A+ A A-

ΚΡΙΣΤΟΦΕΡ ΧΙΤΣΕΝΣ: ΠΡΙΝ ΤΟ ΤΕΛΟΣ κριτική του Θανάση Αντωνίου

 

Δεν είχα την τύχη να διαβάσω τον Κρίστοφερ Χίτσενς πριν πέσει στα χέρια μου αυτό, το τελευταίο βιβλίο του. Κυκλοφόρησε στις αρχές του 2012, λίγο καιρό μετά τον θάνατό του από καρκίνο, και περιλαμβάνει κείμενά του τα οποία δημοσιεύτηκαν με λίγο διαφορετική μορφή στο περιοδικό Vanity Fair, του οποίου ήταν συνεργάτης από το 1992 – είκοσι χρόνια στιλάτης δημοσιογραφίας. Είναι τα τελευταία κείμενά του, γραμμένα από τη στιγμή που διαγνώστηκε ο καρκίνος στον οισοφάγο του το 2010, κατά τη διάρκεια των θεραπειών στις οποίες υποβλήθηκε και μέχρι λίγες ημέρες Πριν το τέλος (του). Ήταν 62 ετών.

Δεν ξέρω πόσοι από τους αναγνώστες του Διάστιχου είναι προετοιμασμένοι να διαβάσουν τα κείμενα ενός ανθρώπου που βρίσκεται μπροστά στον θάνατο και τον αντιμετωπίζει με απίστευτη γενναιότητα, χιούμορ και κυνισμό. Ακόμα κι εγώ, που έχω τουλάχιστον τρία κοινά με τον Χίτσενς (νυν δημοσιογράφος, εσαεί άθεος και πρώην καρκινοπαθής), τα χρειάστηκα. Η καρδιά μου έγινε κόμπος σε κάποια σημεία του βιβλίου – πώς, λοιπόν, να σας το συστήσω;

Το βιβλίο είναι δύσκολο μεν, όσοι το διαβάσουν όμως δεν θα βγουν ζημιωμένοι. Ασφαλώς δεν πρόκειται να ευθυμήσετε, μπορείτε όμως να απολαύσετε μια υπέροχη γραφή από έναν εξαίρετο τεχνίτη του λόγου. Μπορείτε να διεισδύσετε στην ανθρώπινη ευαισθησία, να γευτείτε την αγγλοσαξονική σάτιρα, να φωτιστείτε από το μεγαλείο ενός μαχητή που από κάποιο σημείο και ύστερα γνωρίζει ότι... θα χάσει.

Μπορείτε, επίσης, να απολαύσετε τον μαγικό τρόπο με τον οποίον ο Χίτσενς καταφέρνει να μετατρέπει ένα απλό χρονογράφημα σε κοινωνιολογική πραγματεία: ξεκινάει π.χ. με το πώς πέρασε κατά τη διάρκεια της χθεσινής οδυνηρής χημειοθεραπείας του, για να καταλήξει μερικές σελίδες αργότερα να συζητάει με το κοινό του για την ουσία της υγείας, τη θνητότητα και τον εξοβελισμό του Έρωτα από τη ζωή ενός καρκινοπαθούς που μπαινοβγαίνει σε νοσοκομεία και δοκιμάζει τη μια θεραπεία μετά την άλλη. «Αν η Πενέλοπι Κρουζ ήταν μια από τις νοσοκόμες μου, ούτε που θα την πρόσεχα. Στον πόλεμο ενάντια στον Θάνατο, η άμεση απώλεια του Έρωτος είναι η πρώτη θυσία». Έχει δίκιο, πιστέψτε με...

Τα ολιγοσέλιδα κείμενα καταπιάνονται με μια σειρά θέματα που αποτελούν την ατζέντα ενός καρκινοπαθούς: νέες θεραπείες και σχέσεις με το νοσηλευτικό προσωπικό, συζητήσεις με φίλους και γνωστούς για απλά καθημερινά πράγματα που σε κάνουν να ξεχνιέσαι πρόσκαιρα. Αλλά και βασανιστικά ερωτήματα («Γιατί εγώ;» είναι ένα ερώτημα που απασχολεί τους καρκινοπαθείς. «Και γιατί όχι;» σαρκάζει ο Χίτσενς), χρονοδιαγράμματα που πέφτουν έξω και προτεραιότητες που ανατρέπονται, διότι ο καρκίνος είναι πάντα ένας απρόσκλητος επισκέπτης. Όπως επίσης και φιλοσοφικές αναζητήσεις. Ειδικά εφόσον είσαι, όπως ο Χίτσενς, ένας Άγγλος δημοσιογράφος, συγγραφέας, πολιτογραφημένος Αμερικανός, λαμπερό αλλά απρόβλεπτο στη συμπεριφορά διαμάντι των προοδευτικών media, αεικίνητο μαμούνι της κοινωνικής ζωής και ψυχή μιας μεγάλης παρέας επωνύμων. Ένα παιδί που λατρεύει να ανακαλύπτει καθημερινά τον κόσμο.

Τα κείμενα του Χίτσενς καταπιάνονται και με άλλα μεγάλα θέματα: το μέλλον της επιστήμης σε έναν κόσμο όπου το γήρας θεωρείται κάτι πολύ μακρινό, οι πεπερασμένες δυνάμεις του ανθρώπινου σώματος που λιγοστεύουν καθημερινά, είτε αργά μέσω του γήρατος είτε σε επιτάχυνση μέσω της ασθένειας, η ευθανασία και η αξία τού να μάχεσαι για τη ζωή όταν όλα έχουν σχεδόν κριθεί (ένα από τα δυνατότερα σημεία του βιβλίου), η παρουσία του πόνου ως μια νέα διάσταση στην καθημερινότητα (ένα από τα δύσκολα σημεία του βιβλίου, όπου ακόμα και ο πιο ψύχραιμος αναγνώστης θα λυγίσει) και η θρησκεία.

Η θρησκεία είναι μόνιμα παρούσα σε όλο το εύρος του μικρού αυτού βιβλίου. Άθεος μέχρι και την τελευταία στιγμή, και μάλιστα μαχητικός υπέρ των ιδεών του σε μια χώρα θρησκόληπτων ζηλωτών, ο Χίτσενς προσφέρει μερικές απολαυστικές σελίδες συνηγορίας υπέρ της αθεΐας και στέκει ατρόμητος, γενναίος αλλά και μεγαλόψυχος απέναντι σε όσους νόμισαν ότι ο καρκίνος θα μπορούσε να τον αλλαξοπιστήσει.

Το πιο δυνατό σημείο του βιβλίου είναι ο σύντομος, εν βρασμώ ψυχής και κατά τη διάρκεια της μάχης με την ασθένεια (αν και ο Χίτσενς θεωρεί πολύ κλισέ τη φράση «μάχη με τον καρκίνο») σχολιασμός της περίφημης φράσης του Νίτσε: «Ό,τι δεν σε σκοτώνει σε κάνει πιο δυνατό». Η αμφισβήτηση της αξίας και της ορθότητας που έχει η συγκεκριμένη φράση –«απόφθεγμα που δεν δικαιώνει ούτε ισοσκελίζει το ολοφάνερα βαρύ τίμημά του» υποστηρίζει με κυνισμό ο Χίτσενς– είμαι σίγουρος ότι θα προβληματίσει τους Έλληνες αναγνώστες, που έχουν περάσει από το πεδίο της μάχης ή από την... Ογκούπολη. Ο τελευταίος είναι ένας καταπληκτικός νεολογισμός του συγγραφέα που, ακολουθώντας το πνεύμα του Ντοστογιέφσκι, θεωρεί την ασθένεια, τον καρκίνο εν προκειμένω, μια άλλη χώρα, πέρα από τη ζωή και πριν από τον θάνατο.

Χωρίς να έχω διαβάσει το κείμενο στο πρωτότυπο, βρήκα υπέροχη, μαγευτική σαν σκοτεινό ποίημα, τη μετάφραση της Κατερίνας Σχινά. Το βιβλίο προλογίζει ο Γκρέιντον Κάρτερ, διευθυντής σύνταξης του Vanity Fair και επί δύο δεκαετίες συνεργάτης του Χίτσενς, ενώ τον επίλογο γράφει η σύζυγος του συγγραφέα, Κάρολ Μπλου.

Πριν το τέλοςΠριν το τέλος
Κρίστοφερ Χίτσενς
μετάφραση: Κατερίνα Σχινά
Μεταίχμιο
138 σελ.
Τιμή € 9,90
1-patakis-link

 

ΦΙΛΙΚΑ SITE

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr