Ιδέες, όπως υπερηφανεύεται– δίνει το στίγμα των Ανατολικών, που κυριολεκτικώς έμαθαν την καπιταλιστική αγορά μέσα στις ίδιες τις κουμμουνιστικές πατρίδες τους. Δεν θα πω περισσότερα, παρά μόνο για την απόφαση της Ουρανίας να περιθάλψει έναν ανάπηρο, πουλώντας όλη της την περιουσία, γιατί αυτό χαρακτηρίζει τη χριστιανική ιδεολογία, που ο συγγραφέας κομίζει, δίνοντας αυτή τη χροιά στο βιβλίο, παρά το απρόσμενο τέλος.

Παρότι ο Δημήτρης Νόλλας χαρακτηρίζεται ως κατεξοχήν διηγηματογράφος, έχω την εντύπωση πως τα καλύτερα έργα του ήταν μυθιστορήματα και νουβέλες. Ευσύνοπτα βέβαια, μινιμαλιστικά, ομιχλώδη, πάντως πυκνά και δυσπρόσιτα, περιεκτικά, σκοτεινά και ερεβώδη. Ο συγκεκριμένος συγγραφέας –δεν θα έλεγα πως αδιαφορεί για το κοινό του, ότι δηλαδή δεν το σέβεται– γράφει πρώτιστα για τον εαυτό του, για το συνειδητό ή το υποσυνείδητο, για την προσωπική του ευχαρίστηση. Έτσι, και ηθελημένα και όχι, τα έργα του απαιτούν μεγαλύτερη πρόσληψη, περισσότερη προσοχή και, γιατί όχι, δεύτερη ανάγνωση, όπως παρουσιάζονται από άποψη τόσο σύλληψης, όσο και εκφοράς. Ιδίως αυτό ισχύει καθώς δεν υπάρχει αρχή, μέση και τέλος – αν και τίποτα δεν μένει ανερμήνευτο στην έξοδο. Άρα, αυτό το δύσκολο και απροσπέλαστο, τολμηρό συνολικό έργο αξίζει τον κόπο να διαβαστεί, να αγαπηθεί, να κοινωνικοποιηθεί, καθώς το τέλειο δεν αξιώθηκε ποτέ κανείς, πολλοί όμως το πλησίασαν, έστω και ως όνειρο, έστω και ως όραμα, έστω και ως στόχο.

Μάρμαρα στη μέση
Δημήτρης Νόλλας
Ίκαρος
144 σελ.
Τιμή € 12,90
001 patakis eshop

 

ΦΙΛΙΚΑ SITE

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr