A+ A A-

Τατιάνα Αβέρωφ: «Δέκα ζωές σε μία» κριτική της Ελένης Χωρεάνθη

Τατιάνα Αβέρωφ: «Δέκα ζωές σε μία» κριτική της Ελένης Χωρεάνθη


«Ξεκίνησα τούτο το ταξίδι με την εγωκεντρική ματιά του παιδιού και την αλαζονεία του ψυχολόγου που όλα τα ερμηνεύει. Ανακάλυψα στην πορεία πως η αλήθεια είναι πολύ πιο πολύπλοκη, πολύ πιο ρευστή από τις όποιες βεβαιότητες…» γράφει η Τατιάνα Αβέρωφ κλείνοντας με έναν λυτρωτικό «Ασπασμό» αγάπης τις: Δέκα ζωές σε μία του πατέρα της (σελ.496).

Ακόμα κι αν είσαι χαρισματική συγγραφέας και ψυχολόγος, δεν είναι καθόλου εύκολο να διαχειριστείς αντικειμενικά μια οικογενειακή ιστορία άρρηκτα δεμένη, σχεδόν ταυτισμένη, με την Ιστορία της Νεότερης Ελλάδας, με την Ιστορία του εικοστού αιώνα που ο λαός μας «διήλθε διά πυρός και σιδήρου»· που βίωσε δύο δικτατορίες, την εποποιία του ’40, την Κατοχή, τον Εμφύλιο σπαραγμό, τη μετεμφυλιακή βαρβαρότητα με τα συσσωρευμένα εκατέρωθεν μίση και πάθη, με ενδιάμεσες μεταβατικές περιόδους πολιτικής και οικονομικής αστάθειας, εσωτερικές αναταράξεις και ανακατατάξεις, έντονες πολιτικοοικονομικές και ιδεολογικές διαμάχες που δημιούργησαν και εξακολουθούν να δημιουργούν ιδιάζουσες συνθήκες διχασμού επώδυνες για τον λαό και για την κοινωνική συνοχή.

Η οικογένεια Αβέρωφ είναι παρούσα με ενεργό συμμετοχή στην κοινωνική ζωή του τόπου και στην πολιτική σκηνή. Εκ των πραγμάτων εμπλέκεται στα δρώμενα, συμμετέχει ενεργά στο πολιτικό γίγνεσθαι ολόκληρο σχεδόν τον εικοστό αιώνα, με κυριότερο εκπρόσωπο τον συγγραφέα/πολιτικό Ευάγγελο Αβέρωφ. Έναν σημαντικό, μάλλον παρεξηγημένο πολιτικό άνδρα, στο πρόσωπο του οποίου, «ανάλογα με τον φακό», έβλεπαν αυτόν που ήθελε ο καθένας: τον σωτήρα, τον ιδεολόγο, τον φασίστα. Οι σκιτσογράφοι, από τη μεριά τους, φιλοτέχνησαν ιδιαζόντως τον «βλάχο» της πολιτικής σκηνής με φουστανέλα, γκλίτσα και τσαρούχια. Και όχι μόνο επέβαλαν την εικόνα ενός ρομαντικού, αλλά διαμόρφωσαν την κοινωνική γνώμη ώστε να πιστεύει ότι πρόκειται για έναν απλοϊκό βλάχο, εκπρόσωπο των «Κουτσόβλαχων», γεγονός που τον παρουσίαζε γραφικό στα μάτια του απλού κόσμου και διπρόσωπο σ’ εκείνων που τον προτιμούσαν έτσι.

Είναι μια αδέκαστη, συνειδητοποιημένη Ηλέκτρα, που μοιράζει με εξισώσεις τις ευθύνες προσπαθώντας να είναι δίκαιος κριτής και να αποκαταστήσει την αλήθεια απέναντι στην Ιστορία.

«…Έχω νιώσει από νήπιο τη λατρεία και την απέχθεια στο πρόσωπό μου, επειδή ήμουν παιδί σου... Έχω ντραπεί μέχρι δακρύων για τα χαμόγελα και τα μπράβο που κέρδιζα χωρίς να το αξίζω. Έμαθα να μισώ την πολιτική που εξορίζει τη λογική και τα κάνει όλα άσπρα ή μαύρα. Πώς άντεχες, αλήθεια; Ποιος ήσουν, αλήθεια; Ποια ήμουν εγώ, αλήθεια; Ποια αλήθεια; […] Τι να μου κάνουν η σύνεση και η γνώση; Τον δημόσιο άντρα τον ξέρω. Και τον δημόσιο πατέρα. Να κοιτάξω τον άνθρωπο θέλω. Να δω κάτω απ’ την εικόνα που όλοι περιφέρουμε και την πιστεύουμε ως “εγώ”».    

Θέλει να ξεκαθαρίσει το θολό τοπίο τόσο, και πρωτίστως, για την ίδια, όσο και για τον κόσμο. Ανατρέχει στις πηγές της ύπαρξής του και της δικής της, ψάχνει τις ρίζες της οικογένειάς της, αναζητά την αλήθεια και πριν από τη γέννησή του. Συχνά, απευθύνεται στον ίδιο, χρησιμοποιεί δικά του λόγια, δικές του ενέργειες και πράξεις, δικές του απόψεις αναφορικά με το πώς κατέληξε στο «Αβέρωφ» το επίθετο ενός «διαβόητου για το θάρρος του Έλληνα ταξιδευτή που διέπρεψε στη Ρωσία προ-προ-προ-προ-παππού»που λεγόταν Αναστάσης Αυγερινός/Αυγέρος/Αυγερώφ στο στόμα του Τσάρου, Αβέρωφ.

Είναι μια αδέκαστη, συνειδητοποιημένη Ηλέκτρα, που μοιράζει με εξισώσεις τις ευθύνες προσπαθώντας να είναι δίκαιος κριτής και να αποκαταστήσει την αλήθεια απέναντι στην Ιστορία. Ψάχνει πίσω από τις λέξεις να βρει το βαθύτερο νόημά τους, πίσω από την πλαστή εικόνα του πατέρα της, πίσω από τις απόψεις των άλλων, τρυπώνει στις πτυχές της δημόσιας ζωής του, όπως αποτυπώνεται στα βιβλία, στις γραπτές απόψεις του για τη ζωή, για τη γη των προγόνων, για τον Εμφύλιο, όπως αποτυπώνεται στη Γη της οδύνης. Τον ακολουθεί στην αρρώστια, στα σανατόρια στο «Μαγικό βουνό», στην αιχμαλωσία, στην εξορία, σε υποθετικές ακόμα σχέσεις που επινοεί με την ευχέρεια της μυθοπλασίας για να δώσει την «ανθρώπινη» διάσταση του διάσημου πολιτικού άντρα, του δημόσιου πατέρα, όπως θα τον ήθελε να είναι σε όλη του τη ζωή: ίνδαλμά της!

Προσπαθεί να συναρμολογήσει κομμάτι κομμάτι τη ζωή του για να σχηματίσει το πρόσωπο πίσω από το προσωπείο, το πραγματικό πρόσωπο του πατέρα της. Δεν διστάζει να κοιτάξει και μέσα από την κλειδαρότρυπα, προκειμένου να πετύχει αυτό που θέλει. Αποκαλύπτει προσωπικές στιγμές των γονιών της, όχι χωρίς τύψη προς τη μητέρα της, για ό,τι αρνητικό τής καταλόγιζε σε σχέση με τη συμπεριφορά της μετά τον πρώτο καιρό της ευτυχισμένης περιόδου, όταν το Ντινάκι του πατέρα της ήταν «λουλούδι ευαίσθητο που ανήκε σε άλλους, αιθέριους κόσμους και είχε μάθει από πολύ νωρίς να αρρωσταίνει προκειμένου να κερδίσει αυτό που δεν άντεχε να χάσει» (σελ.490).

Ωστόσο, ανεξάρτητα από τις συμπάθειες και αντιπάθειες που είχε δημιουργήσει ο πολιτικός Ευάγγελος Αβέρωφ με την πολιτική του δραστηριότητα και από το αν συμφωνεί ή διαφωνεί κανείς σήμερα, υπήρξε ένας σημαντικός πολιτικός άνδρας, ενίοτε αντιφατικός αλλά σταθερός στις ιδέες και στις πεποιθήσεις του, ένας δυναμικός πολιτικός που υπηρέτησε μέχρι τέλους αυτό που πίστευε ως ορθό και πατριωτικό.

Η συγγραφέας Τατιάνα Αβέρωφ, η κόρη του, για δικούς της λόγους αισθάνθηκε την ανάγκη, μπορεί και την υποχρέωση, να ρίξει φως στη ζωή του θεωρώντας τον εκ των έσω, ξεκινώντας από την οικογενειακή προϊστορία του, παρουσιάζοντάς τον στις σωστές του διαστάσεις, όταν ήταν έτοιμη να δει τα πράγματα από περιωπής και αντικειμενικά, χωρίς υποκρισία, με παρρησία, χωρίς ωραιοποιήσεις, αλλά και χωρίς συναισθήματα κατωτερότητας απέναντί του. Να τον γνωρίσει η ίδια μέσα από τις γραπτές και τις άγραφες σελίδες της ζωής του, να τον αναγνωρίσει, να συμβιώσει μαζί του, να τον ζήσει ως πατέρα όπως θα ήθελε, αλλά δεν τον έζησε και η ίδια γιατί δεν της έδωσε την ευκαιρία να τον γνωρίσει και να τον αγαπήσει ενόσω ζούσε. Γιατί δεν τον έβλεπε σχεδόν ποτέ:

«Κάθε πρωί σε κατάπινε η μαύρη λιμουζίνα με τον σοφέρ κι εξαφανιζόσουν ως το βράδυ και αμέσως σε ξεχνούσα μες στην καλή χαρά ή την αβάσταχτη μιζέρια της άπειρης μικρής ύπαρξής μου. Ήξερα βέβαια πως είσαι διάσημος. Δεν μου έκανε καμιά εντύπωση. Άγραφο πλάσμα ήμουν τότε, νόμιζα πως έτσι είναι όλοι οι πατεράδες» (σσ.177-178).

Έτσι, από απόσταση και εκ του ασφαλούς, χωρίς ίχνος ενδοιασμού, τώρα πια είναι ο πατέρας σκέτος, χωρίς τα συμπαρομαρτούντα της πολιτικής του ιδιότητας και δραστηριότητας, «επελθών γαρ ο θάνατος, πάντα ταύτα εξηφάνισται…». Τώρα όλα εντός, εκτός και επί τα αυτά έχουν καταλαγιάσει και μπορεί να τα αντιμετωπίσει με νηφαλιότητα και σεβασμό, και να δώσει στις πραγματικές τους διαστάσεις όχι μόνο την εικόνα, αλλά και την ουσία των οικογενειακών σχέσεων στο πλαίσιο του πολιτικοκοινωνικού γίγνεσθαι. Και, κυρίως, πού τελειώνει ο πολιτικός κι από πού αρχίζει να διαφαίνεται ο ρόλος του πατέρα. Ίσως με τον τρόπο αυτό η συγγραφέας επιδιώκει τη δικαίωση της ύπαρξής της και την κάθαρση από ένα είτε πραγματικό είτε ψυχολογικό «πατρικό αμάρτημα».

Η Τατιάνα Αβέρωφ θέτει ενώπιον της σημερινής ελληνικής κοινωνίας ευθαρσώς και με παρρησία ένα θέμα που απασχολεί ή θα έπρεπε να απασχολεί κάθε οικογένεια που βιώνει παρόμοια διλήμματα – ανεξάρτητα από το πώς και το γιατί υπάρχει πρόβλημα σχέσεων, επομένως έλλειμμα πατρικής ή μητρικής παρουσίας των γονιών στην απροσδιόριστα σκληρή καθημερινότητα των παιδιών. Δεν είναι μόνο η ενασχόληση των γονιών με τα κοινά που δημιουργεί τα προβλήματα σχέσεων στην οικογένεια. Είναι εξίσου προβληματική η σχέση των παιδιών με τους γονείς που «απουσιάζουν» από την καθημερινότητά τους, είτε λόγω βιοποριστικών αναγκών που τους υποχρεώνουν να τα αφήνουν στην τύχη τους ή στην επίβλεψη άλλων, είτε εξαιτίας της εσφαλμένης αντίληψης ότι η οικονομική άνεση λύνει όλα τα προβλήματα των παιδιών.

Δέκα ζωές σε μία
Τατιάνα Αβέρωφ
Μεταίχμιο
520 σελ.
Τιμή € 18,80
001 patakis eshop

 

Διαβάστε επίσης
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Κατερίνα Ι. Παπαντωνίου: «Σκοτεινό ασανσέρ» κριτική του Χρίστου Παπαγεωργίου

Ποια η διαφορά ανάμεσα σε ένα ελλειπτικό μυθιστόρημα και σε μια νουβέλα, θα αναρωτηθεί αμέσως μόλις κλείσει το βιβλίο ο υποψιασμένος αναγνώστης, γνωρίζοντας πως το πρώτο είδος αφορά σε μια...

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Τόλης Νικηφόρου: «Αγνώστου Στρατιώτου» κριτική της Ελένης Χωρεάνθη

Έχω μια παλιά συνήθεια, να αρχίζω το ξεφύλλισμα και την περιδιάβαση κάθε βιβλίου, τις περισσότερες φορές, από το τέλος. Έτσι, δεν μπορώ να μην κάνω το ίδιο και με τα διηγήματα του Τόλη Νικηφόρου και να μην...

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Κώστας Ακρίβος: «Τελευταία νέα από την Ιθάκη» κριτική του Χρίστου Παπαγεωργίου

Διαγράφοντας μια τροχιά από το Χάος και την Αλλοδαπή, μέχρι τον Αλφόνς, το Φίδι και την Ιθάκη, ο γνωστός συγγραφέας και φιλόλογος Κώστας Ακρίβος αποδεικνύει για μια ακόμη φορά –καθώς τίθεται από πολλούς– πως, πέρα από το όποιο ταλέντο μπορεί...

ΦΙΛΙΚΑ SITE

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr