A+ A A-

«Ποσειδωνιάται» του Μ. Γ. Μερακλή

«Ποσειδωνιάται» του Μ. Γ. Μερακλή


Ακούγοντας σχεδόν καθημερινά από δημοσιογράφους και των πρώτων σε τηλεθέαση καναλιών να ακροτηριάζουν την τρίτη κλίση (η «περηφανή νίκη», τον «Διευθύνων σύμβουλο») ή να γελοιοποιούν τη συλλαβική αύξηση των ρημάτων («περισυνελέγονται» οι νεκροί) σκέπτομαι το καβαφικό ποίημα «Ποσειδωνιάται». Είσαν κάτοικοι της Ποσειδωνίας, ελληνικής αποικίας της Κάτω Ιταλίας, που ιδρύθηκε τον 6ο π.Χ. αιώνα. Αρχαία μνημεία (ναός του Ποσειδώνος) διασώζονται ώς σήμερα. Έγινε ρωμαϊκή αποικία τον 3ο αιώνα. Την πόλη είχαν ιδρύσει κάτοικοι από άλλην ελληνική αποικία της Κάτω Ιταλίας, τη Σύβαρι (ιδρυμένη αυτή στο τέλος του 8ου αιώνα), που είχε φτάσει σε μεγάλη οικονομική ακμή, η οποία έσπρωξε τους Συβαρίτες σε μιαν αχαλίνωτη στις υλικές απολαύσεις ζωή. Έτσι πλάστηκε η λέξη «συβαριτισμός» που σημαίνει μια τρυφηλή και ακόλαστη ζωή!

Σε προηγούμενο σημείωμά μου είχα πει ότι συχνά η ίδια η πραγματικότητα είναι έτοιμη να δοθεί ή να παραδοθεί στην ποίηση, χωρίς να είναι απαραίτητη η επέμβαση του ποιητή, εκτός από κάποιες προσθαφαιρέσεις που ενδέχεται να κάνει. Αυτό το είχε καλά εννοήσει ο Καβάφης. Ένα εύγλωττο παράδειγμα δίνει ο ίδιος με το πιο πάνω ποίημα, πάνω από το οποίο παρέθετε ένα εκτενές χωρίο από τον Αθήναιο, αμετάφραστο, όπως συνήθως έκανε. Το μεταφέρω στη σημερινή γλώσσα μας: «Οι Ποδειδωνιάτες, στον τυρηννικό κόλπο, είσαν εξ αρχής Έλληνες, εκβαρβαρώθηκαν κι έγιναν Τυρηνοί ή Ρωμαίοι· μετέβαλαν τη γλώσσα τους και τις πιο πολλές από τις συνήθειές τους. Και κρατούν μία μόνο από τις γιορτές των Ελλήνων και τώρα, στην οποία συγκεντρώνονται φέρνοντας στη μνήμη τους τα αρχαία ονόματα και έθιμα και κλαίγοντας γοερά, κι ύστερα απέρχονται με τα δάκρυα στα μάτια».

 

Εμφανίσεις: 1327

Περισσότερα...

«Ένα ασυνήθιστο βιβλίο» του Μ. Γ. Μερακλή

«Ένα ασυνήθιστο βιβλίο» του Μ. Γ. Μερακλή


Πριν από αρκετόν καιρό έλαβα ένα ασυνήθιστο βιβλίο από μια παλαιά μαθήτριά μου στο Γυμνάσιο, την Αφροδίτη Κουτσίνα. Ο τόμος, εκδεδομένος το 2013, την ίδια χρονιά του θανάτου του (δείγμα κι αυτό μιας μεγάλης αγάπης!), αναφέρεται στον πατέρα της Φίλιππο Κουτσίνα και στη μητέρα της Τιτίνα Κουτσίνα. Τίτλος του: Έργα και ωραίες Ημέρες του Φίλιππου Κουτσίνα. Την επιμέλεια είχε η κυρία Ελισάβετ Πλέσσα, που έγραψε και τα κείμενα, όσα αναπτύσσουν τον τίτλο. Οι δημιουργοί του τόμου τον αφιερώνουν στην Τιτίνα (που συμμεριζόταν πλήρως τις δραστηριότητες του συζύγου της και συμμετείχε σ’ αυτές).

Η Αφροδίτη είταν μία από τις θετικά εντυπωσιακές μαθήτριες που είχα γνωρίσει. Μέσα στα περίπου σαράντα χρόνια που πέρασαν την είχα συναντήσει δύο φορές, κι αυτό στα πρώτα χρόνια, μία φορά στο σπίτι της, με τον σύζυγό της, κι άλλη μία στο δρόμο τυχαία, μ’ ένα χαριτωμένο μωρό, το παιδί της, στο αμαξίδιο. Και ξαφνικά την άκουσα να με ρωτά, στο τηλέφωνο, αν θα ήθελα να μου στείλει το ωραίο, όπως εκ των υστέρων διαπίστωσα, αυτό βιβλίο. Το είπα και ασυνήθιστο. Γιατί, όπως γράφει η επιμελήτριά του, κυρία Πλέσσα: «Αυτό είναι ένα βιβλίο που έχει τη θλίψη της άλλοτε  χαράς και την επιθυμία της τωρινής συνέχειας. Έχει διαλέξει διαδρομές δύσκολες  γιατί, για να φανερώσει εικόνες που είταν εκ πεποιθήσεως απειθάρχητες, πρέπει, για πολύ λίγο, να κόψει την ορμή τους, χωρίς να προδώσει τη φύση της ελευθερίας τους.  Τον δρόμο ίσως να δείχνουν τα ρεύματα της υπέροχης αποσπασματικότητας που γέννησε τα κεφάλαια μιας ζωής και μιας ολόκληρης εποχής που στους περισσότερους μοιάζει σήμερα “ντεμοντέ”». Το βιβλίο επιχειρεί «να συνθέσει τα κομμάτια του μαγευτικού πανδαιμόνιου που λεγόταν Φίλιππος Κουτσίνας μέσα από τις παρέες και τα έργα που εκείνος επέλεξε να συνενώσει, κάπου μετά τον πόλεμο και μέχρι πριν από λίγα χρόνια». Συναντά κανείς στο βιβλίο αυτό «τα ίχνη που άφησαν πίσω τους φιλίες μιας τολμηρής νεότητας», ίχνη ενός ατόμου, που δεν είταν καλλιτέχνης, αλλά «είχε σίγουρα και τη στόφα ενός καλλιτέχνη (που) μοιάζει να συσπείρωσε γύρω του μια παρέα ξεχωριστών ανθρώπων της γενιάς του ’50, μια παρέα που στάθηκε εφαλτήριο για τα γόνιμα χρόνια του ‘60 στην Ελλάδα». Στις δεκάδες προσώπων  που αναφέρονται ως μέλη αυτής της «παρέας» συναντούμε μεταξύ άλλων τον Ανδρέα Εμπειρίκο, τον Θάνο Βελλούδιο, τον Γιάννη Γαΐτη, τον Γιάννη Τσαρούχη, τον Μάνο Χατζηδάκι, τον Διαμαντή Διαμαντόπουλο, τον Τέτση, τον Σπύρο Βασιλείου, τον Αλέκο Δεσποτόπουλο, τον Βασίλη Ζιώγα.

 

Εμφανίσεις: 1034

Περισσότερα...

«Ουαί, στην ανάλγητη και φαρισαϊκή Ευρώπη!» του Μ. Γ. Μερακλή

«Ουαί, στην ανάλγητη και φαρισαϊκή Ευρώπη!» του Μ. Γ. Μερακλή


Ούτε στα πιο φοβερά εφιαλτικά όνειρά μας δεν έχουμε δει τα φρικτά που παρακολουθούμε τόσον καιρό (και ποιος ξέρει για πόσο ακόμα) στα νησιά του Αιγαίου με τους θαλασσοπνιγμούς και τα μαρτύρια γυναικών (πολλές φορές εγκύων ή και ετοιμόγεννων, ακόμα και ξεγεννημένων μέσα στα καρυδότσουφλα), παιδιών, νηπίων, ανδρών κάθε ηλικίας, ανάπηρων, που οι Τούρκοι διακινητές, με την κτηνώδη αδηφαγία τους για χρήμα, τους στρουγγιάζουν σε ετοιμόρροπες ή πλαστικές βάρκες ή σάπια πλοιάρια, για να περάσουν, οι απεγνωσμένοι πρόσφυγες, ως επί το πλείστον Σύροι, στην Ελλάδα. Λέγεται πως οι τερατώδεις αυτοί άνθρωποι τούς πνίγουν κιόλας οι ίδιοι, μπάζοντας με χτυπήματα στις βάρκες τα νερά, ώστε να αποφύγουν το ενδεχόμενο της σύλληψής τους από τους Έλληνες λιμενικούς και άλλους.

Η προσδοκία των προσφύγων και των άλλων μεταναστών είναι να μπορέσουν, όπως ξέρουμε, να βρεθούν μέσω της Ελλάδας στην «πολιτισμένη», «πλούσια», «ενωμένη» Ευρώπη, η οποία ωστόσο (πρώτιστα οι κυβερνήτες των χωρών της) ετοιμάζεται να αναστείλει την ισχύ της συνθήκης Σέγκεν, που διευκολύνει το πέρασμά τους εκεί, υπό όρους.

 

Εμφανίσεις: 844

Περισσότερα...

«Νίκος Γρηγοριάδης (μετά θάνατον)» του Μ. Γ. Μερακλή

«Νίκος Γρηγοριάδης (μετά θάνατον)» του Μ. Γ. Μερακλή


Ο Νίκος Γρηγοριάδης είταν ένας καλός και σεμνός φίλος μου, συμφοιτητής στη Φιλοσοφική Αθηνών. Κι ένας καλός ποιητής.

Πριν πεθάνει, μου είχε δώσει αντίτυπο του συγκεντρωτικού τόμου των ποιημάτων του (1963-2005). Ήθελα πολύ να γράψω για το βιβλίο του αλλά, όπως συνήθως, διάφορα με πήγαιναν ολοένα πιο πίσω. Του το είχα κιόλας υποσχεθεί. Και έχω γι’ αυτό μια τύψη μέσα μου.

Ανέκαθεν έβρισκα στοιχεία σημαντικά στα ποιήματά του, με αποτυπωμένη σ’ αυτά μια προσωπική φωνή. Είταν σαφέστατος στην έκφρασή του και (αυτό ίσως είναι το πιο δύσκολο στην ποίηση), παρά ταύτα, οι στίχοι του ασκούσαν μιαν υποβολή, δημιουργώντας συγχρόνως καθαρές εικόνες και σκηνές. Άρχισε μιλώντας για έναν έρωτα σχεδόν αδηφάγο, δοσμένος ολοκληρωτικά σ’ αυτόν: «Όσο σε γεύτηκα εγώ, δεν γεύτηκαν τ’ αγρίμια αίμα». Εντούτοις, οι άγριοι καιροί όπου ζούσαμε τον απέσπασαν από την απολυτότητα εκείνη: «Οι Γερμανοί τεράστιοι μες στις αναλαμπές./ Κλάματα γυναικών στους κυνηγημένους δρόμους». Κι ύστερα, σιγά σιγά, άρχισε να ωριμάζει επώδυνα η συνείδηση της υπεροπλίας του κακού: «Τώρα στα μέσα της ζωής ξεφτίσανε τα όνειρα/ κι η τόλμη η πρώτη δε μας παραστέκει./ Μείναμε οι πειθαρχικοί· ό,τι μας λένε, είμαστε/ παίρνουμε ό,τι μας πετάξουν».

 

Εμφανίσεις: 880

Περισσότερα...

«Η ζωή και το παραμύθι» του Μ. Γ. Μερακλή

«Η ζωή και το παραμύθι» του Μ. Γ. Μερακλή


Ένας από τους πιο γνωστούς μελετητές του λαϊκού παραμυθιού είναι ο καθηγητής Βασίλης Αναγνωστόπουλος. Πρόσφατα εξέδωσε ένα ακόμα βιβλίο αφιερωμένο στο ελληνικό λαϊκό παραμύθι. Περιλαμβάνει κείμενα που κατά καιρούς δημοσίευε σε εφημερίδες της Θεσσαλίας (από πολύ παλιά στον Πρωινό Τύπο της Καρδίτσας, μετέπειτα και σε άλλες εφημερίδες και περιοδικά), κινούμενος από αφορμές που του έδιναν τα παραμύθια. Αλλά και η ίδια η ζωή τού έδινε αφορμή να πάει, αυτός πλέον, στα παραμύθια, βρίσκοντας ενδιαφέροντα κοινά σημεία σε παραμύθια και στη ζωή.

Ελεύθερος, στην προκειμένη περίπτωση, από πιεστικές ενίοτε δεσμεύσεις μιας επιστημονικής μεθοδολογίας, αλλά και χάρη στο αφηγηματικό χάρισμα που τον διακρίνει (έχει δημοσιεύσει και λογοτεχνικό έργο, ποίηση και προπάντων πεζογραφία), προσφέρει εδώ ένα ιδιαίτερα ελκυστικό βιβλίο, όπως γίνεται φανερό, από το πρώτο κιόλας κείμενο. Ο τίτλος του: «Θα τον ακούω, σου λέω...». Είναι η κραυγή που βγάζει μια μικρούλα μέσα στη νύχτα από ένα διπλανό διαμέρισμα της πολυκατοικίας, στη οποία κατοικεί ο συγγραφέας. Το κοριτσάκι απευθύνεται στη μαμά του και την παρακαλεί να πει στον μπαμπά να τη βάλει μέσα, γιατί στη βεράντα όπου την έκλεισε θα τη φάνε οι κατσαρίδες. Έντρομο λέει στη μαμά του (που φαίνεται ανένδοτη,  γιατί συμμερίζεται την «παιδαγωγική» του συζύγου της, ή και γιατί, που είναι πιθανότερο, επίσης κι αυτή τον φοβάται): «Θα τον ακούω, σου λέω...». Θυμάμαι τώρα ένα από τα πιο ωραία συγγράμματα Παιδαγωγικής που έχω διαβάσει, του καθηγητή Αθανασίου Παπά, Η αντιπαιδαγωγικότητα της Παιδαγωγικής, 1985 (τρίτη έκδοση). Ο τίτλος του είναι ήδη εύγλωττος.

 

Εμφανίσεις: 918

Περισσότερα...

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr