A+ A A-

ΘΕΜΑΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ: ΤΕΥΧΟΣ 50-51

ΘΕΜΑΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ: ΤΕΥΧΟΣ 50-51της Μαρίας Λαμπαδαρίδου-Πόθου

Από τις Εκδόσεις Γκοβόστη κυκλοφόρησε ένας τόμος 288 σελίδων, αφιέρωμα σε έναν από τους πιο διακεκριμένους πεζογράφους του τόπου μας, τον Γιώργο Μιχαηλίδη, που συμβαίνει να είναι ταυτόχρονα και εμπνευσμένος σκηνοθέτης, ποιητής της σκηνής, αλλά και υψηλού ήθους διανοητής. Το τεράστιο έργο του, οι μεγάλες δημιουργίες του σε βιβλία εποποιίες με θέματα από την πρόσφατη Ιστορία και τους αγώνες του ελληνισμού, αλλά και οι άπειρες παραστάσεις των θεατρικών έργων που σκηνοθέτησε έχουν συμβάλει στη διαμόρφωση του πνευματικού και καλλιτεχνικού μας πολιτισμού εδώ και δεκαετίες.

Όπως αναφέρει ο διευθυντής του περιοδικού Θέματα Λογοτεχνίας, Χρίστος Αλεξίου, στο προλογικό του σημείωμα, «το αφιέρωμα αυτό αποτελεί μια μικρή έκφραση χρέους σε έναν από τους πιο σημαντικούς πεζογράφους μας, τον Γιώργο Μιχαηλίδη». Και συνεχίζει: «Δεν αγνοούμε πως, τόσο το αφιέρωμα όσο και η κριτική εκτίμησή μας, θα ξαφνιάσει πολλούς, ιδιαίτερα ανάμεσα στον κόσμο που διαμορφώνει σήμερα τον λεγόμενο λογοτεχνικό κανόνα στη χώρα μας, αφού ο δημιουργός του "Ανοιχτού Θεάτρου", πασίγνωστος ως καινοτόμος σκηνοθέτης, αγνοείται ως συγγραφέας, παρά το γεγονός ότι έχει δημοσιεύσει ως σήμερα μια θεατρική μελέτη, δύο νουβέλες και οκτώ μυθιστορήματα που, όπως δείχνουν οι πολλές επανεκδόσεις τους, είχαν αξιοσημείωτη απήχηση στους αναγνώστες».

Για τον τόμο-αφιέρωμα στο πεζογραφικό έργο του Γιώργου Μιχαηλίδη συνεργάστηκαν διαπρεπείς κριτικοί, ποιητές, πανεπιστημιακοί, θεατρικοί συγγραφείς, σημαντικοί άνθρωποι της πνευματικής μας ζωής, όπως ο Άγγελος Δεληβοριάς, ο Πολύκαρπος Πολυκάρπου, ο Γιάννης Κοντός, ο Μιχάλης Πιερής, η Δέσποινα Λάλα-Κριστ, η Έρη Σταυροπούλου, ο Χρήστος Ρουμελιωτάκης, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης σε απομαγνητοφώνηση, ο Θανάσης Νιάρχος, ο Κώστας Γεωργουσόπουλος, η Αφροδίτη Σιβετίδου, ο Νάσος Βαγενάς, ο Μιχάλης Μερακλής, η Λητώ Ιωακειμίδου, η Αλίκη Τσατσορού, η Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, η Ζωή Σαμαρά, η Χριστίνα Αργυροπούλου, ο Λέανδρος Πολενάκης, η Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου και ο τόμος τελειώνει με ένα εξίσου σημαντικό και εμπνευσμένο κείμενο του Χρίστου Αλεξίου, που αναφέρεται σε όλα τα πεζογραφήματα του συγγραφέα με τίτλο: «Κατ' αρχήν ο τόπος μου – Μια εν προόδω αφήγηση του έπους και της τραγωδίας του ελληνισμού και του ανθρώπου στον 20ό αιώνα».

Είναι παρήγορο το γεγονός πως, εν μέσω κρίσης και χειμαζόμενης κοινωνίας, υπάρχουν άνθρωποι που αντιστέκονται στην ισοπέδωση της ζωής και των αξιών με πνευματικά μετερίζια άξια του πολιτισμού και των αγώνων του τόπου μας.

Μυθιστορήματα του Γιώργου Μιχαηλίδη που αγαπήθηκαν πολύ από το αναγνωστικό κοινό είναι, μεταξύ άλλων: Η μύηση (δεκαεννέα επανεκδόσεις), Ο λαβύρινθος (δώδεκα επανεκδόσεις), Η έξοδος (δέκα επανεκδόσεις), η τριλογία Άγιοι έρωτες (Α' τόμος, Τα μεγάλα χρόνια – τέσσερις επανεκδόσεις, Β' τόμος, Τα χρόνια της οργής – δύο επανεκδόσεις) και ετοιμάζεται ο Γ' τόμος, Τα χρόνια της κραυγής και της σιωπής. Γράφει ο Χρίστος Αλεξίου: «Στα έργα αυτά, με βαθιά γνώση της Ιστορίας, αλλά και με μια εξίσου βαθιά αίσθηση της λογοτεχνίας, ο Μιχαηλίδης καταγράφει, με τρόπο συναρπαστικό και με γλώσσα ευλύγιστη και παραστατική, την επική και τραγική πορεία του ελληνισμού στα φοβερά χρόνια του 20ού αιώνα, τα γεμάτα φωτεινές ελπίδες και σκοτεινές απογοητεύσεις για τον αγωνιζόμενο και πάσχοντα ελληνισμό και για όλον τον κόσμο. Μέσα από τις περιπέτειες ανθρώπων που "ζουν μέσα στο ποτάμι της Ιστορίας, είναι μουσκεμένοι από την Ιστορία και δεν μπορούν να ξεφύγουν απ' αυτή", περιγράφει συγκλονιστικές στιγμές από το έπος των Βαλκανικών Πολέμων, από την τραγωδία της Μικρασιατικής καταστροφής, την πολιτική και κοινωνική αναταραχή του μεσοπολέμου και την τυραννία της δικτατορίας του Μεταξά, από το έπος της Αλβανίας, το δράμα της Κατοχής και φτάνει ως τις μέρες μας».

Προσωπικά είχα δει όλες σχεδόν τις παραστάσεις των έργων που είχε ανεβάσει στο «Ανοιχτό Θέατρο» της οδού Κάλβου και ακόμα κρατώ στη μνήμη εκείνη τη μοναδική σκηνική ποίηση, τις μαγικές υπερρεαλιστικές σκηνικές εικόνες. Και ονειρευόμουν να ανεβάσει ένα έργο μου. Του είχε αρέσει Η εκτέλεση του ποιητή, είχε πει, όμως συγκυρίες οικονομικές του Θεάτρου εκείνη τη στιγμή δεν μου έδωσαν αυτή την τύχη.

Όπως και να 'ναι, για τους θαυμαστές του έργου του Γιώργου Μιχαηλίδη, σκηνικού και γραπτού, αλλά και για τη μεγάλη προσφορά του στον χώρο του πνεύματος και της τέχνης, ας σημειωθεί και η μέγιστη προσφορά του περιοδικού Θέματα Λογοτεχνίας των Εκδόσεων Γκοβόστη, που είχε ξεκινήσει σαν όραμα από τον αείμνηστο Γιάννη Γκοβόστη και συνεχίζεται με την ίδια αφιλοκέρδεια και την ίδια αγάπη από τον Κώστα Γκοβόστη, και με τον ίδιο επίσης αφιλοκερδή διευθυντή, τον πανεπιστημιακό καθηγητή Χρίστο Αλεξίου.

 

Εμφανίσεις: 1073

ΠΑΡΟΣ, ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΟΝΟ

της Ελένης Χωρεάνθη

 

Δεν μπορείς να μιλήσεις για τον συγγραφέα Γιώργο Πίττα χωρίς να αναφερθείς και στις άλλες εξίσου σημαντικές δραστηριότητές του. Γιατί δεν είναι συνηθισμένο στις μέρες μας, ένας τακτοποιημένος επαγγελματικά άνθρωπος, σπουδαίος επιστήμονας, καλλιτέχνης στον τομέα του κι επιτυχημένος επιχειρηματίας που θα μπορούσε να ασχολείται μόνο με τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες, να αφιερώνει πολύτιμο χρόνο για τον πολιτισμό.

Κι όμως, ο Γιώργος Πίττας, σχεδιαστής επίπλων με σπουδές Πολιτικής Οικονομίας και Κοινωνιολογίας στο Παρίσι, ιδρυτικό μέλος του «Νέου Κατοικείν» από το 1980, εδώ και 18 χρόνια μοιράζει τον χρόνο του μεταξύ Αθήνας και Πάρου, όπου διατηρεί την πρότυπη ξενοδοχειακή μονάδα Lefkes village στο ωραιότερο από τα γραφικά χωριά της Πάρου, στις Λεύκες.

Στον ίδιο χώρο, σε κατάλληλα διαμορφωμένη αίθουσα, στεγάζει και διατηρεί ένα αξιόλογο μουσείο με έργα λαϊκής κυκλαδίτικης τέχνης δικής του συλλογής και έκθεση φωτογραφίας με ένα σύνολο καταπληκτικών φωτογραφιών από την καλλιτεχνική και κοινωνική ζωή και τις δραστηριότητες των πολιτιστικών συλλόγων και των απλών κατοίκων των νησιών, καθώς και από τα χαρακτηριστικά μνημεία της φύσης που αποτελούν στοιχεία ατομικότητας κάθε νησιού.

Αλλά ο Γιώργος Πίττας δεν μένει μόνο σ’ αυτά. Τα βιβλία του Σημάδια του Αιγαίου (Εκδόσεις Ποταμός) και Πάρος, οδοιπορικό στον τόπο και το χρόνο αποτελούν δείγμα εξαιρετικής γραφής και σημαντική προσφορά στα γράμματα και στον πολιτισμό και τον δικαιώνουν και ως συγγραφέα με όραμα.

Η εν λόγω δίγλωσση έκδοση (ελληνικά και αγγλικά) δεν είναι απλώς ένας συνηθισμένος τουριστικός οδηγός της Πάρου. Πρόκειται για σπουδαίο και περισπούδαστο βιβλίο, για θαυμάσια μονογραφία της Πάρου, σύντομη, ευσύνοπτη, τεκμηριωμένη με πλούσια βιβλιογραφία, σχέδια με αποτυπώσεις (κατοικίας, μοναστηριού, αγροικίας, εσωτερικού κατοικίας), ευρετήριο, κατατοπιστικό χάρτη της Πάρου και της Ελλάδας, και πλαισιωμένη από επιλεγμένο φωτογραφικό υλικό. Είναι έργο πνοής, προϊόν αγάπης, μακράς και επίμονης έρευνας και καταγραφή τόσο των τοπικών χαρακτηριστικών της νήσου, όσο και του μυθικού, ιστορικού και κοινωνικού γίγνεσθαι.

Στα 72 λήμματα, ο Γιώργος Πίττας αναφέρεται και σχολιάζει με μοναδικό τρόπο κάθε έκφανση της ζωής στην Πάρο. Μας ταξιδεύει και μας ξεναγεί μιλώντας για το καθετί που φυτρώνει, που ζει, που κινείται και αναπτύσσεται και για ό,τι συμβαίνει στο νησί. Τίποτα δεν έχει αφήσει έξω από τον κύκλο των ενδιαφερόντων του, από την παρατήρηση, την εκτίμηση και αποτίμηση, την καταγραφή, τη γραφική απόδοση με σχήματα και τη φωτογραφική απεικόνιση.

Μέσα από τις 236 σελίδες του βιβλίου περνάει όλος ο βίος και ο πολιτισμός του νησιού. Μιλάει με τους ανθρώπους. Συμμετέχει στα δρώμενα. Μιλάει για όλα με αγάπη και θαυμασμό, με καλοσύνη. Από την πανίδα, ζώα και πουλιά διαβατάρικα και ενδημικά. Τη χλωρίδα, που τον σταματάει για ν’ απαθανατίσει τα υπέροχα πολύχρωμα ανθισμένα τοπία και να φτιάξει άνθινους πίνακες ζωγραφικής. Τους περιστερώνες, το μάζεμα της ελιάς, τους ελαιώνες με τις δροσερές αλλά και τις γραφικές, γέρικες ελιές με τους διαβρωμένους από αληγείς ανέμους, σαν σμιλεμένους από εμπνευσμένο καλλιτέχνη, κορμούς που αντιστέκονται πεισματικά στον πολεμήτορα χρόνο, ίσαμε τα ηλιοβασιλέματα, το ψάρεμα, τα πανηγύρια, τη νησιώτικη αρχιτεκτονική των σπιτιών, τα μοναστήρια, τις εκκλησίες, τις καλλιτεχνικές επεμβάσεις σε εγκαταλειμμένα νταμάρια, για τα πάντα έχει κάτι καλό να πει και να βρει σε κάθε γωνιά, σε κάθε γύρισμα του ματιού μια ομορφιά να τη μεταφέρει στο κείμενό του και να την υμνήσει.

Πρόκειται για ένα έντυπο-υπόδειγμα, που καλό και χρήσιμο θα ήταν να το γνώριζαν όσοι ανά την ελληνική επικράτεια έχουν την οικονομική ευχέρεια αλλά και το όραμα να προσφέρουν έργα πνοής στον τόπο του ο καθένας, καλό θα ήταν να γνωρίσουν και να μιμηθούν τον Γιώργο Πίττα, όχι ως επιτυχημένο επιχειρηματία, αλλά ως πνευματικό άνθρωπο. Ως έναν άνθρωπο που εργάζεται για το καλό του τόπου, διότι συλλέγει λαογραφικό υλικό και έχει δημιουργήσει μουσείο λαϊκής τέχνης εντός της πρότυπης ξενοδοχειακής μονάδας του, όπου γίνονται εκδηλώσεις πολιτιστικού χαρακτήρα, όπως παρουσιάσεις βιβλίων, συμβάλλοντας έτσι ενεργά στη συντήρηση της συλλογικής μνήμης. Με το εξαιρετικό φωτογραφικό υλικό από όλα τα νησιά του Αρχιπελάγους που εκθέτει στο μουσείο του, προβάλλει τα νησιά συμβάλλοντας ουσιαστικά και ποιοτικά στα πολιτιστικά δρώμενα και στην ενίσχυση του τουρισμού.

Πάρος, οδοιπορικό στον τόπο και το χρόνο Γιώργος Πίτας επιμέλεια: Νίκος Πατρίκης σχέδια, εξώφυλλο: Γιώργος Πίττας Εκδόσεις Κοιλάδα Λευκών ΑΕ (Πάρος)Πάρος, οδοιπορικό στον τόπο και το χρόνο
Γιώργος Πίτας
επιμέλεια: Νίκος Πατρίκης
σχέδια, εξώφυλλο: Γιώργος Πίττας
Εκδόσεις Κοιλάδα Λευκών ΑΕ (Πάρος)

 

Εμφανίσεις: 1341

ΤΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΗΘΙΚΗΣ

του Θανάση Αντωνίου

Εδώ και περίπου 30 χρόνια ο επιχειρηματικός κόσμος στη Δύση προσπαθεί να περιορίσει τις αρνητικές επιπτώσεις της φρενήρους οικονομικής ανάπτυξης και να εμφυσήσει το πνεύμα της προσφοράς και τις αρχές της ηθικής στα μέλη του.

Η «βιώσιμη ανάπτυξη» τη δεκαετία του ’70, η «εταιρική κοινωνική ευθύνη» και η «εταιρική διακυβέρνηση» αργότερα, η «διαφάνεια» στις μέρες μας είναι μερικές από τις ιδεολογικές πανοπλίες που χρησιμοποίησε ο επιχειρηματικός κόσμος για να αντιμετωπίσει το ίδιο, πάνω- κάτω, πρόβλημα: την απληστία και τη διαφθορά.

Το Μανιφέστο του 2009

Το 2009, μια ομάδα την οποία αποτελούσαν υψηλόβαθμα επιχειρηματικά στελέχη, πανεπιστημιακοί καθηγητές φιλοσοφίας και αρκετοί θεολόγοι / θρησκευτικοί ηγέτες, διατύπωσαν στη Γερμανία το «Μανιφέστο της Παγκόσμιας Ηθικής». Το πόνημα αυτό βασιζόταν σε ένα παλαιότερο θεωρητικό κείμενο, του 1993, τη «Διακήρυξη του Κοινοβουλίου των Θρησκειών του Κόσμου για την Παγκόσμια Ηθική». Το Μανιφέστο παρουσιάστηκε επίσημα λίγους μήνες αργότερα στη Νέα Υόρκη, στο πλαίσιο εκδήλωσης του ΟΗΕ από τον οποίο και υιοθετήθηκε – ο ειδικός συνεργάτης του Γ.Γ. Μπαν Κι Μουν και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια JeffreySachs υπογράφει τον πρόλογο του βιβλίου, όπου επεξηγεί την ιδέα πίσω από την αποδοχή αυτή.

Το παρόν βιβλίο, εκτός από το ολιγοσέλιδο κείμενο του Μανιφέστου και τον πρόλογο του J. Sachs, περιέχει κείμενα γραμμένα από επιστήμονες κι επιχειρηματικά στελέχη που συμμετείχαν στη σύνταξή του και υπογράφουν το αρχικό κείμενο του 2009.

Ο J. Sachs, ο οποίος απηχεί ασφαλώς τις απόψεις του Γ.Γ., διατυπώνει το ερώτημα που βασανίζει την επιχειρηματική κοινότητα του ανεπτυγμένου κόσμου: «Είναι δυνατό να υπάρξει πραγματικά παγκόσμια ηθική –ηθική που να ικανοποιεί τόσο την καρδιά όσο και το μυαλό– η οποία να υπερβαίνει θρησκείες, πολιτισμούς, εθνότητες και γλώσσες, με τον ίδιο τρόπο που οι επιχειρήσεις υπερβαίνουν εθνικά σύνορα, απέραντους ωκεανούς και διαφορετικά οικοσυστήματα;» Για τον Sachs, τον Kung, τον Leisinger και τον Wieland, η θετική απάντηση είναι προφανής.

Γιατί όμως ακόμα ένα μανιφέστο, και μάλιστα αυτή τη φορά προτάσσοντας την ηθική διάσταση του επιχειρείν; «Η εμπειρία της σημερινής κρίσης, που επηρεάζει όλη την οικονομική σφαίρα, υπογραμμίζει την ανάγκη για διεθνώς αποδεκτές ηθικές αρχές και ηθικά πρότυπα που όλοι μας χρειαζόμαστε για να ξαναδώσουμε ζωή στις καθημερινές επιχειρηματικές πρακτικές», αναφέρεται στο προοίμιο του Μανιφέστου. Απόδειξη του πόσο πολύ έχουν πληγώσει την επιχειρηματική κοινότητα οι αλχημείες των λογιστών Enron, οι απάτες των πωλητών στις Fannie Mae και Freddie Mac, ο τυχοδιωκτισμός των goldenboys στη LehmanBrothers.

Ο φιλόσοφος HansKung, καθηγητής Θεολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τίμπιγκεν, πρόεδρος του Ιδρύματος για την Παγκόσμια Ηθική και ο ουσιαστικός συντάκτης του Μανιφέστου, αναλύει τους λόγους που οδήγησαν την ομάδα του στη διατύπωση του «Μανιφέστου της Παγκόσμιας Ηθικής». Η ανάλυσή του είναι η τυπική ενός Ευρωπαίου διανοούμενου που διαχωρίζει τον καπιταλισμό του αιμοβόρου κέρδους από τη φιλελεύθερη οικονομία της αγοράς και της δημιουργίας, έτσι όπως την είχαν οραματιστεί οι κλασικοί του 19ου αιώνα.

Ο H. Kung διαπιστώνει ανεπάρκεια των αγορών, ανεπάρκεια των θεσμών και ανεπάρκεια ηθικών αξιών και ζητάει «ηθική δράση». Συντάσσεται με το Οικουμενικό Σύμφωνο του ΟΗΕ, άλλο ένα σημαντικό θεωρητικό κείμενο που καθοδηγεί τη δράση του Οργανισμού τα τελευταία χρόνια και έχει φέρει στο προσκήνιο ζητήματα όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι ανθρώπινες συνθήκες εργασίας, ο σεβασμός στο περιβάλλον, η μάχη ενάντια στη διαφθορά, κ.ά.

Το σημαντικότερο κείμενο του τόμου ανήκει στον καθηγητή Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βασιλείας KlausLeisinger, ο οποίος είναι πρόεδρος του Ιδρύματος Novartis για την Αειφόρο Ανάπτυξη και επί πολλά χρόνια στέλεχος φαρμακευτικών εταιρειών. Ο K. Leisinger γράφει ένα αναλυτικό κείμενο για τη διοικητική ηθική και βλέπει δύο επίπεδα προσέγγισης για τη βελτίωση της ηθικής ποιότητας της επιχειρηματικής δραστηριότητας: το θεσμικό επίπεδο, που αφορά την ίδια την επιχείρηση και το κράτος εντός του οποίου λειτουργεί, και το προσωπικό επίπεδο, δηλαδή «την αρετή των διευθυντών και την ικανότητά τους για ηθική σκέψη και επίδειξη ηθικής ηγεσίας». Ο Leisinger, όπως κι αρκετοί άλλοι θεωρητικοί της οργανωσιακής συμπεριφοράς, θεωρεί ότι τη διαφορά της «άριστης» από τη «μέση» εταιρεία κάνουν τα ακέραια, τα ηθικά στελέχη που εμφορούνται από τις αρχές της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, της διαφάνειας ακόμα και της… ηθικής φαντασίας που τους ξεχωρίζει από την «αγέλη» των επιχειρηματικών στελεχών.

Ακόμα πιο managerial είναι τα κείμενα του JosefWieland, ο οποίος διδάσκει Διοίκηση Επιχειρήσεων στο Πανεπιστήμιο της Κωνστάντιας κι έχει συμμετάσχει κατά το παρελθόν σε μια προσπάθεια να τυποποιηθούν, μέσα από την ανάπτυξη διεθνών προτύπων ISO, η εταιρική υπευθυνότητα και η επιχειρηματική ηθική. Ο J. Wieland γράφει για το φαινόμενο των υπερπολιτισμικών οργανισμών (πολυεθνικές εταιρείες), όπου η διαχείριση του συστήματος αξιών είναι πράγματι δύσκολη υπόθεση ακόμα και για τα πιο έμπειρα στελέχη. Ειδικά στις μέρες μας όπου, όπως παρατηρεί, «η υπόληψη και η αξιοπιστία ολόκληρων κλάδων, ακόμα και ολόκληρης της οικονομίας, φαίνεται ότι διατρέχουν κίνδυνο».

Τα στελέχη των επιχειρήσεων θα βρουν στις σελίδες του τόμου σημαντικές ιδέες για το πώς θα πρέπει να λειτουργήσουν στο πλαίσιο μιας παγκοσμιοποιημένης οικονομίας που ανέδειξε μια νέα γενιά προβλημάτων, ενώ οι δημόσιοι λειτουργοί θα μπορέσουν να σχηματίσουν άποψη για το πώς διαμορφώνεται η διεθνής επιχειρηματική/κοινωνική ατζέντα.

Πολύ φοβάμαι όμως ότι μέσα στον ορυμαγδό των γεγονότων – κι όχι μόνο των οικονομικών–, το αίτημα για μια ηθική επιχειρηματικότητα, και μάλιστα με παγκόσμια εμβέλεια και πανανθρώπινες αξίες, δεν αφορά τη βαλκανική εσχατιά στην οποία ζούμε. Ειδικά όλους εμάς που υποφέρουμε από την ανηθικότητα των επιχειρήσεων, των τραπεζών, των πολιτικών – ονόματα δεν θα πούμε, γιατί κάποιους από τους παραπάνω έχει αναλάβει (ή πρέπει να αναλάβει) η δικαιοσύνη. Χωρίς την οποία, δεν υπάρχει ηθική…

Το μανιφέστο της παγκόσμιας οικονομικής ηθικής Συνέπειες και προκλήσεις για την παγκόσμια επιχειρηματικότητα Hans Küng, Klaus M. Leisinger, Josef Wieland μετάφραση: Αγγελική Τζαβάρα επιμέλεια: Θόδωρος Παρασκευόπουλος ΚονιδάρηςΤο μανιφέστο της παγκόσμιας οικονομικής ηθικής
Συνέπειες και προκλήσεις για την παγκόσμια επιχειρηματικότητα
Hans Küng, Klaus M. Leisinger, Josef Wieland
μετάφραση: Αγγελική Τζαβάρα
επιμέλεια: Θόδωρος Παρασκευόπουλος
Κονιδάρης
212 σελ.
Τιμή € 18,80

 

Εμφανίσεις: 1200

ΤΟ ΑΓΟΡΙ ΠΟΥ ΜΙΛΟΥΣΕ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΛΑΝΗΤΕΣ

του Απόστολου Σπυράκη

 

Τι κάνει μια γυναίκα όταν ανακαλύπτει ότι ο μικρός της γιος έχει ακόρεστη όρεξη για γνώση, λύνει γιγάντιες εξισώσεις, μελετά την κβαντική θεωρία πεδίου, τη θεωρία των χορδών, δορυφόρους πλανητών που έχουν ωκεανούς, τις εκλάμψεις των ακτίνων γάμα ή τη συμμετρία στα ομοιόμορφα χωροχρονικά πλέγματα;

H Κριστίν Μπαρνέτ πάντως προσπάθησε να κρατήσει το παιδί της προσγειωμένο, να φροντίσει ώστε να μη στερηθεί τις εμπειρίες της ηλικίας του, να του θυμίζει ότι πρέπει να μαζεύει τις κάλτσες από την κρεβατοκάμαρά του, να του μάθει να αγκαλιάζει τη μαμά του προτού πλαγιάσει για ύπνο το βράδυ, να καταλάβει τι συμβαίνει μέσα στο κεφάλι του ώστε να το βοηθήσει όσο γινόταν κι όσο μπορούσε, να το πάει εκδρομές με την οικογένεια, όπου μαζί με τα αδέρφια του έσκιζαν το νερό με τα δάχτυλά τους καθώς η βάρκα που τους μετέφερε κινούνταν σε μια λίμνη, έπρεπε να σιγουρευτεί για την ποσότητα υγρών που είχε καταναλώσει, να βάλει το μυαλό της να δουλέψει σαν τρελό για να συμβαδίσει με την τρομαχτική του εξέλιξη.

Κι έπειτα, κάθισε κι έγραψε αυτό το βιβλίο.

Γιατί ποιος άλλος θα μπορούσε να γράψει για τον πανικό που νιώθει μια μάνα όταν βλέπει τον κλέφτη του αυτισμού να αρπάζει το παιδί της και να το βυθίζει σ’ ένα πηγάδι χαοτικό, καθώς αυτό βαθμιαία απομονώνεται σε μια έρημο κατάξερη και μοναχική, αδυνατώντας να επικοινωνήσει και να αισθανθεί τι συμβαίνει τριγύρω του;

Ποιος άλλος θα μπορούσε να γράψει με τέτοια ενάργεια και πάθος για κείνη τη στιγμή που οι ειδικοί τής είπανε, όταν το παιδί της ήταν τριών χρονών, ότι δεν θα διάβαζε, ούτε θα μιλούσε ποτέ του, ούτε θα κοίταζε τους άλλους στα μάτια σαν άνθρωπος κανονικός; Το παιδί που έφερε στη ζωή πηγαίνοντας μέχρι τον άλλο κόσμο και γυρνώντας πίσω κατά τη διάρκεια του τοκετού, τότε που ορκίστηκε ότι καμιά δύναμη στον κόσμο δεν θα την χώριζε απ’ αυτό το πλασματάκι, που ήταν προορισμός της να το μεγαλώσει και να το μεταμορφώσει σε άτομο ολοκληρωμένο.

Έπρεπε να ρισκάρει ακολουθώντας μονοπάτια και θεραπείες που δεν είχαν δοκιμαστεί ποτέ, δίχως οδηγό επιβίωσης, αμφισβητώντας τις οδηγίες των ειδικών που το είχαν καταδικασμένο και δεν μπορούσαν να δεχτούν ότι στα χωράφια τους μπαίνει κάποια που θα έπρεπε να ασχολείται με μακαρονάδες και κουλουράκια, ερχόμενη σε σύγκρουση με τον σύζυγό της, ο οποίος δεν ήθελε να ανοιχτούν σε περιοχές αχαρτογράφητες, καθοδηγούμενη από αυτό το υπέροχο εργαλείο, το ένστικτο της μάνας, μολονότι έτρεμε κι ένιωθε φοβισμένη κι όταν δεν έρχονταν αποτελέσματα έκλαιγε στο μπάνιο μέχρι να τελειώσει το ζεστό νερό.

Έπρεπε να παλέψει και για τα δυο άλλα αγόρια της και για τ’ άλλα παιδιά τα αυτιστικά που είχε στον πρότυπο παιδικό σταθμό που είχε ιδρύσει, εστιάζοντας στο τι μπορούσαν να κάνουν κι όχι σε τι ήταν ανίκανα, όπως έλεγαν τα εγχειρίδια, γιατί δεν εμπιστευόταν κανέναν να φροντίσει τα μικρά που ήθελαν φάρμακα σε συγκεκριμένη δοσολογία και σε συγκεκριμένη ώρα, διαφορετικά θα κινδύνευαν, και παιδιά «δρομείς» που παίρνανε φόρα κι εξαφανίζονταν για πάντα αν δεν τα πρόσεχε κανείς, και παιδιά που μπέρδευαν τα σήματα της τροχαίας και καρφώνονταν πάνω σε αμάξια διερχόμενα.

Κι όταν υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο στα τριάντα της χρόνια, έπρεπε να γράψει τη διαθήκη της, γιατί δεν μπορούσε να φανταστεί πώς θα μπορούσαν να επιβιώσουν όλα εκείνα τα μικρά χωρίς αυτήν, τα μικρά που την αγκάλιαζαν οχτώ φορές για να την ευχαριστήσουν επειδή τους είχε χαρίσει ένα ψεύτικο χρυσό μετάλλιο για κάποια επιτυχία σε κάποιο άθλημα, κι εκείνα το έσφιγγαν τόσο πολύ αυτό το μεταλλιάκι μέχρι να ξεθωριάσει εντελώς, ήταν ό,τι πιο σημαντικό είχαν κερδίσει ποτέ στη ζωή τους σ’ ένα μέρος όπου οι γονείς δεν μπορούσαν να φανταστούν ότι τα παιδιά τους θα μπορούσαν να πληρώνονται για να σκεφτούν ή να γράφουν.

Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, ήρθε κι η κρίση στην πολιτεία της Ιντιάνα, όπου το χειμώνα η θερμοκρασία έφτανε τους μείον τριάντα, τα σουπερμάρκετ πουλούσαν μονάχα τα εντελώς απαραίτητα, εξοπλισμούς κατασκήνωσης, καφέ, κούτσουρα, υγρό για αναπτήρες και φτηνές κουβέρτες ηλεκτρικές, νερό και μπίρα, ενώ η ίδια έπρεπε να προσποιείται ότι της πονά το στομάχι για να φάνε το λιγοστό κρέας που υπήρχε τα παιδιά της και στο τέλος ήταν προετοιμασμένη να μετακομίσει στον εξώστη μιας εκκλησίας, σε περίπτωση που η εταιρεία τούς έπαιρνε το σπίτι.

Κι έπειτα όλα άλλαξαν, ο γιος της προτού τελειώσει το δημοτικό έπαιρνε άριστα σε μαθήματα μεταπτυχιακού επιπέδου, έλυνε προβλήματα που απασχολούσαν τους επιστήμονες επί δεκαετίες, οι τηλεοράσεις κατασκήνωναν έξω απ’ το σπίτι τους, είδε το όνομα του Τζέικομπ, του γιου της, σε μιαν ασιατική εφημερίδα ανάμεσα σε μια θάλασσα γραμμάτων κινεζικών.

Εκείνη όμως ήθελε ο γιος της να μη γίνει ένα τέρας της φύσης, αλλά κάποιος που αγαπά και χαρίζει γύρω του και, όσο κι αν ένιωθε ανατριχίλα, γιατί η εμπειρία της ήταν σαν να περπατά κοντά στον ήλιο βλέποντας κάποιον να κινείται πάνω στο νερό δίχως να καταλαβαίνει ότι κάνει κάτι εκπληκτικό, μόλο το δέος της, άντεξε αυτή την τρομαχτική δοκιμασία και το μήνυμα αυτού του συγκλονιστικού βιβλίου προς τους πατεράδες και τις μανάδες και προς κάθε άνθρωπο είναι ότι δεν υπάρχουν όρια στο τι μπορεί να πετύχει κάποιος, αρκεί να το πιστέψει και να το παλέψει και ν’ αγωνιστεί σκληρά μέχρι το τέρμα.

Το αγόρι που μιλούσε με τους πλανήτες Η αληθινή ιστορία του Τζέικομπ Μπαρνέτ Κριστίν Μπαρνέτ μετάφραση: Μιχάλης Μακρόπουλος ΨυχογιόςΤο αγόρι που μιλούσε με τους πλανήτες
Η αληθινή ιστορία του Τζέικομπ Μπαρνέτ
Κριστίν Μπαρνέτ
μετάφραση: Μιχάλης Μακρόπουλος
Ψυχογιός
403 σελ.
Τιμή € 16,60

 

Εμφανίσεις: 2134

ΑΣΥΛΟ ΑΝΙΑΤΩΝ

της Ανθούλας Δανιήλ

Κείμενα δημοσιευμένα από το 2003 στην εφημερίδα Αντιφωνητής της Κομοτηνής συγκεντρώθηκαν στον τόμο με τον απομυθοποιητικό τίτλο Άσυλο Ανιάτων και είναι όλα του φιλολόγου και ποιητή Γιάννη Στρούμπα.

Η πρώτη αντίδραση είναι πως τέτοια κείμενα δεν συνηθίζεται να γράφει ένας ποιητής. Ωστόσο, ο ποιητής αφήνει τον Πήγασο στην αυλή, όταν παίρνει τη σκυτάλη της δημοσιογραφικής πένας και σαν κοντάρι το πετάει ίσια στην καρδιά της επικαιρότητας, σε καταμέτωπη ή κατάστηθη γκιόστρα με το πρόβλημα. Δεν χρησιμοποίησα τυχαία την «γκιόστρα», αντιθέτως σκόπιμα, παραπέμποντας στον τίτλο του βιβλίου του Νάσου Βαγενά και στα κείμενα κριτικής διαμάχης του (Μικρή Άρκτος, 2012), όπου και πάλι ένας ποιητής κονταροχτυπιέται με το αντίπαλο α-δέος. Εκεί όμως ο πεζός λόγος είναι επί των παρυφών της Λογοτεχνίας. Ο Στρούμπας περνάει τον Ρουβίκωνα και στέκεται απέναντι στην κοινωνία. Και η γέφυρα προς τον Βαγενά έγινε για να επισημανθεί ότι ο πανεπιστημιακός δάσκαλος και ποιητής προλογίζει το βιβλίο του Στρούμπα, τον οποίο κάποτε είχε φοιτητή και του οποίου την ικανότητα αποδεικνύει ότι εκτιμά. Η συμπαρουσία του στο βιβλίο είναι από μόνη της υψίστη τιμή και εγγύηση της ποιότητας του συγγραφέα.

Ο Βαγενάς επισημαίνει την κριτική οξυδέρκεια του Στρούμπα, ο οποίος «παρά την εκτός κέντρου και ακριτική διαβίωσή του, διακρίνεται από πένα κάθε άλλο παρά επαρχιακή», «διαθέτει όλα τα προσόντα που είναι απαραίτητα για έναν ουσιώδη σχολιασμό της τρέχουσας επικαιρότητας», έχει «γερή γνώση των καταστάσεων που εξετάζει», «κριτική ματιά καθαρή και απροκατάληπτη», η γραφή του είναι «διαυγής και ανεπιτήδευτη», «ο υγιής πραγματισμός του Στρούμπα και το συγγραφικό του ήθος καθιστούν το βιβλίο του ένα δείγμα σοβαρής πολιτισμικής κριτικής».

Διαβάζουμε τώρα στο οπισθόφυλλο τι επιλέγει ο Στρούμπας: «μικροπολιτική και παραπολιτική, προπαγάνδα και τρομοκράτηση, κομματοκρατία και διαφθορά, ‘‘δημοκρατικοί’’ μονόδρομοι κι εκβιαστικά ψευδοδιλήμματα, σκανδαλώδης εκποίηση του δημόσιου πλούτου… πανεπιστημιακό άσυλο∙ ΑΣΥΛΟ ΑΝΙΑΤΩΝ…» και ιδού ο τίτλος του βιβλίου. Η κοινωνία μας είναι ένα άσυλο ανιάτων, είναι η ίδια ανίατη, λειτουργεί «ιδρυματικά», λέει ο Στρούμπας, «περιθάλπει τα νοσήματα, τα συντηρεί και τα ενδυναμώνει αντί να τα θεραπεύει». Τα προβλήματα υπάρχουν παλαιόθεν και πάντα και τα δοκίμια του τόμου, αν και αφορμώνται από τα παρόντα, συνδέονται με τα χρόνια. Άρα, παλιά και νέα, τα προβλήματα είναι τα ίδια πάντα. «Τα δεινά μας καλώς έχουν και η τάξη δεν πρόκειται να ανατραπεί», καθώς λέει ο Ελύτης.

Το βιβλίο περιλαμβάνει εξήντα κείμενα με ευφάνταστους τίτλους, οι οποίοι σε κάνουν να χαμογελάς με την ευρηματικότητά τους, αλλά σε επαναφέρουν στην τάξη αμέσως μετά την ολοκλήρωση της μελέτης του περιεχομένου τους. Παραθέτω μερικούς για να τεκμηριώσω το σχόλιό μου: «Ομφαλός της γης σε συμπαντικό χορό της κοιλιάς», «Η υπεραλίευση των τόνων στο ελληνικό γλωσσικό αρχιπέλαγος», «Η Τροχαία Έκφρασης».

Σταματώ σ’ αυτούς για να σχολιάσω με τη σειρά, τον «ομφαλό της γης» και τον «χορό της κοιλιάς» με τις υπερβολές των ελληνικών μέσων ενημέρωσης, όταν ένας αθλητής μας διακρίνεται και ολόκληρος ο κόσμος, υποτίθεται, «συγκινείται» γιατί είμαστε ο «ομφαλός της γης». Το κείμενο έχει τη σημασία του, γιατί γράφεται το 2004 και ο πολύ πικρός επίλογος «ο ομφαλός της γης δεν είναι τίποτε περισσότερο από έναν ταπεινό ομφαλό σε μια συμπαντική κοιλιά αρκούδας, που χορεύει ετεροκατευθυνόμενη από μυστηριακές, απρόσιτες, παγκόσμιες δυνάμεις», διαλύει όλες τις επικαιρικές μας αυταπάτες. Όσο για την «αρκούδα», θέλοντας και μη, με εξακόντισε σ’ εκείνη του Μιχαήλ Μητσάκη και την άλλη του Άγγελου Σικελιανού και με προσγείωσε στην πραγματικότητα που είχα για λίγο χάσει, παρακολουθώντας τον δίσκο της άξιας αθλήτριάς μας Τασούλας Κελεσίδου, που ήταν και η αφορμή του κειμένου.

Μια νέα «Δίκη των Τόνων» θα μπορούσε να διεξαχθεί και να καθίσει στο σκαμνί όλους εκείνους που εξακολουθούν να αγνοούν την επίσημη γραμμή του μονοτονικού μας συστήματος και να γράφουν «όπως τους αρέσει». Δεν πρόκειται λοιπόν για την «υπεραλίευση των τόνων» της θάλασσας, αλλά των τονικών σημαδιών των ελληνικών λέξεων και των χαμένων σημαδιών –ψιλές, δασείες, περισπωμένες, βαρείες– που έχουν ακόμη πολλούς νοσταλγούς. Οι νοσταλγοί δεν λαμβάνουν υπόψη τους ότι οι τόνοι είναι νεότερο εφεύρημα, ότι δεν έγραφε σε πολυτονικό ο Θουκυδίδης, ότι δημιουργείται σύγχυση, ότι η αισθητική (είναι ή δεν είναι ωραίο το πολυτονικό ή το μονοτονικό) δεν έχει θέση εδώ, ότι η επιστροφή στην παραδοσιακή μορφή είναι και η δοτική, αλλά κανείς δεν κάνει λόγο γι’ αυτήν. Τελικώς ο Στρούμπας επιχειρηματολογώντας λογικά και επιστημονικά, χωρίς άκαιρους συναισθηματισμούς και σαν μαχόμενος στην τάξη καθηγητής, που ξέρει το πρόβλημα από μέσα, βάζει τα πράγματα στη θέση τους στον τόνο και με τον τόνο που κρίνει ότι πρέπει.

Η «Τροχαία Έκφρασης» με τον οπτικό σολοικισμό της μας οδηγεί σε δύο κατευθύνσεις. Η μία: αν η τροχαία είναι επιθετικός προσδιορισμός της «έκφρασης» έπρεπε να είναι «έκφρασις» με «ιώτα». Αφού γράφεται με «ήτα» σημαίνει πως κατευθυνόμαστε από την τροχαία στην άλλη κατεύθυνση που διευθετεί την έκφρασή μας, άρα καθοδηγεί και κατευθύνει τη σκέψη μας, άρα έχει ύποπτο ρόλο… και όλα αυτά για το μάθημα της Έκφρασης-Έκθεσης στις Πανελλήνιες Εξετάσεις. Αν ο αναγνώστης του βιβλίου τυγχάνει να είναι φιλόλογος, θα δει την επιχειρηματολογία του Στρούμπα και θα καταλήξει πως το μάθημα το έχει καλά εμπεδώσει. Και επειδή οι υποψήφιοι καλούνται να σχολιάσουν μια γνώμη του Σεφέρη, ιδού και η αυθεντία, ο Στρούμπας μας βάζει διαγώνισμα: ζητά να αιτιολογήσουμε την απάντησή μας και μας εύχεται «καλή επιτυχία». Το καταλυτικό του χιούμορ γκρέμισε την υποτιθέμενη στέρεα γνώση των μελών της επιτροπής θεμάτων.

Το βιβλίο σχολιάζει, όπως είπαμε, την επικαιρότητα. Σχολιάζει την πολιτική και τις πολιτικές, κοιτάζει αμερόληπτα προς όλες τις κατευθύνσεις και ανασύρει το πρόβλημα από τη φωλιά του για να το δείξει, να το επισημάνει και να ζητήσει από τους υπεύθυνους να βγάλουν τη μάσκα του ενδιαφερόμενου και να γίνουν οι πραγματικοί λύτες του, αν θέλουν να δικαιώσουν τον ρόλο τους. Θέλουν, όμως;

Ο Στρούμπας, ως καταξιωμένος καθηγητής στην τάξη, έχει επαφή με τα πρόσωπα και με τα πράγματα της κοινωνίας, την οποία, εκτός των άλλων, βλέπει στα πρόσωπα των μαθητών του που έχουν την τύχη να τον έχουν στην έδρα. Το πόσο καλός είναι φαίνεται από όλα τα πόστα στα οποία εκτίθεται. Από τη δική του «γκιόστρα» με τα προβλήματα στην τάξη, στον στίχο, στο δοκίμιο που, απαιτητικότατο, αποδεικνύει πως ο καλός είναι παντού καλός. Κι ένας καλός δάσκαλος είναι χίλιες φορές καλός.

της Ανθούλας Δανιήλ  Κείμενα δημοσιευμένα από το 2003 στην εφημερίδα Αντιφωνητής της Κομοτηνής συγκεντρώθηκαν στον τόμο με τον απομυθοποιητικό τίτλο Άσυλο Ανιάτων και είναι όλα του φιλολόγου και ποιητή Γιάννη Στρούμπα.  Η πρώτη αντίδραση είναι πως τέτοια κείμενα δεν συνηθίζεται να γράφει ένας ποιητής. Ωστόσο, ο ποιητής αφήνει τον Πήγασο στην αυλή, όταν παίρνει τη σκυτάλη της δημοσιογραφικής πένας και σαν κοντάρι το πετάει ίσια στην καρδιά της επικαιρότητας, σε καταμέτωπη ή κατάστηθη γκιόστρα με το πρόβλημα. Δεν χρησιμοποίησα τυχαία την «γκιόστρα», αντιθέτως σκόπιμα, παραπέμποντας στον τίτλο του βιβλίου του Νάσου Βαγενά και στα κείμενα κριτικής διαμάχης του (Μικρή Άρκτος, 2012), όπου και πάλι ένας ποιητής κονταροχτυπιέται με το αντίπαλο α-δέος. Εκεί όμως ο πεζός λόγος είναι επί των παρυφών της Λογοτεχνίας. Ο Στρούμπας περνάει τον Ρουβίκωνα και στέκεται απέναντι στην κοινωνία. Και η γέφυρα προς τον Βαγενά έγινε για να επισημανθεί ότι ο πανεπιστημιακός δάσκαλος και ποιητής προλογίζει το βιβλίο του Στρούμπα, τον οποίο κάποτε είχε φοιτητή και του οποίου την ικανότητα αποδεικνύει ότι εκτιμά. Η συμπαρουσία του στο βιβλίο είναι από μόνη της υψίστη τιμή και εγγύηση της ποιότητας του συγγραφέα.  Ο Βαγενάς επισημαίνει την κριτική οξυδέρκεια του Στρούμπα, ο οποίος «παρά την εκτός κέντρου και ακριτική διαβίωσή του, διακρίνεται από πένα κάθε άλλο παρά επαρχιακή», «διαθέτει όλα τα προσόντα που είναι απαραίτητα για έναν ουσιώδη σχολιασμό της τρέχουσας επικαιρότητας», έχει «γερή γνώση των καταστάσεων που εξετάζει», «κριτική ματιά καθαρή και απροκατάληπτη», η γραφή του είναι «διαυγής και ανεπιτήδευτη», «ο υγιής πραγματισμός του Στρούμπα και το συγγραφικό του ήθος καθιστούν το βιβλίο του ένα δείγμα σοβαρής πολιτισμικής κριτικής».  Διαβάζουμε τώρα στο οπισθόφυλλο τι επιλέγει ο Στρούμπας: «μικροπολιτική και παραπολιτική, προπαγάνδα και τρομοκράτηση, κομματοκρατία και διαφθορά, ‘‘δημοκρατικοί’’ μονόδρομοι κι εκβιαστικά ψευδοδιλήμματα, σκανδαλώδης εκποίηση του δημόσιου πλούτου… πανεπιστημιακό άσυλο∙ ΑΣΥΛΟ ΑΝΙΑΤΩΝ…» και ιδού ο τίτλος του βιβλίου. Η κοινωνία μας είναι ένα άσυλο ανιάτων, είναι η ίδια ανίατη, λειτουργεί «ιδρυματικά», λέει ο Στρούμπας, «περιθάλπει τα νοσήματα, τα συντηρεί και τα ενδυναμώνει αντί να τα θεραπεύει». Τα προβλήματα υπάρχουν παλαιόθεν και πάντα και τα δοκίμια του τόμου, αν και αφορμώνται από τα παρόντα, συνδέονται με τα χρόνια. Άρα, παλιά και νέα, τα προβλήματα είναι τα ίδια πάντα. «Τα δεινά μας καλώς έχουν και η τάξη δεν πρόκειται να ανατραπεί», καθώς λέει ο Ελύτης.  Το βιβλίο περιλαμβάνει εξήντα κείμενα με ευφάνταστους τίτλους, οι οποίοι σε κάνουν να χαμογελάς με την ευρηματικότητά τους, αλλά σε επαναφέρουν στην τάξη αμέσως μετά την ολοκλήρωση της μελέτης του περιεχομένου τους. Παραθέτω μερικούς για να τεκμηριώσω το σχόλιό μου: «Ομφαλός της γης σε συμπαντικό χορό της κοιλιάς», «Η υπεραλίευση των τόνων στο ελληνικό γλωσσικό αρχιπέλαγος», «Η Τροχαία Έκφρασης».  Σταματώ σ’ αυτούς για να σχολιάσω με τη σειρά, τον «ομφαλό της γης» και τον «χορό της κοιλιάς» με τις υπερβολές των ελληνικών μέσων ενημέρωσης, όταν ένας αθλητής μας διακρίνεται και ολόκληρος ο κόσμος, υποτίθεται, «συγκινείται» γιατί είμαστε ο «ομφαλός της γης». Το κείμενο έχει τη σημασία του, γιατί γράφεται το 2004 και ο πολύ πικρός επίλογος «ο ομφαλός της γης δεν είναι τίποτε περισσότερο από έναν ταπεινό ομφαλό σε μια συμπαντική κοιλιά αρκούδας, που χορεύει ετεροκατευθυνόμενη από μυστηριακές, απρόσιτες, παγκόσμιες δυνάμεις», διαλύει όλες τις επικαιρικές μας αυταπάτες. Όσο για την «αρκούδα», θέλοντας και μη, με εξακόντισε σ’ εκείνη του Μιχαήλ Μητσάκη και την άλλη του Άγγελου Σικελιανού και με προσγείωσε στην πραγματικότητα που είχα για λίγο χάσει, παρακολουθώντας τον δίσκο της άξιας αθλήτριάς μας Τασούλας Κελεσίδου, που ήταν και η αφορμή του κειμένου.  Μια νέα «Δίκη των Τόνων» θα μπορούσε να διεξαχθεί και να καθίσει στο σκαμνί όλους εκείνους που εξακολουθούν να αγνοούν την επίσημη γραμμή του μονοτονικού μας συστήματος και να γράφουν «όπως τους αρέσει». Δεν πρόκειται λοιπόν για την «υπεραλίευση των τόνων» της θάλασσας, αλλά των τονικών σημαδιών των ελληνικών λέξεων και των χαμένων σημαδιών –ψιλές, δασείες, περισπωμένες, βαρείες– που έχουν ακόμη πολλούς νοσταλγούς. Οι νοσταλγοί δεν λαμβάνουν υπόψη τους ότι οι τόνοι είναι νεότερο εφεύρημα, ότι δεν έγραφε σε πολυτονικό ο Θουκυδίδης, ότι δημιουργείται σύγχυση, ότι η αισθητική (είναι ή δεν είναι ωραίο το πολυτονικό ή το μονοτονικό) δεν έχει θέση εδώ, ότι η επιστροφή στην παραδοσιακή μορφή είναι και η δοτική, αλλά κανείς δεν κάνει λόγο γι’ αυτήν. Τελικώς ο Στρούμπας επιχειρηματολογώντας λογικά και επιστημονικά, χωρίς άκαιρους συναισθηματισμούς και σαν μαχόμενος στην τάξη καθηγητής, που ξέρει το πρόβλημα από μέσα, βάζει τα πράγματα στη θέση τους στον τόνο και με τον τόνο που κρίνει ότι πρέπει.  Η «Τροχαία Έκφρασης» με τον οπτικό σολοικισμό της μας οδηγεί σε δύο κατευθύνσεις. Η μία: αν η τροχαία είναι επιθετικός προσδιορισμός της «έκφρασης» έπρεπε να είναι «έκφρασις» με «ιώτα». Αφού γράφεται με «ήτα» σημαίνει πως κατευθυνόμαστε από την τροχαία στην άλλη κατεύθυνση που διευθετεί την έκφρασή μας, άρα καθοδηγεί και κατευθύνει τη σκέψη μας, άρα έχει ύποπτο ρόλο… και όλα αυτά για το μάθημα της Έκφρασης-Έκθεσης στις Πανελλήνιες Εξετάσεις. Αν ο αναγνώστης του βιβλίου τυγχάνει να είναι φιλόλογος, θα δει την επιχειρηματολογία του Στρούμπα και θα καταλήξει πως το μάθημα το έχει καλά εμπεδώσει. Και επειδή οι υποψήφιοι καλούνται να σχολιάσουν μια γνώμη του Σεφέρη, ιδού και η αυθεντία, ο Στρούμπας μας βάζει διαγώνισμα: ζητά να αιτιολογήσουμε την απάντησή μας και μας εύχεται «καλή επιτυχία». Το καταλυτικό του χιούμορ γκρέμισε την υποτιθέμενη στέρεα γνώση των μελών της επιτροπής θεμάτων.  Το βιβλίο σχολιάζει, όπως είπαμε, την επικαιρότητα. Σχολιάζει την πολιτική και τις πολιτικές, κοιτάζει αμερόληπτα προς όλες τις κατευθύνσεις και ανασύρει το πρόβλημα από τη φωλιά του για να το δείξει, να το επισημάνει και να ζητήσει από τους υπεύθυνους να βγάλουν τη μάσκα του ενδιαφερόμενου και να γίνουν οι πραγματικοί λύτες του, αν θέλουν να δικαιώσουν τον ρόλο τους. Θέλουν, όμως;  Ο Στρούμπας, ως καταξιωμένος καθηγητής στην τάξη, έχει επαφή με τα πρόσωπα και με τα πράγματα της κοινωνίας, την οποία, εκτός των άλλων, βλέπει στα πρόσωπα των μαθητών του που έχουν την τύχη να τον έχουν στην έδρα. Το πόσο καλός είναι φαίνεται από όλα τα πόστα στα οποία εκτίθεται. Από τη δική του «γκιόστρα» με τα προβλήματα στην τάξη, στον στίχο, στο δοκίμιο που, απαιτητικότατο, αποδεικνύει πως ο καλός είναι παντού καλός. Κι ένας καλός δάσκαλος είναι χίλιες φορές καλός.  Άσυλο ανιάτων Γιάννης Στρούμπας Καλλιγράφος 324 σελ. Τιμή € 14,00Άσυλο ανιάτων
Γιάννης Στρούμπας
Καλλιγράφος
324 σελ.
Τιμή € 14,00

 

Εμφανίσεις: 1258

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr