A+ A A-

Η ΑΔΕΡΦΗ ΜΟΥ

του Γιάννη Πατσώνη

Ένα βιβλίο 69 σελίδες όλο κι όλο. Στο εξώφυλλο, ένα φωτεινό πρόσωπο, ένα λυρικό κορίτσι: η αδερφή του συγγραφέα, Γιούλα (1951-2012), «που χτυπήθηκε από την επιληψία στα εφηβικά της χρόνια».

Από τα 17 της ως το θάνατό της, 44 ολόκληρα χρόνια, αυτό το ξεχωριστό πλάσμα, προικισμένο με τάλαντα πολλά (μουσική, θέατρο, αργότερα και ηθοποιός), μα και με χαρίσματα σπάνια (καρτερική παρ’ όλες τις μπόρες, απροσποίητα ειλικρινής, μα και συνάμα παρορμητική και χαρούμενη), πετώντας από πάνω της τις σταθερές του κόσμου τούτου, άδειασε από τα επουσιώδη και βρέθηκε –ανάλαφρη!– εκεί που ανασαίνει η αγάπη. Εσχάτη, η ανυπέρβλητη!

Ο Ντοστογιέφσκι επιχειρεί στον Ηλίθιο μια περιγραφή των κρίσεων του πρίγκιπα Μίσκιν: «Σαν κάτι ν’ άνοιξε μπροστά του: ένα ασυνήθιστο εσωτερικό φως έλουσε την ψυχή του… θυμόταν ολοκάθαρα τον πρώτο πρώτο ήχο του τρομερού ουρλιαχτού που ξεπετάχτηκε απ’ τα στήθη του κι ύστερα η συνείδησή του έσβησε μονομιάς κι έγινε πηχτό σκοτάδι».

Στη Γιούλα αρχικά οι κρίσεις εμφανίζονται με στιγμιαίες αφαιρέσεις (petit mal) και σταδιακά μεταπίπτουν σε grand mal: γενικευμένοι σπασμοί, απώλεια συνειδήσεως. Ακολουθούν μετακριτικές φάσεις με μυϊκές παραλύσεις, πτώσεις, κατάγματα – δύο φορές έσπασε το πόδι της. Κάποτε οι ανθεκτικές μορφές φτάνουν μέχρι το επιληπτικό κώμα (status epilepticus). Το ’παθε κι αυτό και μεταφέρεται με ασθενοφόρο επειγόντως στο «Αιγινήτειο», όπου νοσηλεύεται σε ηλικία 52 ετών.

Στο πλαίσιο της Ιπποκρατικής συλλογής, η επιληψία αναφέρεται ως «ιερά νόσος» (Περί ιεράς νόσου). Σ’ αυτό το έργο υπάρχει έντονη πολεμική έναντι κάθε λογής ψευτοθεραπευτών, εξαγνιστών, που ισχυρίζονταν ότι η επιληψία έχει υπερφυσικό χαρακτήρα, ενώ η Ιπποκρατική Σχολή διατείνεται ότι φυσική αιτία την προξενεί και, επομένως, αντίστοιχα πρέπει να είναι και τα μέσα για τη θεραπεία της. Και να που, τόσους αιώνες αργότερα, συνεχίζεται η αγυρτεία: μια ψυχαναλύτρια, θησαυρίζοντας με κάθε συνεδρία, τα φορτώνει όλα σε τραύματα και απωθημένα ψυχολογικά και της κόβει όλα τα αντιεπιληπτικά φάρμακα, με αποτέλεσμα, στα 46 της χρόνια «παθαίνει μια δυνατή κρίση, πέφτει και σπάει το πόδι της».

Βέβαια, χρειάζεται υποστηρικτική βοήθεια. Είναι π.χ. ευεργετική η επίδραση της μουσικής και ειδικά ο ψυχοθεραπευτικός της ρόλος. Το 1993 η Δρ. F. Rauscher και οι συνεργάτες της ανέφεραν ότι ασθενείς που άκουσαν τη σονάτα Κ448 του Μότσαρτ εμφάνισαν καταστολή της επιληπτικής δραστηριότητας. Όμως με τη «φίνα αυτή αστική συνήθεια», όπως χαρακτηρίζει την ψυχανάλυση αυτού του είδους ο συγγραφέας, τι αποτέλεσμα να υπάρξει όταν η επιληψία προέρχεται από νευροπαθολογικές αλλοιώσεις του εγκεφάλου;

Και η αφήγηση προχωρά, όχι μόνο με ιστορικό χρόνο, οπότε θα είχαμε μια συνήθη «ιατρική πορεία της νόσου», αλλά το παρελθόν εμβαπτίζεται μέσα στο παρόν και συχνά ο συγγραφέας χρησιμοποιεί ιστορικό ενεστώτα και με στοχαστικά σχόλια που επιχειρεί, ανακινούνται σπουδαία ζητήματα, όπως το νόημα του πόνου, η εκζήτηση του θείου ελέους, η σιωπή του Θεού, η συμμετοχή στη δοκιμασία των άλλων διά της αυταπαρνήσεως:

«Όποιος ζητάει το ίχνος του Θεού σ’ αυτόν τον κόσμο, δε θα το βρει παρά μόνον στο πρόσωπο των αρρώστων, των πεινασμένων, των φυλακισμένων, των ξένων… όποιος έχει αγόγγυστα σκατοσκουπίσει άρρωστο είναι μείζων όλων των τιτάνων της θεολογίας».

Κι ο συγγραφέας δεν ησυχάζει – ξενύχτια και αγωνίες στο άκουσμα ή στο ενδεχόμενο νέων κρίσεων. «Ο πονεμένος άνθρωπος είναι αναγκασμένος να ζει τη ζωή του διχασμένος… μόνο με τους άλλους πονεμένους είσαι αληθινός και λες ό,τι πραγματικά θέλεις να πεις».

Δίπλα του ξαγρυπνά κι η μάνα τους που «λιώνει στον πάνω κόσμο» και που με το κλάμα της, «αυτήν την προαιώνια προσευχή δίχως λόγια», επιζητά το θαύμα. Η μάνα αυτή είναι που αφήνει κι ένα ανορθόγραφο σημείωμα στο κομοδίνο της άρρωστης, έντεκα χρόνια πριν από το θάνατό της – κειμήλιο ανόθευτης αγάπης:

«Γιούλα, περίμενε να φίγω πρώτη και θα σε περιμένω, θα στρώσο τριαντάφιλα και αμιγδαλιές που σου αρέσουνε εκεί δεν υπάρχουν σπασμή… και οι δυο περνάμε τον ίδιο πόνο εκεί θα περάσουν όλα η φόβη η ταχυπαλμίες θα αγγαλιαστούμε και θα ηρεμήσουμε».

Εκεί! Από το νυν της Εκκλησίας στο αεί της Βασιλείας…

Έξω από τον οικογενειακό αυτόν περίβολο –είναι κι ο παπάς πατέρας τους με τη διακριτική εμπιστοσύνη του και την προστασία του– οι άλλοι διαφαίνονται αμυδρά, όπως γίνεται συχνά στις οικογένειες που βιώνουν χρόνια προβλήματα. Ο συγγραφέας περιχαρακώνεται, αυτολογοκρίνεται στην προοπτική χαράς, επιλέγει ν’ ακουμπά πάνω σε άλλους ομοιοπαθείς με παρόμοια βάσανα. Με ειλικρίνεια και τόλμη δεν κρύβει τις παραλείψεις του, τις αδυναμίες και παλινωδίες του. Στην αρχή προσεύχεται να πεθάνει αυτός «για να πάρει αυτός την αρρώστια της». Αργότερα εύχεται το θάνατό της για να απαλλαγεί η αδερφή του απ’ το μαρτύριό της. Κι όμως, το βαθύτερό του κίνητρο, όπως λέει, είναι για να λυτρωθεί ο ίδιος…

Μα εκείνη οδεύει προς την τελική έξοδο: μετά τις βαριές κρίσεις, τα πολλά φάρμακα, τα κατάγματα από πτώσεις (σώμα ακυβέρνητο, νεύρα σμπαραλιασμένα), περνά σε βουλιμική φάση, προσθέτει με την παχυσαρκία κι άλλα στους ώμους της, μένει κατάκοιτη 18 μήνες, έρχεται ένας καλπάζων καρκίνος, χημειοθεραπείες…

Οκτώ μέρες πριν από το θάνατό της «είπε καθαρά ποιος ξέρει με πόση προσπάθεια το όνομά μου… εκείνη πέθαινε κι εμένα μου χαμογελούσε…»

Η τελευταία παρακαταθήκη της «εν ασθενεία τελειωθείσης… όλη η αγάπη και η αγιότητα μέσα σ’ εκείνο το χαμόγελο».

Κηδεία παραμονή Δεκαπενταύγουστου – «την άλλη μέρα ήταν η γιορτή της».

Δεν μαθαίνουμε το βαφτιστικό της, μόνο αυτό το τρυφερό χαϊδευτικό Γιούλα, που θυμίζει βραγιές με βιόλες, γιούλια, κατιφέδες…

Η αδερφή μουΗ αδερφή μου
Σταύρος Ζουμπουλάκης
Πόλις
69 σελ.
Τιμή € 9,00

 

Διαβάστε επίσης
ΔΙΑΦΟΡΑ
ΘΕΜΑΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ: ΤΕΥΧΟΣ 50-51

της Μαρίας Λαμπαδαρίδου-Πόθου Από τις Εκδόσεις Γκοβόστη κυκλοφόρησε ένας τόμος 288 σελίδων, αφιέρωμα σε έναν από τους πιο διακεκριμένους πεζογράφους του τόπου μας, τον Γιώργο Μιχαηλίδη, που συμβαίνει να είναι ταυτόχρονα και...

ΔΙΑΦΟΡΑ
ΤΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΗΘΙΚΗΣ

του Θανάση Αντωνίου Εδώ και περίπου 30 χρόνια ο επιχειρηματικός κόσμος στη Δύση προσπαθεί να περιορίσει τις αρνητικές επιπτώσεις της φρενήρους οικονομικής ανάπτυξης και να εμφυσήσει το πνεύμα της προσφοράς και τις αρχές της ηθικής στα μέλη του. Η «βιώσιμη ανάπτυξη» τη δεκαετία του ’70, η «εταιρική κοινωνική ευθύνη» και η...

ΔΙΑΦΟΡΑ
ΑΣΥΛΟ ΑΝΙΑΤΩΝ

της Ανθούλας Δανιήλ Κείμενα δημοσιευμένα από το 2003 στην εφημερίδα Αντιφωνητής της Κομοτηνής συγκεντρώθηκαν στον τόμο με τον απομυθοποιητικό τίτλο Άσυλο Ανιάτων και είναι όλα του φιλολόγου και ποιητή Γιάννη Στρούμπα. Η πρώτη αντίδραση είναι πως τέτοια κείμενα δεν συνηθίζεται να γράφει ένας ποιητής. Ωστόσο, ο ποιητής...

ΦΙΛΙΚΑ SITE

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr