A+ A A-

Αχιλλέας Κυριακίδης: «Μουσική και άλλα πεζά» κριτική του Χρίστου Παπαγεωργίου

Μουσική και άλλα πεζά
Στον συγκεκριμένο τόμο Μουσική και άλλα πεζά συμπεριλαμβάνονται όλες οι συλλογές διηγημάτων ή δίκην διηγημάτων του εξαίσιου συγγραφέα Αχιλλέα Κυριακίδη, από το 1973 έως το 1995. Συγκεκριμένα, βρίσκουμε τις συλλογές: Μουσική (1995), Διεστραμμένες ιστορίες (1988), Ο πληθυντικός μονόλογος (1984), Στοιχεία ταυτότητας (1977) και Διαφάνεια (1973). Άλλα έργα, όπως νουβέλες της ίδιας περιόδου, δεν συμπεριλαμβάνονται, όπως επίσης και τίποτα μετά το 1995, πράγματα πολύ αξιόλογα, που δείχνουν και την εξέλιξη του λογοτέχνη. Από μια άποψη, δηλαδή, έχουμε την πρώτη περίοδο ενός μινιμαλιστικού και μικρής φόρμας πεζού, που ο Κυριακίδης το παραθέτει ελπίζοντας σε νέους αναγνώστες, οι οποίοι έχουν χάσει τα δυσεύρετα πια βιβλία στην αυτόνομη έκδοσή τους.

Ας δούμε τώρα σημειολογικά τους τομείς που ενέπνευσαν τον συγγραφέα Αχιλλέα Κυριακίδη στη δημιουργία του έργου του, και οι οποίοι είναι όχι απλώς εμφανείς αλλά κραυγαλέοι. Κατ' αρχάς, η Μουσική: δεν είναι υπερβολή αν πούμε πως ο συγγραφέας όχι μόνο γνωρίζει επαρκώς την κλασική, ή ας πούμε τη σοβαρή μουσική, αλλά ότι θεωρείται εξπέρ. Δεν είναι λίγες οι φορές που κάνει αναφορά σε κάποιο μουσικό κομμάτι, το εντάσσει στο σώμα του πεζού του, το αλλοιώνει ή το εναλλάσσει με τις δικές του προσλαμβάνουσες, το διαχειρίζεται ως ίδιον υλικό, το οποίο μπορεί να προσαρμόσει όπως ο ίδιος νομίζει. Η Μουσική, λοιπόν, είναι το παν. Είναι εκείνη η ασφαλιστική δικλείδα που του επιτρέπει να χάνεται στο βάθος της, να εμπεριέχει το είναι του, να εμπνέεται απ' αυτήν, να ανασαίνει όπως ανασαίνει, τελικώς, να προσομοιάζει τους ήχους με λέξεις που βγαίνουν ακόμη και από τα λεξικά, αλλά και με εικόνες, εκείνες τις μαζικές, τις λαϊκές, που έχουν το δικό τους χρώμα, επιτρέποντας τη λογοτεχνική χρήση τους.

Ο πολυπράγμων και πολυτάλαντος, λοιπόν, εργάτης της τέχνης Αχιλλέας Κυριακίδης κάνει μια καινούργια εμφάνιση με παλιότερα έργα του, θέλοντας να αναθερμάνει τις σχέσεις του με τους λήπτες. Καθώς έχει τη γνώμη πως, θέτοντας τον εαυτό του στην κρίση των αναγνωστών, που ψάχνουν την εξέλιξη ενός πεζογράφου και την ιδιαίτερη εκφραστική και θεματική του προοπτική, κερδίζει, μπαίνοντας στο κάδρο –τώρα πια– της πρωτοποριακής αποδόμησης αλλά και αφήγησης.

Στη συνέχεια, ο Κινηματογράφος. Ο Κυριακίδης είναι εραστής της έβδομης τέχνης, όχι μόνο ως θεατής αλλά παράλληλα και ως δημιουργός, αφού έχει γράψει το σενάριο και έχει σκηνοθετήσει δεκατέσσερις ταινίες, τρεις μεγάλου μήκους και έντεκα μικρού μήκους, όλες μιας ανάσας. Ο Κινηματογράφος στον συγγραφέα ασκεί τεράστια γοητεία για τον μυθικό κόσμο που κατασκευάζει, για τις υπερρεαλιστικές εκδοχές που προτείνει, για την προσήκουσα αφαίρεση που επιχειρεί, για τον ειδικό τρόπο επικοινωνίας με τις θεματικές, για την εν κατακλείδι υπερβολική οπτική γωνία, που προσομοιάζει με ένα τεράστιο ψέμα, το οποίο ακολουθείται από ένα τεράστιο γιατί. Δεν είναι ο χώρος εδώ οικείος για να αναλύσουμε τις ταινίες του Κυριακίδη, όλες όμως κινούνται στα όρια παραλόγου και πραγματικότητας, όλες θωπεύουν το ψυχικά διαταραγμένο με το καθημερινό, όλες συνδέουν το υπερβατικό και το εστέτ με τον ρεαλισμό.

Τρίτος τομέας που παρελαύνει απ' τα πεζά του Κυριακίδη, δίνοντας προσωπικές προεκτάσεις και διαστάσεις από άλλη πηγή έμπνευσης, είναι η Μετάφραση. Πράγματι, έχοντας μεταφράσει κορυφαίους της παγκόσμιας λογοτεχνίας όπως Μπόρχες, Σεπούλβεδα, Περέκ, Κενό, Εσνόζ, Χέμινγουεϊ, Σάλιντζερ, ο συγγραφέας αφομοιώνει τεχνικές και δομές, «κλέβει» ό,τι πρωτότυπο βρίσκει μεταφράζοντας, μπαίνει σε άλλους πολιτισμούς χωρών τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Αμερική, και χρησιμοποιεί εποικοδομητικά αυτά που διαβάζει για την ατομική του λογοτεχνική ανατροπή. Ο Μπόρχες βρίσκει τον ιδανικό μεταφραστή του, το χιούμορ του Σεπούλβεδα είναι παροιμιώδες, η πρωτοτυπία του Περέκ και του Κενό ιλιγγιώδης. Ο Κυριακίδης ξεχώρισε για όλες του τις μεταφράσεις, αλλά στην περίπτωση του Μπόρχες έμεινε ανεπανάληπτος. (Ελέχθη μάλιστα πως ήταν ο πλέον ειδικός, αφού έγραφε «μπορχικά», πριν ανακαλύψει τον τεράστιο Αργεντίνο συγγραφέα.) Γι' αυτό, πέρα από τη λογοτεχνική εκφορά στη γλώσσα μας των τεράστιων αυτών συγγραφέων, η μεταφραστική δουλειά του Κυριακίδη προσθέτει παράλληλα γραμματολογικές και ιστορικές παραμέτρους, έτσι ώστε να γίνεται αντικείμενο και τέτοιων προθέσεων έρευνας.

Και, στο τέλος, η ίδια η Λογοτεχνία. Πράγματι, πληθωρικός και αγαπημένος άνθρωπος ο Κυριακίδης, χαρίζει τα κομμάτια του σε οικεία πρόσωπα, σε φίλους, σε ομοτέχνους, σε συνοδοιπόρους, για να τους ευχαριστήσει για ό,τι του έχουν προσφέρει. Ο Κυριακίδης δεν γράφει με τα κλασικά ελληνικά δεδομένα, κυρίως γιατί είναι ακραία αφαιρετικός. Τα διηγήματα της Διαφάνειας και του Στοιχεία ταυτότητας, ως πρώτα και μεσαίου μεγέθους, έχουν πλοκή, βασικό μύθο και επεξεργασία στη συνέχεια, όμως καθώς τα χρόνια περνάνε, τόσο στον Πληθυντικό μονόλογο, όσο και στις Διεστραμμένες ιστορίες, η ατμόσφαιρα παρεκκλίνει επικίνδυνα σε αφοριστικές συνιστώσες, που δεν βοηθούν στην ολοκλήρωση ενός μύθου, αλλά μιας και μόνο ιδέας, που περνά απ' το μυαλό του και την καταγράφει. Στη Μουσική, δεν μιλάμε πια για διηγήματα αλλά για δισέλιδες αναφορές που αφορούν τη μουσική, την όπερα, το παραμύθι, τη λογοτεχνία κ.λπ., συγκλίνοντας προς μια φιλοσοφικού περιεχομένου πεζογραφία, η οποία πολλές φορές έχει διασταλτικό αποτέλεσμα.

Πράγματι, με τον συγκεκριμένο τόμο έχουμε αρκετά μεγάλο μέρος της δουλειάς του Κυριακίδη, όχι όμως ολοκληρωμένο, καθώς λείπουν οι νουβέλες, που αποτελούν διαφορετικής πρόθεσης δημιουργία και την οποία ο ίδιος ακολούθησε πιστά. Θα μπορούσαμε να πούμε πολύ περισσότερα για τα πεζά του, αλλά αυτό το αφήνουμε στους αναγνώστες που θα αναζητήσουν το εν λόγω βιβλίο, μιας που η μαγεία και η γοητεία πολλές φορές χάνονται, από λόγια που εκφέρονται ακόμη και ως κριτική άποψη, απρόσεκτα ή λεπτομερειακά.

Ο πολυπράγμων και πολυτάλαντος, λοιπόν, εργάτης της τέχνης Αχιλλέας Κυριακίδης κάνει μια καινούργια εμφάνιση με παλιότερα έργα του, θέλοντας να αναθερμάνει τις σχέσεις του με τους λήπτες. Καθώς έχει τη γνώμη πως, θέτοντας τον εαυτό του στην κρίση των αναγνωστών, που ψάχνουν την εξέλιξη ενός πεζογράφου και την ιδιαίτερη εκφραστική και θεματική του προοπτική, κερδίζει, μπαίνοντας στο κάδρο –τώρα πια– της πρωτοποριακής αποδόμησης αλλά και αφήγησης.

001 patakis eshopΜουσική και άλλα πεζά
1973-1995
Αχιλλέας Κυριακίδης
Πατάκης
408 σελ.
Τιμή € 15,90

 

Διαβάστε επίσης
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Κατερίνα Ι. Παπαντωνίου: «Σκοτεινό ασανσέρ» κριτική του Χρίστου Παπαγεωργίου

Ποια η διαφορά ανάμεσα σε ένα ελλειπτικό μυθιστόρημα και σε μια νουβέλα, θα αναρωτηθεί αμέσως μόλις κλείσει το βιβλίο ο υποψιασμένος αναγνώστης, γνωρίζοντας πως το πρώτο είδος αφορά σε μια...

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Τόλης Νικηφόρου: «Αγνώστου Στρατιώτου» κριτική της Ελένης Χωρεάνθη

Έχω μια παλιά συνήθεια, να αρχίζω το ξεφύλλισμα και την περιδιάβαση κάθε βιβλίου, τις περισσότερες φορές, από το τέλος. Έτσι, δεν μπορώ να μην κάνω το ίδιο και με τα διηγήματα του Τόλη Νικηφόρου και να μην...

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Κώστας Ακρίβος: «Τελευταία νέα από την Ιθάκη» κριτική του Χρίστου Παπαγεωργίου

Διαγράφοντας μια τροχιά από το Χάος και την Αλλοδαπή, μέχρι τον Αλφόνς, το Φίδι και την Ιθάκη, ο γνωστός συγγραφέας και φιλόλογος Κώστας Ακρίβος αποδεικνύει για μια ακόμη φορά –καθώς τίθεται από πολλούς– πως, πέρα από το όποιο ταλέντο μπορεί...

ΦΙΛΙΚΑ SITE

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr