Αλέξης Σταμάτης: «Μελίσσια» κριτική της Βιβής Διακογιάννη

Με τον τρόπο αυτό, η αφήγηση χαρακτηρίζεται ρέουσα και πολυδιάστατη, διάστικτη από φιλοσοφικά ερωτήματα αλλά και σημαίνουσα, με την αρμονική σύζευξη της ζωντάνιας του λόγου και της βαρύτητας των εννοουμένων κάτω από τον λόγο.

Στην ενάργεια των σκηνών, αλλά και στη ζωντάνια, αληθοφάνεια των προσώπων, πρωταγωνιστικό ρόλο παίζει η δραματική περιγραφή των προσώπων, που κυρίως ψυχογραφούνται μέσα από τα λόγια, τις σκέψεις τους και τις εξωτερικές αντιδράσεις τους, που προβάλλονται τόσο με την τεχνική του διαλόγου όσο και με την τεχνική του εσωτερικού μονολόγου. Με τον τρόπο αυτό, η αφήγηση χαρακτηρίζεται ρέουσα και πολυδιάστατη, διάστικτη από φιλοσοφικά ερωτήματα αλλά και σημαίνουσα, με την αρμονική σύζευξη της ζωντάνιας του λόγου και της βαρύτητας των εννοουμένων κάτω από τον λόγο. Και αυτή η δραματική παρουσίαση των ηρώων, σε συνδυασμό με τον –σε πρώτο επίπεδο– κλειστό χώρο και την εναλλαγή σκηνών, συνθέτουν ένα από τα κύρια γνωρίσματα του βιβλίου του Αλέξη Σταμάτη, τη θεατρικότητα, γνώρισμα που το καθιστά αφενός μεν ευπρόσληπτο ως προς τα αφηγηματικά μέσα που αξιοποιούνται, αφετέρου δε πολυσήμαντο ως προς την αποκρυπτογράφηση των μηνυμάτων του.

Σε πρώτο επίπεδο, στα Μελίσσια αποκαλύπτεται η ωμή και αδύναμη όψη του ανθρώπου μπροστά στις εύθραυστες ισορροπίες της οικογένειας, μπροστά στη διάψευση των προσωπικών προσδοκιών, μπροστά στην προοπτική του θανάτου, αλλά και στην οδυνηρή πραγματικότητα της μοναξιάς. Μέσα στον μικρόκοσμο της οικογένειας και στους τέσσερις τοίχους ενός δωματίου εκτυλίσσονται οικογενειακές στιγμές που προκαλούν εκρήξεις και διενέξεις, αλλά και περιδιαβάσεις του νου μέσα στον χρόνο και τον χώρο. Τελικά, αυτό το στενό, περιορισμένο πλαίσιο εξύφανσης του μύθου καθίσταται προοδευτικά μια ευρύτερη περιοχή μνήμης, που καταλύει τις παραδοσιακές συμβάσεις και τα όρια του παρόντος-παρελθόντος. Και, κατ' αυτήν την έννοια, υποθάλπει ανατροπές, κρύβει απροσδόκητες εξελίξεις. Εντέλει, πρόκειται για ένα βιβλίο που βρίθει από παραφυάδες μελισσιών, όπου η ηρωίδα –βασίλισσα της κυψέλης–, οργανώνοντας με «σκηνοθετική δηκτικότητα» το οικογενειακό δράμα, αποκαλύπτει το νέκταρ της αγάπης.

Ωστόσο, τα θέματα που θίγει ο Αλέξης Σταμάτης δεν περιορίζονται στην έννοια της οικογενειακής ιδιοτέλειας, των τραυματικών εμπειριών, της συζυγικής αγάπης, της απιστίας και του έρωτα, που αποτελούν τα συνήθη, προσφιλή στο αναγνωστικό κοινό, θέματα. Επεκτείνονται και στη σφαίρα κάποιων θεμελιωδών ζητημάτων, όπως το ζήτημα των γηρατειών, της λογοτεχνίας και της γλώσσας. Τα ευήκοα ώτα των παρατηρητικών αναγνωστών, λοιπόν, με ευχαρίστηση θα διακρίνουν τους ψιθύρους-θραύσματα σκορπισμένα σε όλες τις σελίδες του μυθιστορήματος – μιας πολύ καλά δομημένης φιλοσοφίας του γράφειν και του ζην μέσα σε χρόνο πραγματικό και σε χρόνο ποιητικό-φαντασιακό. Εκεί όπου ο λόγος είναι δύναμη, αποτελεί ένα από τα κύρια όπλα στη φαρέτρα της σκηνοθετικής ευστροφίας της Αγάπης, την επόμενη στιγμή αυτοαναιρείται, μπροστά στο βίωμα: «Μα πώς μπορεί να αποτυπωθεί αυτή η εμπειρία σε γλώσσα; Αδύνατον. Μόνο στη σκέψη μπορεί. Μόνο στο λόγο της σκέψης βρίσκει καταφύγιο. Κι η σκέψη είναι άγραφη. Μη γελιόμαστε».

Και εκεί όπου η σχέση με τον λόγο γίνεται σχεδόν ερωτική, υπάρχει κάτι που υπερβαίνει τον ίδιο τον έρωτα: «...αυτή η ευελιξία, το αυτόματο διάβασμα της ματιάς του άλλου, το πετάρισμα του συνειρμού, η άλεκτη απάντηση».

Έτσι, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον το στοιχείο της αυτοαναφορικότητας του βιβλίου, η εκ των έσω οπτική του ουσιαστικού περιεχομένου της συγγραφικής ταυτότητας, του ρόλου των «ησσόνων» μυθιστορηματικών ηρώων, της δύναμης που έχει το παιχνίδι της γλώσσας και του υπαινιγμού. Και ο υπαινιγμός, πέρα από μοτίβο του μυθιστορήματος, γίνεται από τον συγγραφέα το βασικό όχημα για την εξέλιξη και κορύφωση του μύθου.

Καταληκτικά, ο Αλέξης Σταμάτης στο νέο του βιβλίο φέρνει τον αναγνώστη αντιμέτωπο με τους ασπαλάθους της αγάπης, τον ξεναγεί σε ξεχασμένες ατραπούς του χρόνου και τον εκπλήσσει με τη λογοτεχνική εκδοχή της μνήμης. Αυτό που τελικά τον ενδιαφέρει δεν είναι η ρεαλιστική ανάκληση των γεγονότων, μέσα από τη φωνή της ηρωίδας του, αλλά η πρισματική μεταφορά τους. Εξάλλου, αν –κατά τα λεγόμενα του συγγραφέα– η φωτογραφία είναι η πιο μεταφυσική τέχνη, η λογοτεχνία του αναδεικνύεται ως μια τέχνη ακτινωτής συμμετρίας και «αρχιτεκτονικής ψυχογραφίας».

001 patakis eshopΜελίσσια
Αλέξης Σταμάτης
Καστανιώτης
256 σελ.
Τιμή € 14,91

 

Τα σχόλια σας

Κάντε το σχόλιο σας, με σύνδεση από το facebook ή συμπληρώστε τα στοιχεία σας, στην παρακάτω φόρμα.

 


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Κατερίνα Ζαρόκωστα: «Οι αδερφές Ραζή»

«Ανάμεσα στις δυο όχθες που τις χωρίζει νερό αγεφύρωτο, οι αδερφές Ραζή ζουν στη μια και ονειρεύονται την άλλη». Το δεύτερο μυθιστόρημα της Κατερίνας Zαρόκωστα, Oι αδερφές Ραζή, έχει σαν θέμα το δραματικό...

ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Νίκος Α. Μάντης: «Οι τυφλοί»

Αρχίζουμε με μια γενικότερη διαπίστωση: όταν ο κριτικός λόγος έχει μπροστά του ένα ογκώδες, διερευνητικό, πολλάκις φανταστικό και εν δυνάμει αριστουργηματικό μυθιστόρημα, που ξεφεύγει κατά πολύ και...

ΚΡΙΤΙΚΕΣ > ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ
Μαρία Ρασσιά: «Η απόλαυση της σκιάς»

Η Μαρία Ρασσιά με το ντεμπούτο της στη λογοτεχνική σκηνή της χώρας μας επέλεξε τα δύσκολα. Μέσα από τις εννέα ιστορίες που περιλαμβάνονται στο παρόν βιβλίο (δύο μεγαλύτερες σε έκταση κι επτά...

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΕΙΣ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Το μήνυμά σας

Διεύθυνση

Πτολεμαίων 4
(Πλατεία Προσκόπων)
11635 Αθήνα,
Τηλ.-fax: 210.7212307
info@diastixo.gr
ISSN: 2585-2485

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER