Μάγδα Τσιρογιάννη: «Μαλαματένια» κριτική της Ανθούλας Δανιήλ

Μάγδα Τσιρογιάννη: «Μαλαματένια» κριτική της Ανθούλας Δανιήλ

Η συγγραφέας, επιλέγοντας το συγκεκριμένο γλωσσικό εργαλείο, έφερε τις εποχές κοντά, ζωντάνεψε το μακρινό παρελθόν, ένωσε άμεσα τον καρπό με τη ρίζα, έδειξε το βάθος του χρόνου, μίλησε για ήθη, έθιμα και νοοτροπίες με μια ποικιλία ήχων, όπου η γλώσσα κόβει φωνήεντα και συντέμνει τις λέξεις σαν να χορεύει υπερπηδώντας τα χαντάκια και τα αγκωνάρια του άγριου και ταλαιπωρημένου τοπίου, όπου έζησαν οι άνθρωποι της γενιάς της.

Εν αρχή η Μακρινίτσα, το Πήλιο και ο Κένταυρος, το «εινοσύφυλλον» κατά τον Όμηρο, «αιθύ» κατά τον Ησίοδο και «υλήεν», δηλαδή βουνό με δέντρα που θροούν, με γκρεμούς και δάση. Και από τον μύθο η αφήγηση τρέχει στα βυζαντινά χρόνια κι έπειτα στην Τουρκοκρατία, κι έπειτα στα σύγχρονα – πόλεμο και Κατοχή, μετανάστευση, εσωτερική και εξωτερική.

Συνοικέσια, γάμοι και γεννητούρια, θάνατοι μικρών και μεγάλων, οικονομικές δυσκολίες, ζωή – αγώνας για την επιβίωση. Και οι γυναίκες στο σπίτι, στον αργαλειό και στο κέντημα, στις αγροτικές εργασίες, στα καθήκοντα εκείνα που σήμερα φαντάζουν μακρινά και τα οποία η εξέλιξη κατέστησε περιττά και τα έβαλε στην άκρη ως παλιομοδίτικα. Όμως τότε ήταν απαραίτητα για την οικιακή οικονομία. Υπάρχουν στιγμές που η συγγραφέας είναι τόσο λεπτομερώς περιγραφική στο πώς φτιάχνεται μια χορτόπιτα π.χ. που νομίζει κανείς πως ακολουθώντας τις οδηγίες θα τη φτιάξει και σήμερα και θα είναι το ίδιο νόστιμη. Ναι, θα είναι το ίδιο νόστιμη διότι στα συστατικά της τα απαραίτητα, στα εκ των ων ουκ άνευ, είναι η μνήμη και η αγάπη, η φτώχεια και η ανάγκη, που έδινε αξία ιδιαίτερη στα έργα αυτών των γυναικών.

Και άλλα πολλά θα μας αφηγηθεί, εκείνα που οι αφελείς γυναίκες πιστεύουν και καλά κάνουν. Γιατί δεν μπορεί να βρει σύζυγο η Μαγδαληνή; Επειδή την έχει καταραστεί η πρώην, και παραλίγο, πεθερά. Όμως την κατάρα θα λύσει μια καλή γειτόνισσα και η Μαγδαληνή θα παντρευτεί τον Γιάννη Τσιρογιάννη, και να πώς προκύπτει η συνέχεια.

Και γεννάται το ερώτημα: Ποια μυστική αλληλουχία, της οποίας αγνοούμε τους κανόνες, συνέχει αυτά τα παράδοξα, τα τυχαία, που η σύμπτωση τα κάνει να μοιάζουν με θαύματα και έτσι αποκτούν ιδιαίτερη σημασία; Μήπως είναι η ανθρώπινη πίστη και η δύναμη της βούλησης και της επιθυμίας που κάνει δυνατό το αδύνατο; Αρκεί μια πίτα στον Άγιο Φανούριο για να βρεθεί η χαμένη χρυσή καρδιά, δώρο του αρραβωνιαστικού, αναντικατάστατο στον καιρό του; Είναι το κακό μάτι που μπορεί να ρίξει στο κρεβάτι έναν ζωντανό και δυνατό άνθρωπο; Είναι σημαδιακό το όνειρο που έρχεται να επιβεβαιώσει την τηρούσα τα έθιμα πως καλά κάνει και μνημονεύει τους νεκρούς της; Ου ράδιον πεισθήναι ούτε καταφρονήσαι, έλεγε ο Αριστοτέλης. Και μπορεί τα ερωτήματα να παραμένουν αιωρούμενα και η λογική να απορρίπτει τη δύναμη της μεταφυσικής, η ψυχή όμως ενός αθώου ανθρώπου τούς δίνει υπόσταση και τα καθιστά μέρος του παιχνιδιού, και ας λέει ό,τι θέλει η απομυθοποιητική λογική.

Το βιβλίο διαβάζεται με πολύ ενδιαφέρον, σαν παραμύθι, σαν λαϊκό αφήγημα, σαν ιστορία από αυτές που έλεγαν κάποτε οι γιαγιάδες. Και έτσι ξεκίνησε· με την Ανθούλα, την Ελένη και τη Μαρία, μόνο που είναι ιστορία αληθινή, αφηγημένη στη γλώσσα της εποχής και του τόπου των ηρώων. Η συγγραφέας, επιλέγοντας το συγκεκριμένο γλωσσικό εργαλείο, έφερε τις εποχές κοντά, ζωντάνεψε το μακρινό παρελθόν, ένωσε άμεσα τον καρπό με τη ρίζα, έδειξε το βάθος του χρόνου, μίλησε για ήθη, έθιμα και νοοτροπίες με μια ποικιλία ήχων, όπου η γλώσσα κόβει φωνήεντα και συντέμνει τις λέξεις σαν να χορεύει υπερπηδώντας τα χαντάκια και τα αγκωνάρια του άγριου και ταλαιπωρημένου τοπίου, όπου έζησαν οι άνθρωποι της γενιάς της. Οι γυναίκες, κυρίως, που διαιώνισαν τη ζωή κατά φύσιν και τη διοίκηση του οίκου κατ’ έθος και κατά συνθήκην. Οι γυναίκες, που σηκώνουν το βάρος πάντα και με την πίστη τους κάνουν πραγματικότητα τα όνειρα, βλέπουν οράματα, γίνονται προφήτισσες και σαν αληθινές ηρωίδες ανανεώνουν το θαύμα της ζωής. Οι μαλαματένιες όλες εκείνες, κρίκοι της αλυσίδας στη γενιά της Ελένης της Μαλαματένιας.

Μαλαματένια
Χρονικό
Μάγδα Τσιρογιάννη
Το Ροδακιό
318 σελ.
Τιμή € 19,17
001 patakis eshop


 

Τα σχόλια σας

Κάντε το σχόλιο σας, με σύνδεση από το facebook ή συμπληρώστε τα στοιχεία σας, στην παρακάτω φόρμα.

 


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Κατερίνα Ζαρόκωστα: «Οι αδερφές Ραζή»

«Ανάμεσα στις δυο όχθες που τις χωρίζει νερό αγεφύρωτο, οι αδερφές Ραζή ζουν στη μια και ονειρεύονται την άλλη». Το δεύτερο μυθιστόρημα της Κατερίνας Zαρόκωστα, Oι αδερφές Ραζή, έχει σαν θέμα το δραματικό...

ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Νίκος Α. Μάντης: «Οι τυφλοί»

Αρχίζουμε με μια γενικότερη διαπίστωση: όταν ο κριτικός λόγος έχει μπροστά του ένα ογκώδες, διερευνητικό, πολλάκις φανταστικό και εν δυνάμει αριστουργηματικό μυθιστόρημα, που ξεφεύγει κατά πολύ και...

ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Μαρία Ρασσιά: «Η απόλαυση της σκιάς»

Η Μαρία Ρασσιά με το ντεμπούτο της στη λογοτεχνική σκηνή της χώρας μας επέλεξε τα δύσκολα. Μέσα από τις εννέα ιστορίες που περιλαμβάνονται στο παρόν βιβλίο (δύο μεγαλύτερες σε έκταση κι επτά...

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΕΙΣ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Το μήνυμά σας

Διεύθυνση

Πτολεμαίων 4
(Πλατεία Προσκόπων)
11635 Αθήνα,
Τηλ.-fax: 210.7212307
info@diastixo.gr
ISSN: 2585-2485

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER