Επίκαιρα - Results from #21
Κορυφώνεται η αγωνία για το Βραβείo Booker

Κορυφώνεται η αγωνία για το Βραβείo Booker

Η συζήτηση για την απονομή του λογοτεχνικού Βραβείου Booker έχει ξεκινήσει από τα τέλη Ιουλίου, οπότε και ανακοινώθηκε η μακρά λίστα των υποψηφίων με έναν αριθμό 13 ονομάτων. Αναμένεται, όμως, να κορυφωθεί τις αμέσως επόμενες ημέρες αφού στις 13 Σεπτεμβρίου θα δημοσιοποιηθεί η λίστα με τα ονόματα των έξι τελικών υποψηφίων ενώ τον νικητή θα μάθουμε στις 17 Οκτωβρίου.

Οι προβλέψεις φέτος, όπως μεταδίδει το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, είναι ίσως δυσκολότερες από κάθε άλλη χρονιά, αφού στο παιχνίδι έχουν μπει και οι Αμερικανοί συγγραφείς τους οποίους ανταγωνίζονται επί ίσοις όροις εκπρόσωποι του ινδικού αγγλόφωνου μυθιστορήματος. Τα ονόματα που δημοσιογράφοι και κριτικοί μοιάζει μέχρι στιγμής να πιθανολογούν ως επικρατέστερα (χωρίς, εννοείται, να βάζει κανένας το χέρι του στη φωτιά για την τελική απόφανση της κριτικής επιτροπής) είναι ο Ιρλανδός Σεμπάστιαν Μπάρυ με τις Ημέρες δίχως τέλος (έχει αποσπάσει ήδη πολλά άλλα βραβεία και έχει ως θέμα του τον αμερικανικό εμφύλιο πόλεμο), ο Αμερικανός Κόλσον Ουάιτχεντ με τον Υπόγειο (ένα ιστορικό μυθιστόρημα –μια «ιστορική φαντασμαγορία», όπως έχει γράψει η κριτική– για τη δουλεία) και η Βρετανίδα Άλι Σμιθ με το Φθινόπωρο (καταπιάνεται με το παρόν και το μέλλον της Ευρώπης). Συζητιούνται ακόμα η επίσης Βρετανίδα Ζέιντι Σμιθ με το 'Swing Time' (ένα μυθιστόρημα για τον χορό και τη φιλία) και ο Αμερικανός Πολ Όστερ με το 4321 (τον πρωταγωνιστικό ρόλο αναλαμβάνει ένας άντρας με πολλαπλές προσωπικότητες).
Ιδιαίτερα απασχολεί τους σχολιαστές η περίπτωση της Αρουντάτι Ρόι και του μυθιστορήματός της Το υπουργείο της απώτατης ευτυχίας με πρωταγωνίστρια μία τρανσέξουαλ. Το βιβλίο δίχασε τους κριτικούς, ενώ κάποιοι υπενθυμίζουν με νόημα πως η Ρόι έχει βραβευτεί με Booker για το πρώτο της μυθιστόρημα το 1997 και πως το Υπουργείο της απώτατης ευτυχίας αποτελεί μόνο τη δεύτερη συγγραφική της προσπάθεια ύστερα από είκοσι ολόκληρα χρόνια.

Λόγος γίνεται για τρία ακόμα βιβλία: για το πρώτο μυθιστόρημα του Αμερικανού διηγηματογράφου Τζορτζ Σόντερς 'Lincoln in the Bardo', που έχει επαινεθεί τόσο για την τεχνική και τους χαρακτήρες του όσο και για τη συγκινησιακή του δύναμη, για το 'Reservoir 13 του επίσης Αμερικανού Τζον Μακγκρέκορ (μιλάει για τη ζωή σε ένα αγγλικό χωριό) και για το Exit West του Πακιστανοβρετανού Μοσίν Χαμίντ, που βάζει στο κέντρο της θεματικής του την παγκόσμια κρίση η οποία έχει προκληθεί από τη μετανάστευση.

Τα άλλα μυθιστορήματα της λίστας των 13 του Booker είναι Η ιστορία των λύκων της Αμερικανίδας Emily Fridlund, το Solar Bones του Ιρλανδού Μάικ Μακόρμακ, το Elmet της Βρετανίδας Fiona Mozley και το Home Fire της Πακιστανοβρετανής Kamila Shamsie.
Η αμοιβή για τον νικητή είναι 50.000 λίρες ενώ από 2.500 λίρες θα λάβουν οι υπόλοιποι πέντε της τελικής λίστας.

 

Νέα σεμινάρια στον Πολυχώρο Μεταίχμιο

Οι εγγραφές για τα νέα σεμινάρια Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου 2017 του Πολυχώρου Μεταίχμιο ξεκίνησαν.

Ο Πολυχώρος Μεταίχμιο διοργανώνει από το 2006 σεμινάρια για ενηλίκους που προάγουν την αυτομόρφωση και τη διά βίου μάθηση. Με την έναρξη της νέας σεζόν, συνεχίζει δυναμικά με ένα πλούσιο και ανανεωμένο πρόγραμμα σεμιναρίων.

Με μια ομάδα καταξιωμένων επιστημόνων και εισηγητών με μεγάλη επαγγελματική πείρα, την απαραίτητη υλικοτεχνική υποδομή και την εγγύηση του ονόματος των εκδόσεων Μεταίχμιο, ο Πολυχώρος είναι σε θέση να προσφέρει ουσιαστική κατάρτιση και δημιουργική αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου σε κάθε ενδιαφερόμενο.

Περισσότεροι από 1.200 σπουδαστές μέχρι σήμερα είχαν τη δυνατότητα να αποκτήσουν επιπλέον γνωστικά εφόδια σε τομείς που τους ενδιαφέρουν, παρακολουθώντας τα σεμινάρια του Πολυχώρου.

Ο Πολυχώρος Μεταίχμιο είναι επίσης πιστοποιημένο Κέντρο Διά Βίου Μάθησης Επιπέδου 1 (Κε.Δι.Βι.Μ.1). Ο Εθνικός Οργανισμός Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού (Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.) έχει χορηγήσει τη σχετική άδεια στις εκδόσεις Μεταίχμιο για τα σεμινάρια εκπαιδευτικού και επαγγελματικού χαρακτήρα που διοργανώνονται στον Πολυχώρο και απευθύνονται σε ενηλίκους.

Όλα τα σεμινάρια πραγματοποιούνται στον Πολυχώρο Μεταίχμιο στο κέντρο της Αθήνας (Ιπποκράτους 118), έναν χώρο που δίνει καθημερινά ραντεβού με την τέχνη, τον πολιτισμό και την εκπαίδευση. Στο διάλειμμα προσφέρεται στους συμμετέχοντες καφές ή τσάι. Με την ολοκλήρωση κάθε σεμιναρίου παρέχεται σχετική βεβαίωση παρακολούθησης, ενώ με την εγγραφή προσφέρονται δωρεάν βιβλία που σχετίζονται με το αντικείμενο του σεμιναρίου.

ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΠΡΟΣΦΟΡΕΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ

• Έκπτωση 30% στις αγορές βιβλίων (εκτός ενιαίας τιμής) από τον Πολυχώρο Μεταίχμιο.

• Ειδικές τιμές για φοιτητές και ανέργους.

• Την Πέμπτη 28 Σεπτεμβρίου 2017, στις 6 μ.μ., θα λάβει χώρα μια open day συνάντηση όπου οι εισηγητές και οι διδάσκοντες των σεμιναρίων θα ενημερώσουν τους ενδιαφερόμενους για το περιεχόμενο κάθε σεμιναρίου-εργαστηρίου και θα απαντήσουν σε πιθανές ερωτήσεις. Επιπλέον, μόνο για εκείνη την ημέρα θα ισχύει έκπτωση 10% στα δίδακτρα κάθε σεμιναρίου, εφόσον πραγματοποιηθεί εγγραφή (εξόφληση προκαταβολής).
Η ενημερωτική συνάντηση με τους εισηγητές των σεμιναρίων θα μεταδοθεί μέσω live streaming.

Τα σεμινάρια-εργαστήρια που έχουν προγραμματιστεί από τον Οκτωβριο έως τον Δεκέμβριο του 2017 είναι:

1. Εργαστήριο Δημιουργικής Γραφής: Μυθιστόρημα / Διήγημα (διάρκεια: 24 ώρες / 8 συναντήσεις) με τον συγγραφέα Κωνσταντίνο Τζαμιώτη

2. Εργαστήριο Δημιουργικής Γραφής Παιδικού Βιβλίου (διάρκεια: 20 ώρες / 8 συναντήσεις) με τη συγγραφέα παιδικών βιβλίων Ιωάννα Μπαμπέτα

3. Η Δημιουργική Γραφή στο σχολείο: Μαθαίνουμε παίζοντας (διάρκεια: 5 ώρες / 2 συναντήσεις) με τη συγγραφέα-φιλόλογο Σοφία Νικολαΐδου

4. Εντατικό εργαστήριο Δημιουργικής Γραφής «Πώς έρχονται οι λέξεις: Η αρχή της ιστορίας» (διάρκεια: 8 ώρες / 2 συναντήσεις) με τη συγγραφέα-φιλόλογο Σοφία Νικολαΐδου

5. «Πώς “ζωντανεύουμε” ένα παιδικό βιβλίο»: Σεμινάριο εμψύχωσης διασκευής λογοτεχνικού κειμένου για παιδιά (διάρκεια: 22 ώρες / 9 συναντήσεις) με την παιδαγωγό, εμψυχώτρια θεατρικής αγωγής, συγγραφέα Κατερίνα Ανωγιαννάκη

6. Εργαστήρια Επιμέλειας - Διόρθωσης Κειμένων (διάρκεια: 31 διδακτικές ώρες / 9 συναντήσεις) με την Καθηγήτρια Γλωσσολογίας Πανεπιστημίου Πατρών Άννα Ιορδανίδου

7. Σεμινάριο εκδοτικής διαδικασίας / παραγωγής βιβλίου: «Από το χειρόγραφο στο βιβλίο» (διάρκεια: 12,5 ώρες / 5 συναντήσεις) με τις επιμελήτριες Ελένη Μπούρα και Ειρήνη Χριστοπούλου

Δείτε εδώ για περισσότερες πληροφορίες για το αντικείμενο, τους διδάσκοντες, τις μέρες και τις ώρες των μαθημάτων, το κόστος των διδάκτρων, καθώς και πληροφορίες για τον τρόπο εγγραφής σας. Τέλος, οι ενδιαφερόμενοι θα βρουν σε ποιο σεμινάριο μπορούν από φέτος να κάνουν χρήση του προγράμματος ΛΑΕΚ, καθώς και περισσότερες πληροφορίες για το συγκεκριμένο πρόγραμμα.

Για περισσότερες πληροφορίες και εγγραφές
Τηλ.: 211 3003580, e-mail: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

 

Το ελληνικό βιβλίο ταξίδεψε στο Πεκίνο και βραβεύτηκε

Το ελληνικό βιβλίο ταξίδεψε στο Πεκίνο και βραβεύτηκε

Tο Βραβείο Αριστείας Εκθέτη (Exhibitor’s Excellence Award) έλαβε η Ελλάδα στην 24η Διεθνή Έκθεση Βιβλίου του Πεκίνου (24th BIBF). Η ελληνική συμμετοχή υποστηρίχθηκε από την Πρεσβεία της Ελλάδας στο Πεκίνο.

Η ελληνική αποστολή βραβεύτηκε από ειδική επιτροπή των οργανωτών της έκθεσης για την αναβάθμιση της παρουσίας της συνολικά, για το περίπτερό της και τις εκδηλώσεις που οργάνωσε. Βραβεία δόθηκαν σε περιορισμένο αριθμό εκθετών. Η Ελλάδα τιμήθηκε ως η καλύτερη παρουσία ανάμεσα στους ξένους εκθέτες. Το ελληνικό περίπτερο φιλοξένησε 125 βιβλία πρόσφατης παραγωγής (2016-2017) από 52 ελληνικούς εκδοτικούς οίκους, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη σύγχρονη πεζογραφία, το παιδικό βιβλίο, το λεύκωμα τέχνης, την ελληνική μυθολογία κ.ά.

Την ελληνική αποστολή συνόδευσε ο συγγραφέας Δημήτρης Σωτάκης του οποίου το μυθιστόρημα Το θαύμα της αναπνοής (Κέδρος, 2009) μεταφράστηκε και εκδόθηκε πρόσφατα στην Ταϊβάν. Βιβλία του Δημήτρη Σωτάκη μεταφράζονται τα τελευταία χρόνια σε αρκετές γλώσσες, ενώ ο ίδιος μιλάει κινεζικά. Προς τιμήν του πραγματοποιήθηκαν δύο εκδηλώσεις – η πρώτη στο διάσημο, διεθνούς ενδιαφέροντος βιβλιοπωλείο του Πεκίνου Bookworm, όπου ο Σωτάκης συνομίλησε με τον Κινέζο συγγραφέα Zu Zechen, και η δεύτερη στον χώρο της έκθεσης, στο Writer’s Stage, παρουσία του πρέσβη της Ελλάδας στο Πεκίνο Λεωνίδα Ροκανά, ο οποίος προλόγισε την εκδήλωση. Τον συγγραφέα παρουσίασε η επιτετραμμένη της Ελληνικής Πρεσβείας στο Πεκίνο Ελισάβετ Φωτιάδου, ενώ μαζί του συνομίλησε η υποψήφια διδάκτορας Νεοελληνικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Πεκίνου, Τσουέ Τζιενρόνγκ (Que Jianrong). Ο ίδιος ο συγγραφέας μίλησε τόσο στα ελληνικά όσο και στα κινεζικά, δημιουργώντας πολύ θετικές εντυπώσεις στο κινεζόφωνο ακροατήριο.

 

«Τα παραμύθια των συγγραφέων (Τζόις, Κάμινγκς, Ρουσντί)» του Πέτρου Γκάτζια

«Τα παραμύθια των συγγραφέων (Τζόις, Κάμινγκς, Ρουσντί)» του Πέτρου Γκάτζια

Μετά τα μυθιστορήματα και τα ποιήματα, τα παραμύθια. Μπορεί να ακούγεται παράξενο αλλά διάσημοι συγγραφείς, των οποίων τα βιβλία άφησαν εποχή, έγραψαν και για παιδιά, μετά από επιθυμία συνήθως των δικών τους παιδιών. Στην πορεία αποδείχθηκε ότι το διασκέδασαν αρκετά, μόνο που αυτές οι ιστορίες δεν είχαν την ίδια επιτυχία με τα υπόλοιπα βιβλία τους.

Οι γάτες του Τζέιμς Τζόις

1936. Ο Ιρλανδός συγγραφέας του Οδυσσέα που επηρέασε όσο κανένα άλλο βιβλίο τη σύγχρονη λογοτεχνία, ταχυδρομεί στον αγαπημένο του εγγονό, Στίβεν, δύο ιστορίες για γάτες θέλοντας να του κάνει έκπληξη. Ο μικρός ενθουσιάζεται, αλλά ο Τζόις αποφεύγει να τις δημοσιεύσει καθώς είναι για προσωπική χρήση. Έπρεπε να περάσουν πολλά χρόνια προτού οι γάτες φιγουράρουν στα βιβλιοπωλεία, με τους τίτλους: «Η γάτα και ο διάβολος» και «Οι γάτες της Κοπεγχάγης». Στο πρώτο, ένας δήμαρχος προσλαμβάνει τον διάβολο για να του χτίσει μια γέφυρα. Ο διάβολος συμφωνεί υπό έναν όρο: θα είναι δική του η πρώτη ψυχή που θα τη διασχίσει. Ο δήμαρχος στην κατάλληλη στιγμή αφήνει ελεύθερη μια γάτα ξεγελώντας τον Βελζεβούλ, και έτσι η συμφωνία σφραγίζεται. Στο δεύτερο, με μια αναρχική σκέψη, ο Τζόις αφηγείται μια ιστορία για την Κοπεγχάγη και τις γάτες της, οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν καλύτερα τους κατοίκους από τους αστυνομικούς, μόνο που έχουν εξαφανιστεί από την πόλη.

Το «Εγώ» συναντά το «Εσύ»

Ο Ε.Ε. Κάμινγκς έγραψε περίπου 2.900 ποιήματα, δύο νουβέλες και αναρίθμητα δοκίμια. Έγραψε όμως και τέσσερις ιστορίες για την κόρη του Νάνσι, οι οποίες εκδόθηκαν το 1965 υπό τον τίτλο: Παραμύθια. Οι ιστορίες είναι ένα παιχνίδι με τη γραμματική, όπως ήθελε να κάνει ο ποιητής: «Ο γέρος που έλεγε “γιατί”», «Ο ελέφαντας και η πεταλούδα», «Το σπίτι που έφαγε την κουνουπόπιτα». Η πιο σημαντική, ωστόσο, είναι η τελευταία ιστορία: «Το κοριτσάκι που ονομαζόταν “Εγώ”», ένα πείραμα με τις αντωνυμίες. Στο τέλος η μικρή ηρωίδα συναντά ένα άλλο κοριτσάκι που ονομάζεται «Εσύ».

Μια θάλασσα ιστορίες…

Οι «Σατανικοί στίχοι» παραλίγο να του στοιχίσουν την ζωή, καθώς ενόχλησαν τον μεγάλο Αγιατολάχ Χομεϊνί. Ωστόσο εκείνη την περίοδο, ο Σαλμάν Ρουσντί είχε να αντιμετωπίσει και τον μόλις εννέα ετών γιο του, ο οποίος τον κατηγορούσε ότι ποτέ δεν είχε γράψει κάτι για τα παιδιά. Ο Ρουσντί αναγκάστηκε να υποσχεθεί ότι θα το κάνει σύντομα, αλλά πέρασαν δύο χρόνια προτού ο Χαρούν και μια θάλασσα ιστορίες βρεθεί στις προθήκες των βιβλιοπωλείων. Ο φαντασιόπληκτος ήρωας ακολουθεί τον Ρασίντ, έναν επαγγελματία αφηγητή ιστοριών, έναν storyteller, ο οποίος έχει χάσει την ικανότητά του να αφηγείται. Ο Χαρούν, ο γιος του Ρασίντ, παρασύρει τον πατέρα του σε μια περιπέτεια με την ελπίδα να ξαναβρεί την έμπνευσή του. Το νόημα του βιβλίου είναι ότι με τις ιστορίες μπορεί κανείς να χτίσει την προσωπικότητά του. Το 2010, ενθαρρυμένος ο Ρουσντί έγραψε άλλο ένα βιβλίο για παιδιά: Ο Λούκα και η φωτιά της ζωής.

 

«Νέες μελέτες για τη δημοτική ποίηση (ΙΙ)» του Μ. Γ. Μερακλή

«Νέες μελέτες για τη δημοτική ποίηση (ΙΙ)» του Μ. Γ. Μερακλή

Ο Γιώργος Καραμπελιάς, με σπουδές οικονομικών στο Παρίσι, αναπτύσσει εδώ και πολλές δεκαετίες μιαν ερευνητική και συγγραφική δραστηριότητα σχετικά με την πολιτική ιστορία της Ελλάδας στους νεότερους αιώνες και στο παρόν της. Κύριος στόχος του είναι να επισημάνει τις στρεβλώσεις της πραγματικής αλήθειας, ιδιαίτερα όπως αυτές γίνονται από τη Μεταπολίτευση (1974) και εξής. Τα συγγράμματα και τα άρθρα του εστιάζονται στον χρόνο από την ύστερη βυζαντινή περίοδο έως σήμερα. Περιορίζομαι στην παραπομπή σ’ ένα κεντρικό έργο του, που βρίσκεται άλλωστε σε εξέλιξη: Η διαμόρφωση του νεώτερου ελληνισμού, τόμος Α΄, 1204. Η γένεση (2012), 4η έκδοση, τόμος Β΄, 1821. Η παλιγγενεσία (2015). Είναι ένα έργο πολύτιμο, με ακλόνητη τεκμηρίωση.

Κανονικά το τωρινό βιβλίο του, μολονότι αναφέρεται στο ελληνικό δημοτικό τραγούδι, σε φαινόμενο δηλαδή ποιητικής δημιουργίας, αποτελεί εντούτοις μέρος της πολιτικής ιστορίας της Ελλάδας, κατεξοχήν στην περίοδο της Τουρκοκρατίας. Επαναλαμβάνω τον τίτλο του: Το δημοτικό τραγούδι. Αποτύπωση της ιδιοπροσωπίας του νεώτερου ελληνισμού.

Έχει απέναντί του (και εδώ) νεωτεριστές πανεπιστημιακούς ιστορικούς, που θέλουν να διαγράψουν από την ελληνική Ιστορία την αρχαία περίοδο και το Βυζάντιο. Αλλά και το δημοτικό τραγούδι επιχειρείται να τεθεί εκτός της ελληνικής ιστορίας. Είπα δύο λόγια σχετικά στο προηγούμενο σημείωμα γι’ αυτή την «αποδόμηση» της ιστορίας μας.

Πέραν αυτού εξάλλου δεν θεωρούν ότι υπάρχουν στο δημοτικό τραγούδι στοιχεία που να δικαιολογούν την αξιολόγησή του ως ενός ποιητικού κατορθώματος.

Γράφοντας ο Καραμπελιάς για την υποδοχή του δημοτικού τραγουδιού από τους Έλληνες λογίους της Διασποράς τον 19ο αιώνα, επισημαίνει ότι κορυφαίοι, όπως ο Κοραής, ή ο αρχαιολάτρης (και πατριδολάτρης) Νεόφυτος Δούκας, το απεχθάνονταν. Κι ας τα είχε δημιουργήσει ο ίδιος ο λαός, που γι’ αυτόν ειλικρινά νοιάζονταν. Ακόμα και ο Κοσμάς ο Αιτωλός, πολύ νωρίτερα (18ος αιώνας), παρ’ όλη την έξοχη λαϊκή ομιλία του, με την οποία γοήτευε το κοινό του, αναθεμάτιζε τα δημοτικά τραγούδια. Αυτός, βέβαια, γιατί θα τα θεωρούσε σκανδαλιστικά, καθώς τραγουδιούνταν στους γάμους και στα πανηγύρια με τους χορούς και τα ξεφαντώματα της χαράς, που τα αγαπά ο «διάβολος», αλλά τα «καταράται» ο Θεός. Δημιουργήθηκε έτσι ένα πρόβλημα, εντασσόμενο βέβαια σ’ ένα πολύ ευρύτερο φαινόμενο, του γλωσσικού διχασμού των λογίων των χρόνων εκείνων. Χωρίστηκαν σε «χυδαίους» (δημοτικιστές) και αρχαϊστές. Ταύτιζαν την πατρίδα και την ελευθερία της με τη γλώσσα. Κάτι τέτοιο είχε πει και ο Σολωμός, πως δεν είχε άλλα στον νου του, «παρά ελευθερία και γλώσσα». Αλλά το ζήτημα είταν, ποια γλώσσα: η σύγχρονή μας ή η άλλη, δική μας βέβαια και αυτή (της κληρονομιάς μας), αλλά τόσο μακρινή!

Όσον αφορά τον Κοραή, μπορούμε να πούμε πως η αντιπάθειά του στο δημοτικό τραγούδι οφειλόταν στο ότι η ομιλούμενη τότε λαϊκή γλώσσα είταν εξ αντικειμένου αντίθετη προς τη μεικτή που πρότεινε εκείνος, θέλοντας να συνδυάσει λαϊκό και λόγιο πολιτισμό (θέμα σοβαρό, που δεν μπορεί τώρα εδώ να συζητηθεί).

Ότι το γλωσσικό ήταν πίσω από την απέχθεια των αρχαϊστών προς το δημοτικό τραγούδι, δηλώνεται από την εξωφρενική ιδέα ορισμένων να το μεταφέρουν στην αρχαία ελληνική: «Του Κίτσου μήτηρ κάθηται επ’ όχθης ποταμίου | ήριζε τοίνυν μετ’ αυτού και το ελιθοβόλει…». Τουλάχιστον γινόταν σεβαστός ο δεκαπεντασύλλαβος…

Παλαιότερα κάποιοι μαρξιστές, που χειρίζονταν μάλλον αδέξια τον μαρξισμό (μνημονεύονται ο Δημήτρης Χατζής και ο Μιχάλης Παπαϊωάννου), είχαν υποστηρίξει ότι το δημοτικό τραγούδι δεν υπήρξε καθαρό ελληνικό προϊόν, γιατί «όχι μόνο ήρθαν και εγκαταστάθηκαν μόνιμα στην Ελλάδα και Σλάβοι και Αρβανίτες και Βλάχοι και πολλοί άλλοι βάρβαροι, που και αφομοιώθηκαν από τους Έλληνες και αφομοίωσαν τους Έλληνες (…). Είναι αλήθεια πως οι ξένοι αφομοιώθηκαν, όμως και αφομοίωσαν τους Έλληνες. Αλληλοαφομοιώθηκαν για την ακρίβεια». Επειδή η γλώσσα είναι εδώ το κυρίαρχο στοιχείο, ορθά απαντά ο Καραμπελιάς: «Βεβαίως η σχέση των ελληνικών πληθυσμών με τις νέες φυλετικές και γλωσσικές ομάδες είναι αμφίδρομη, αλλά είναι τόσο καθοριστική η υπεροχή του ελληνικού πολιτισμικού στοιχείου και τόσο ουσιαστικός ο ρόλος της Εκκλησίας, ώστε η συνέχεια αποτελεί το καθοριστικό στοιχείο σε αυτή τη σχέση». Η Εκκλησία έπαιξε πρωτεύοντα ρόλο και στη συνέχεια της γλώσσας, κι εγώ συμμερίζομαι την άποψη αυτή.

Στην παρουσίαση των τραγουδιών ακολούθησε ο Καραμπελιάς κατά κύριο λόγο την κατάταξη του Νικολάου Πολίτη και, πάντως, ελεύθερα, ώστε το όλο κείμενο να αποκτά μιαν αφηγηματική συνοχή, που να κατατείνει στην «ιδιοπροσωπία του νεώτερου ελληνισμού», από πολλές πλευρές μιας συλλογικής ζωής: Ιστορικά, Ακριτικά, Κλέφτικα, Ριζίτικα, Τραγούδια της Αγάπης, Νυφιάτικα, Νανουρίσματα, Κάλαντα, Τραγούδια της Ξενιτιάς, Μοιρολόγια, Θρησκευτικά και Λατρευτικά, Γνωμικά, Εργατικά, Βλάχικα (γεωργοκτηνοτροφικά), Περιγελαστικά, Σκωπτικά, Άσεμνα. Ιδιαίτερος λόγος γίνεται και για τη μαντινάδα. Ολόκληρο το (μικρό, αλλά ολοζώντανο, συνυπολογιζομένων και των νεκρών) σύμπαν της παραδοσιακής κοινότητας, που δίνεται με την ανεπανάληπτη (κάθε κλασικό είναι και ανεπανάληπτο) εικονική-συμβολική, λυρική γλώσσα. Για τίτλους των επιμέρους ενοτήτων προτίμησε χαρακτηριστικούς στίχους από τα ίδια τα τραγούδια.

Μια από τις κύριες αναφορές είναι στα τραγούδια της Άλωσης της Πόλης, που διαχύθηκαν σε ολόκληρο τον ελληνικό χώρο, καθώς ακολούθησαν κι άλλες αλώσεις πόλεων και περιπετειών, όπως της Τραπεζούντας. Από τα τραγούδια αυτά συγκινήθηκε και ο Καβάφης, το ελληνικό –με ρίζες που έφταναν ως την αρχαιότητα– αίσθημά του. Κι έγραψε το ποίημά του με τον ποντιακό τίτλο «Πάρθεν» (αλώθηκε, κυριεύτηκε): «Αυτές τες μέρες διάβαζα δημοτικά τραγούδια, / για τ’ άθλα των κλεφτών και τους πολέμους, / πράγματα συμπαθητικά. δικά μας, Γραικικά. / Διάβαζα και τα πένθιμα για τον χαμό της Πόλης / “Πήραν την Πόλη, πήραν την. πήραν την Σαλονίκη” / (…). Όμως απ’ τ’ άλλα πιο πολύ με άγγιξε το άσμα / το Τραπεζούντιον με την παράξενή του γλώσσα /, και με την λύπη των Γραικών των μακρινών εκείνων /(…)». Είναι ένα συγκινητικό δείγμα συνάντησης, δημώδους και λόγιας ποίησης, που την πραγματοποιεί ένας μεγάλος ποιητής.

Συζητήσιμο ακόμα παραμένει για ορισμένους το ερώτημα, αν οι Κλέφτες των δημοτικών τραγουδιών είσαν ή όχι ληστές. Ήδη λόγιοι του 19ου αιώνα, όπως ο Κωνσταντίνος Κούμας (συγγραφέας του πολύτομου έργου Ιστορίαι των ανθρωπίνων πράξεων, 1882) είδαν τους Κλέφτες και τους αντιμετώπιζαν ως ληστές, «βαρβάρους». Εντούτοις ο Ρήγας στα επαναστατικά άσματά του κάλεσε έναν έναν όλους τους γνωστούς καπεταναίους για τον μεγάλο «σηκωμό». Οι νεωτεριστές ακολουθούν τον ιστορικό Ε. J. Hobsbawm, που μίλησε για μια «πρωτόγονη επανάσταση» στον 19ο και 20ό αιώνα. Η αντίσταση όμως των Κλεφταρματολών δεν είταν αποκλειστικά κοινωνική, είχε και πατριωτικό χαρακτήρα, καθώς έπαιζε ξεκάθαρο ρόλο και η θρησκευτική αντίθεση, ζητήματα που εξαιρεί ο Καραμπελιάς.

Στο βιβλίο του Καραμπελιά τίθενται και κρίνονται επίσης τα στοιχεία εκείνα, που μειώνουν δήθεν την ποιητική αξία των δημοτικών τραγουδιών: περιορισμένος αριθμός, περιορισμένη φαντασία. Εδώ παραγνωρίζεται, όπως νομίζω, ο συλλογικός τρόπος της δημιουργίας τους, ο οποίος, με τις αλλεπάλληλες επεξεργασίες τους από πολλούς μέσα στον χρόνο και τον χώρο, κατέληγε στη σταθεροποίηση ορισμένων εκφραστικών σχημάτων, που δήλωναν έτσι καθολικά αισθήματα και ιδέες. νέες προσθήκες με τη φαντασία είσαν περιττές. Εκτός αυτού εγγύηση για την αισθητικήν εκτίμηση των δημοτικών τραγουδιών αποτέλεσαν όσα είπαν άνθρωποι όπως ο Γκαίτε, ο Σεφέρης και άλλοι.

Δίκην υστερόγραφου σημειώνω, ότι δυσκολεύομαι να τοποθετήσω τον Παντελή Μπουκάλα στη χορεία εκείνων που αποδομούν την ελληνική παράδοση, όπως κάνει ο φίλος μου Καραμπελιάς (που τον ευχαριστώ για την ευγένεια να αφιερώσει το βιβλίο του σ’ εμένα και στον συνάδελφό μου Ερατοσθένη Καψωμένο). Άλλωστε ο ίδιος παραθέτει και κάποιες φράσεις του Μπουκάλα από την ομολογία πίστεως (confession) στο δημοτικό τραγούδι, που δεν συνάδουν προς την «ασυνέχεια» του ελληνικού πολιτισμού: Τα δημοτικά τραγούδια «αποκαθιστούν και την ενότητα πνεύματος του αναγνώστη τους, που του προσφέρουν έναν απίστευτο αποκαλυπτικό πλούτο», ή όταν διαπιστώνει έναν ευρύτερο ποιητικό και ιστορικόν ορίζοντα, απ’ τον οποίον εμπνέεται το δημοτικό τραγούδι: «…τα δημοτικά τραγούδια δεν σώζουν μόνο λέξεις ή φράσεις ή παρομοιώσεις ομηρικές». Ασφαλώς. Αλλά υπάρχουν και αυτές. Και το δέχεται ο Μπουκάλας.

 

«Η γιαγιά ξεχνά»: Ένα παιδικό βιβλίο για την άνοια

«Η γιαγιά ξεχνά»: Ένα παιδικό βιβλίο για την άνοια

Ένα εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο που βοηθά τα παιδιά να κατανοήσουν την άνοια υπογράφει ο συγγραφέας Πολ Ράσελ, αντλώντας έμπνευση από τη δική του εμπειρία με τη γιαγιά του που υπέφερε για χρόνια από άνοια πριν πεθάνει.

Το βιβλίο Grandma Forgets (Η γιαγιά ξεχνά) διηγείται την ιστορία ενός μικρού κοριτσιού που έχει έναν θησαυρό από αναμνήσεις με τη γιαγιά του, όμως καθώς η μνήμη της αρχίζει να ξεθωριάζει, το κοριτσάκι και ο μπαμπάς του πρέπει να τη βοηθήσουν να θυμηθεί και να φτιάξουν μαζί νέες μνήμες. Όπως λέει σε άρθρο του στην Telegraph ο Ράσελ, σκέφτηκε να γράψει αυτό το βιβλίο όταν τα παιδιά του βρήκαν μια παλιά φωτογραφία της γιαγιάς του και τον ρώτησαν ποια είναι.

«Τα παιδιά έχουν μια αξιοσημείωτη ικανότητα να διαχωρίζουν την αρρώστια από τις ευτυχισμένες μέρες που έχουν περάσει μαζί, και δεν έχει πάντα νόημα να προσπαθείς να τα προστατεύσεις από αγχωτικές καταστάσεις, αν και αυτό μπορεί να μας υπαγορεύει το ένστικτο» αναφέρει ο Ράσελ, εξηγώντας: «Γι’ αυτό και οι τελευταίες λέξεις του βιβλίου είναι: “Κάθε φορά που βλέπω τη γιαγιά, της λέω ότι την αγαπάω. Οπότε δεν πειράζει αν το ξεχνά”. Αυτό είναι το μήνυμα που θέλω να λάβει κάθε εγγόνι όταν τελειώσει το βιβλίο».

 

ΤΕΛΕΥΤΑΙΕΣ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΕΙΣ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Το μήνυμά σας

Διεύθυνση

Πτολεμαίων 4
(Πλατεία Προσκόπων)
11635 Αθήνα,
Τηλ.-fax: 210.7212307
info@diastixo.gr
ISSN: 2585-2485

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

Εγγραφείτε τώρα στο newsletter μας και μάθετε πρώτοι τα τελευταία νέα για το βιβλίο και για τις τέχνες.

 

Το email σας: