A+ A A-

ΤΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΗΘΙΚΗΣ

του Θανάση Αντωνίου

Εδώ και περίπου 30 χρόνια ο επιχειρηματικός κόσμος στη Δύση προσπαθεί να περιορίσει τις αρνητικές επιπτώσεις της φρενήρους οικονομικής ανάπτυξης και να εμφυσήσει το πνεύμα της προσφοράς και τις αρχές της ηθικής στα μέλη του.

Η «βιώσιμη ανάπτυξη» τη δεκαετία του ’70, η «εταιρική κοινωνική ευθύνη» και η «εταιρική διακυβέρνηση» αργότερα, η «διαφάνεια» στις μέρες μας είναι μερικές από τις ιδεολογικές πανοπλίες που χρησιμοποίησε ο επιχειρηματικός κόσμος για να αντιμετωπίσει το ίδιο, πάνω- κάτω, πρόβλημα: την απληστία και τη διαφθορά.

Το Μανιφέστο του 2009

Το 2009, μια ομάδα την οποία αποτελούσαν υψηλόβαθμα επιχειρηματικά στελέχη, πανεπιστημιακοί καθηγητές φιλοσοφίας και αρκετοί θεολόγοι / θρησκευτικοί ηγέτες, διατύπωσαν στη Γερμανία το «Μανιφέστο της Παγκόσμιας Ηθικής». Το πόνημα αυτό βασιζόταν σε ένα παλαιότερο θεωρητικό κείμενο, του 1993, τη «Διακήρυξη του Κοινοβουλίου των Θρησκειών του Κόσμου για την Παγκόσμια Ηθική». Το Μανιφέστο παρουσιάστηκε επίσημα λίγους μήνες αργότερα στη Νέα Υόρκη, στο πλαίσιο εκδήλωσης του ΟΗΕ από τον οποίο και υιοθετήθηκε – ο ειδικός συνεργάτης του Γ.Γ. Μπαν Κι Μουν και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια JeffreySachs υπογράφει τον πρόλογο του βιβλίου, όπου επεξηγεί την ιδέα πίσω από την αποδοχή αυτή.

Το παρόν βιβλίο, εκτός από το ολιγοσέλιδο κείμενο του Μανιφέστου και τον πρόλογο του J. Sachs, περιέχει κείμενα γραμμένα από επιστήμονες κι επιχειρηματικά στελέχη που συμμετείχαν στη σύνταξή του και υπογράφουν το αρχικό κείμενο του 2009.

Ο J. Sachs, ο οποίος απηχεί ασφαλώς τις απόψεις του Γ.Γ., διατυπώνει το ερώτημα που βασανίζει την επιχειρηματική κοινότητα του ανεπτυγμένου κόσμου: «Είναι δυνατό να υπάρξει πραγματικά παγκόσμια ηθική –ηθική που να ικανοποιεί τόσο την καρδιά όσο και το μυαλό– η οποία να υπερβαίνει θρησκείες, πολιτισμούς, εθνότητες και γλώσσες, με τον ίδιο τρόπο που οι επιχειρήσεις υπερβαίνουν εθνικά σύνορα, απέραντους ωκεανούς και διαφορετικά οικοσυστήματα;» Για τον Sachs, τον Kung, τον Leisinger και τον Wieland, η θετική απάντηση είναι προφανής.

Γιατί όμως ακόμα ένα μανιφέστο, και μάλιστα αυτή τη φορά προτάσσοντας την ηθική διάσταση του επιχειρείν; «Η εμπειρία της σημερινής κρίσης, που επηρεάζει όλη την οικονομική σφαίρα, υπογραμμίζει την ανάγκη για διεθνώς αποδεκτές ηθικές αρχές και ηθικά πρότυπα που όλοι μας χρειαζόμαστε για να ξαναδώσουμε ζωή στις καθημερινές επιχειρηματικές πρακτικές», αναφέρεται στο προοίμιο του Μανιφέστου. Απόδειξη του πόσο πολύ έχουν πληγώσει την επιχειρηματική κοινότητα οι αλχημείες των λογιστών Enron, οι απάτες των πωλητών στις Fannie Mae και Freddie Mac, ο τυχοδιωκτισμός των goldenboys στη LehmanBrothers.

Ο φιλόσοφος HansKung, καθηγητής Θεολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τίμπιγκεν, πρόεδρος του Ιδρύματος για την Παγκόσμια Ηθική και ο ουσιαστικός συντάκτης του Μανιφέστου, αναλύει τους λόγους που οδήγησαν την ομάδα του στη διατύπωση του «Μανιφέστου της Παγκόσμιας Ηθικής». Η ανάλυσή του είναι η τυπική ενός Ευρωπαίου διανοούμενου που διαχωρίζει τον καπιταλισμό του αιμοβόρου κέρδους από τη φιλελεύθερη οικονομία της αγοράς και της δημιουργίας, έτσι όπως την είχαν οραματιστεί οι κλασικοί του 19ου αιώνα.

Ο H. Kung διαπιστώνει ανεπάρκεια των αγορών, ανεπάρκεια των θεσμών και ανεπάρκεια ηθικών αξιών και ζητάει «ηθική δράση». Συντάσσεται με το Οικουμενικό Σύμφωνο του ΟΗΕ, άλλο ένα σημαντικό θεωρητικό κείμενο που καθοδηγεί τη δράση του Οργανισμού τα τελευταία χρόνια και έχει φέρει στο προσκήνιο ζητήματα όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι ανθρώπινες συνθήκες εργασίας, ο σεβασμός στο περιβάλλον, η μάχη ενάντια στη διαφθορά, κ.ά.

Το σημαντικότερο κείμενο του τόμου ανήκει στον καθηγητή Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βασιλείας KlausLeisinger, ο οποίος είναι πρόεδρος του Ιδρύματος Novartis για την Αειφόρο Ανάπτυξη και επί πολλά χρόνια στέλεχος φαρμακευτικών εταιρειών. Ο K. Leisinger γράφει ένα αναλυτικό κείμενο για τη διοικητική ηθική και βλέπει δύο επίπεδα προσέγγισης για τη βελτίωση της ηθικής ποιότητας της επιχειρηματικής δραστηριότητας: το θεσμικό επίπεδο, που αφορά την ίδια την επιχείρηση και το κράτος εντός του οποίου λειτουργεί, και το προσωπικό επίπεδο, δηλαδή «την αρετή των διευθυντών και την ικανότητά τους για ηθική σκέψη και επίδειξη ηθικής ηγεσίας». Ο Leisinger, όπως κι αρκετοί άλλοι θεωρητικοί της οργανωσιακής συμπεριφοράς, θεωρεί ότι τη διαφορά της «άριστης» από τη «μέση» εταιρεία κάνουν τα ακέραια, τα ηθικά στελέχη που εμφορούνται από τις αρχές της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, της διαφάνειας ακόμα και της… ηθικής φαντασίας που τους ξεχωρίζει από την «αγέλη» των επιχειρηματικών στελεχών.

Ακόμα πιο managerial είναι τα κείμενα του JosefWieland, ο οποίος διδάσκει Διοίκηση Επιχειρήσεων στο Πανεπιστήμιο της Κωνστάντιας κι έχει συμμετάσχει κατά το παρελθόν σε μια προσπάθεια να τυποποιηθούν, μέσα από την ανάπτυξη διεθνών προτύπων ISO, η εταιρική υπευθυνότητα και η επιχειρηματική ηθική. Ο J. Wieland γράφει για το φαινόμενο των υπερπολιτισμικών οργανισμών (πολυεθνικές εταιρείες), όπου η διαχείριση του συστήματος αξιών είναι πράγματι δύσκολη υπόθεση ακόμα και για τα πιο έμπειρα στελέχη. Ειδικά στις μέρες μας όπου, όπως παρατηρεί, «η υπόληψη και η αξιοπιστία ολόκληρων κλάδων, ακόμα και ολόκληρης της οικονομίας, φαίνεται ότι διατρέχουν κίνδυνο».

Τα στελέχη των επιχειρήσεων θα βρουν στις σελίδες του τόμου σημαντικές ιδέες για το πώς θα πρέπει να λειτουργήσουν στο πλαίσιο μιας παγκοσμιοποιημένης οικονομίας που ανέδειξε μια νέα γενιά προβλημάτων, ενώ οι δημόσιοι λειτουργοί θα μπορέσουν να σχηματίσουν άποψη για το πώς διαμορφώνεται η διεθνής επιχειρηματική/κοινωνική ατζέντα.

Πολύ φοβάμαι όμως ότι μέσα στον ορυμαγδό των γεγονότων – κι όχι μόνο των οικονομικών–, το αίτημα για μια ηθική επιχειρηματικότητα, και μάλιστα με παγκόσμια εμβέλεια και πανανθρώπινες αξίες, δεν αφορά τη βαλκανική εσχατιά στην οποία ζούμε. Ειδικά όλους εμάς που υποφέρουμε από την ανηθικότητα των επιχειρήσεων, των τραπεζών, των πολιτικών – ονόματα δεν θα πούμε, γιατί κάποιους από τους παραπάνω έχει αναλάβει (ή πρέπει να αναλάβει) η δικαιοσύνη. Χωρίς την οποία, δεν υπάρχει ηθική…

Το μανιφέστο της παγκόσμιας οικονομικής ηθικής Συνέπειες και προκλήσεις για την παγκόσμια επιχειρηματικότητα Hans Küng, Klaus M. Leisinger, Josef Wieland μετάφραση: Αγγελική Τζαβάρα επιμέλεια: Θόδωρος Παρασκευόπουλος ΚονιδάρηςΤο μανιφέστο της παγκόσμιας οικονομικής ηθικής
Συνέπειες και προκλήσεις για την παγκόσμια επιχειρηματικότητα
Hans Küng, Klaus M. Leisinger, Josef Wieland
μετάφραση: Αγγελική Τζαβάρα
επιμέλεια: Θόδωρος Παρασκευόπουλος
Κονιδάρης
212 σελ.
Τιμή € 18,80

 

Διαβάστε επίσης
ΔΙΑΦΟΡΑ
ΠΑΡΟΣ, ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΟΝΟ

της Ελένης Χωρεάνθη   Δεν μπορείς να μιλήσεις για τον συγγραφέα Γιώργο Πίττα χωρίς να αναφερθείς και στις άλλες εξίσου σημαντικές δραστηριότητές του. Γιατί δεν είναι συνηθισμένο στις μέρες μας, ένας τακτοποιημένος επαγγελματικά άνθρωπος, σπουδαίος επιστήμονας, καλλιτέχνης στον τομέα του κι επιτυχημένος επιχειρηματίας που θα μπορούσε να ασχολείται...

ΦΙΛΙΚΑ SITE

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr