A+ A A-

SIGMUND FREUD – ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΟΣΩΠΟΓΡΑΦΙΑ

της Ελένης Καρρά

Η κλασική βιογραφία (σύγχρονη προσωπογραφία) του Σίγκμουντ Φρόιντ από τον Πίτερ Γκέι, έργο αναφοράς για ειδικούς και μη, είναι πλέον προσιτή και στον Έλληνα αναγνώστη χάρη στις Εκδόσεις Οδυσσέας. Πρόκειται για μια από τις πληρέστερες βιογραφίες του «πάπα της ψυχανάλυσης», η οποία κυκλοφόρησε στην Αμερική το 1988 και προκάλεσε, όπως και όλα όσα σχετίζονται με τον Φρόιντ, πληθώρα αντιφατικών αντιδράσεων. «Οι θύελλες γύρω από τον Freud δεν θα έπρεπε να εκπλήσσουν κανέναν», σημειώνει ο Γκέι στον πρόλογο, «αφού τελικά, όπως λέει με κάποια ειρωνική ικανοποίηση, μοίρα του ήταν “να ταράξει τον ύπνο του κόσμου”». «Σε κάθε θαυμαστή που τον θεωρεί Κολόμβο», σημειώνει εξάλλου πιο πέρα, «αντιστοιχεί κι ένας υβριστής που τον θεωρεί Cagliostro».

Ο Πίτερ Γκέι, καθηγητής ιστορίας στο Γέιλ, έχει ασχοληθεί εκτενώς με την ιστορία της ψυχανάλυσης γενικότερα (έχει δώσει και στη χώρα μας διάλεξη με θέμα «Ψυχανάλυση: σημαντικά ανοιχτά ζητήματα»), και με τον Φρόιντ, για τον οποίο έχει γράψει πολλά βιβλία, ειδικότερα. Εδώ, στο FreudA life for our time, όπως είναι ο πρωτότυπος τίτλος του βιβλίου, ζωντανεύει τη ζωή του, από τα πρώτα παιδικά του βήματα και βιώματα μέχρι τα τελευταία χρόνια του αναγνωρισμένου πια επιστήμονα. Συγχρόνως, ανασυνθέτει με πολύ ζωντανά χρώματα το ιστορικό πλαίσιο και το κλίμα μιας ολόκληρης εποχής. Ιατρικές έριδες, ψυχιατρικές θεωρίες, φιλοσοφικά και καλλιτεχνικά ρεύματα, πολιτικές απόψεις και κινήματα της Αυστρίας στο τέλος του19ου-αρχές του 20ού αιώνα αναβιώνουν γύρω απ’ αυτόν τον «φιλόδοξο, με εμφανή αυτοπεποίθηση, λαμπρό μαθητή και βιβλιοφάγο» νεαρό Εβραίο, για τον οποίο η ψυχιατρική θα αποτελέσει «τμήμα της κατάκτησης του εαυτού του», αλλά και της ανθρώπινης ψυχής γενικότερα.

Χάρη στην πρόσβασή του σε περισσότερα από 2.000 νέα ή αδημοσίευτα ντοκουμέντα και επιστολές, ο Γκέι μας ξεναγεί σε σκέψεις, συζητήσεις, ανακαλύψεις. Ο έρωτας του Φρόιντ για τη Μάρθα, ο γάμος και τα έξι παιδιά τους, κάποιες μεγάλες φιλίες (με πρώτη αυτή του Φλις, που, όπως και άλλες στη συνέχεια, μετατράπηκαν σε σφοδρές αντιπαλότητες) αποτελούν τον καμβά πάνω στον οποίο εξελίσσεται η σκέψη του ευφυούς ερευνητή κι οι αναζητήσεις του στον κόσμο του ασυνειδήτου. Βλέπουμε πώς οι ασθενείς του, που έχουν μείνει στην ιστορία χάρη στο φροϋδικό έργο (ο μικρός Χανς, ο Άνθρωπος με τα Ποντίκια, η Ντόρα, ο Άνθρωπος με τους Λύκους…), συνέβαλαν στα διάφορα στάδια της ψυχαναλυτικής εξερεύνησης και στην εμφάνιση των μεγάλων φροϋδικών θεωριών (περί λίμπιντο, οιδιποδείου, ασυνειδήτου…). Παράλληλα με τις σχέσεις του Φρόιντ με τους φίλους, τους «μαθητές», τους ασθενείς και τους συναδέλφους του, παρακολουθούμε τα βήματά του στη χαρτογράφηση του ανθρώπινου ψυχισμού, τον τρόπο με τον οποίο ανακαλύπτει νέες διασυνδέσεις και τεχνικές, τον βλέπουμε να περνάει από την ύπνωση στην υποκίνηση της «ομολογίας» (όπως στην περίπτωση της Ντόρας), κι έπειτα, μαθαίνοντας από τα λάθη του, να εγκαταλείπει σταδιακά την άσκηση πίεσης προς τον ασθενή και να υιοθετεί αυτό που αναγνωρίζουμε σήμερα ως κλασική ψυχαναλυτική πρακτική. Κι έτσι, ενώ «ο ασθενής, κορδωμένος από μεγαλείο, σκυφτός από συναισθήματα ενοχής, αλλοιώνει τον κόσμο, ο αναλυτής, χωρίς να επαινεί και να καταδικάζει, υποδεικνύει λακωνικά τι λέει πραγματικά ο αναλυόμενος και του προσφέρει μια θεραπευτική ματιά στην πραγματικότητα».

Ο Γκέι, αν και μεγάλος θαυμαστής του Φρόιντ, παραθέτει γεγονότα και εκτιμήσεις με αρκετή αντικειμενικότητα, παρεμβάλλοντας σε πολλά σημεία επαινετικά ή και επικριτικά σχόλια (όπως για την «αναισθησία» που επιδείκνυε ο Φρόιντ όταν χρησιμοποιούσε νεολογισμούς από τα παρανοϊκά απομνημονεύματα του προέδρου Σρέμπερ, τους λεγόμενους «σρεμπερισμούς», για να αστειευτεί με τους φίλους του). Συχνά, ο Γκέι υποκύπτει κι ο ίδιος στον πειρασμό της ανάλυσης, και «ψυχαναλύει τον ψυχαναλυτή» – όταν, για παράδειγμα, αναφέρεται στις φιλίες του Φρόιντ «με τους Breuer, Fliess, Adler, Stekel και Jung», διερωτάται μήπως «ο Φρόιντ για κάποιο λόγο έπρεπε να κάνει εχθρούς τους φίλους του», ή όταν, γράφοντας για τη σχέση του Φρόιντ με την κόρη του (που ακολούθησε τα βήματα του πατέρα της και έγινε ψυχαναλύτρια και η ίδια) Άννα, εξηγεί ότι «ο Φρόιντ ενθάρρυνε την Άννα να ενηλικιωθεί, όμως δεν την άφηνε να ενηλικιωθεί». Πέρα όμως από τον Φρόιντ, αυτό που παρακολουθούμε στην πραγματικότητα είναι η συναρπαστική περιπέτεια της ψυχαναλυτικής σκέψης, από τα πρώτα διστακτικά της βήματα στο μυαλό του Φρόιντ και ολίγων μυημένων, μέχρι την εξάπλωση και ανάδειξή της σε μια από τις μεγαλύτερες επαναστάσεις του 20ού αιώνα.

SIGMUND FREUDSigmund Freud – Μια σύγχρονη προσωπογραφία
Peter Gay
μετάφραση: Ιάκωβος Κοπερτί
Οδυσσέας
813 σελ.
Τιμή € 42,60

 

ΦΙΛΙΚΑ SITE

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr