A+ A A-

«Συγκίνηση από δύο φίλους» του Μ. Γ. Μερακλή

«Συγκίνηση από δύο φίλους» του Μ. Γ. Μερακλή


Έλαβα πριν από λίγο καιρό τη συλλογή με «ποιήματα για παιδιά», Καλοκαίρι με τ’ άλογο, του Κώστα Καλαπανίδα, τον οποίο, τουλάχιστον εγώ, τοποθετώ στην πρώτη σειρά των συγγραφέων μας παιδικής λογοτεχνίας, αν και το έργο του δεν κλείνεται ασφυκτικά με δεσμευτικές αρχές και κανόνες του λογοτεχνικού αυτού είδους. Το ήθος του, η αρετή της απλότητας και της καθαρότητας διαχέονται στο όλο έργο του, ποιητικό και πεζογραφικό.

 

Εμφανίσεις: 866

Περισσότερα...

«Τι είναι η ποίηση, άλλη μια φορά» του Μ. Γ. Μερακλή

«Τι είναι η ποίηση, άλλη μια φορά» του Μ. Γ. Μερακλή


Στο ερώτημα αν η φρικιαστική βία των τζιχαντιστών ή οι απροσμέτρητες δοκιμασίες των μεταναστών στον σύγχρονο κόσμο έχουν και μια ποιητική διάσταση, νομίζω πως μπορούν, ίσως, να δώσουν μια καταφατικήν απάντηση δύο θεμελιώδεις λέξεις του ορισμού της αρχαίας τραγωδίας, όπως τον διατύπωσε ο Αριστοτέλης: «έλεος» (συμπόνια, συμπάσχειν) και «φόβος» (Περί Ποιητικής, 1449b).

Σε βιβλίο που κυκλοφόρησε το 2013 (από τον Κέδρο), με μεταφρασμένα από τον Κώστα Νησιώτη μέρη των έργων του Søren Kierkegaard (ο Ludwig Wittgenstein τον είπε «με διαφορά τον πιο εξέχοντα διανοητή του 19ου αιώνα»), διαβάζω: «“Δι’ ελέου και φόβου περαίνουσα την των τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν”, λέει ο Αριστοτέλης (…). Η φράση αφορά τη σχέση του θεατή με την τραγωδία. Προϋποθέτει ότι ο θεατής είναι ικανός να επηρεαστεί από την τραγωδία. Η τραγωδία αφυπνίζει το φόβο και τον οίκτο στον επηρεασμένο θεατή, τον κάνει να ξεχνά τον εαυτό του για να απορροφηθεί στο μαρτύριο του ήρωα. Χωρίς φόβο και συμπόνια θα παραμείνει αμέτοχος. Αν δεν καταφέρει να νιώσει παρά μόνο εγωιστικό φόβο, είναι ανάξιος θεατής. Εννοείται φυσικά ότι, στην προκειμένη περίπτωση, φόβος και έλεος έχουν συγκεκριμένο νόημα, όπως και δεν εννοείται ότι όποιος φοβάται και συμπονάει μπορεί να καταλάβει μια τραγωδία. Νιώθει την τραγωδία μόνο αυτός που διαβλέπει το ποιητικό στοιχείο της, που μέσα από το φόβο και τη συμπόνια καθαρίζεται από το ευτελές και το εγωιστικό» (σ. 289).

 

Εμφανίσεις: 1506

Περισσότερα...

«Ποσειδωνιάται» του Μ. Γ. Μερακλή

«Ποσειδωνιάται» του Μ. Γ. Μερακλή


Ακούγοντας σχεδόν καθημερινά από δημοσιογράφους και των πρώτων σε τηλεθέαση καναλιών να ακροτηριάζουν την τρίτη κλίση (η «περηφανή νίκη», τον «Διευθύνων σύμβουλο») ή να γελοιοποιούν τη συλλαβική αύξηση των ρημάτων («περισυνελέγονται» οι νεκροί) σκέπτομαι το καβαφικό ποίημα «Ποσειδωνιάται». Είσαν κάτοικοι της Ποσειδωνίας, ελληνικής αποικίας της Κάτω Ιταλίας, που ιδρύθηκε τον 6ο π.Χ. αιώνα. Αρχαία μνημεία (ναός του Ποσειδώνος) διασώζονται ώς σήμερα. Έγινε ρωμαϊκή αποικία τον 3ο αιώνα. Την πόλη είχαν ιδρύσει κάτοικοι από άλλην ελληνική αποικία της Κάτω Ιταλίας, τη Σύβαρι (ιδρυμένη αυτή στο τέλος του 8ου αιώνα), που είχε φτάσει σε μεγάλη οικονομική ακμή, η οποία έσπρωξε τους Συβαρίτες σε μιαν αχαλίνωτη στις υλικές απολαύσεις ζωή. Έτσι πλάστηκε η λέξη «συβαριτισμός» που σημαίνει μια τρυφηλή και ακόλαστη ζωή!

Σε προηγούμενο σημείωμά μου είχα πει ότι συχνά η ίδια η πραγματικότητα είναι έτοιμη να δοθεί ή να παραδοθεί στην ποίηση, χωρίς να είναι απαραίτητη η επέμβαση του ποιητή, εκτός από κάποιες προσθαφαιρέσεις που ενδέχεται να κάνει. Αυτό το είχε καλά εννοήσει ο Καβάφης. Ένα εύγλωττο παράδειγμα δίνει ο ίδιος με το πιο πάνω ποίημα, πάνω από το οποίο παρέθετε ένα εκτενές χωρίο από τον Αθήναιο, αμετάφραστο, όπως συνήθως έκανε. Το μεταφέρω στη σημερινή γλώσσα μας: «Οι Ποδειδωνιάτες, στον τυρηννικό κόλπο, είσαν εξ αρχής Έλληνες, εκβαρβαρώθηκαν κι έγιναν Τυρηνοί ή Ρωμαίοι· μετέβαλαν τη γλώσσα τους και τις πιο πολλές από τις συνήθειές τους. Και κρατούν μία μόνο από τις γιορτές των Ελλήνων και τώρα, στην οποία συγκεντρώνονται φέρνοντας στη μνήμη τους τα αρχαία ονόματα και έθιμα και κλαίγοντας γοερά, κι ύστερα απέρχονται με τα δάκρυα στα μάτια».

 

Εμφανίσεις: 1447

Περισσότερα...

«Ένα ασυνήθιστο βιβλίο» του Μ. Γ. Μερακλή

«Ένα ασυνήθιστο βιβλίο» του Μ. Γ. Μερακλή


Πριν από αρκετόν καιρό έλαβα ένα ασυνήθιστο βιβλίο από μια παλαιά μαθήτριά μου στο Γυμνάσιο, την Αφροδίτη Κουτσίνα. Ο τόμος, εκδεδομένος το 2013, την ίδια χρονιά του θανάτου του (δείγμα κι αυτό μιας μεγάλης αγάπης!), αναφέρεται στον πατέρα της Φίλιππο Κουτσίνα και στη μητέρα της Τιτίνα Κουτσίνα. Τίτλος του: Έργα και ωραίες Ημέρες του Φίλιππου Κουτσίνα. Την επιμέλεια είχε η κυρία Ελισάβετ Πλέσσα, που έγραψε και τα κείμενα, όσα αναπτύσσουν τον τίτλο. Οι δημιουργοί του τόμου τον αφιερώνουν στην Τιτίνα (που συμμεριζόταν πλήρως τις δραστηριότητες του συζύγου της και συμμετείχε σ’ αυτές).

Η Αφροδίτη είταν μία από τις θετικά εντυπωσιακές μαθήτριες που είχα γνωρίσει. Μέσα στα περίπου σαράντα χρόνια που πέρασαν την είχα συναντήσει δύο φορές, κι αυτό στα πρώτα χρόνια, μία φορά στο σπίτι της, με τον σύζυγό της, κι άλλη μία στο δρόμο τυχαία, μ’ ένα χαριτωμένο μωρό, το παιδί της, στο αμαξίδιο. Και ξαφνικά την άκουσα να με ρωτά, στο τηλέφωνο, αν θα ήθελα να μου στείλει το ωραίο, όπως εκ των υστέρων διαπίστωσα, αυτό βιβλίο. Το είπα και ασυνήθιστο. Γιατί, όπως γράφει η επιμελήτριά του, κυρία Πλέσσα: «Αυτό είναι ένα βιβλίο που έχει τη θλίψη της άλλοτε  χαράς και την επιθυμία της τωρινής συνέχειας. Έχει διαλέξει διαδρομές δύσκολες  γιατί, για να φανερώσει εικόνες που είταν εκ πεποιθήσεως απειθάρχητες, πρέπει, για πολύ λίγο, να κόψει την ορμή τους, χωρίς να προδώσει τη φύση της ελευθερίας τους.  Τον δρόμο ίσως να δείχνουν τα ρεύματα της υπέροχης αποσπασματικότητας που γέννησε τα κεφάλαια μιας ζωής και μιας ολόκληρης εποχής που στους περισσότερους μοιάζει σήμερα “ντεμοντέ”». Το βιβλίο επιχειρεί «να συνθέσει τα κομμάτια του μαγευτικού πανδαιμόνιου που λεγόταν Φίλιππος Κουτσίνας μέσα από τις παρέες και τα έργα που εκείνος επέλεξε να συνενώσει, κάπου μετά τον πόλεμο και μέχρι πριν από λίγα χρόνια». Συναντά κανείς στο βιβλίο αυτό «τα ίχνη που άφησαν πίσω τους φιλίες μιας τολμηρής νεότητας», ίχνη ενός ατόμου, που δεν είταν καλλιτέχνης, αλλά «είχε σίγουρα και τη στόφα ενός καλλιτέχνη (που) μοιάζει να συσπείρωσε γύρω του μια παρέα ξεχωριστών ανθρώπων της γενιάς του ’50, μια παρέα που στάθηκε εφαλτήριο για τα γόνιμα χρόνια του ‘60 στην Ελλάδα». Στις δεκάδες προσώπων  που αναφέρονται ως μέλη αυτής της «παρέας» συναντούμε μεταξύ άλλων τον Ανδρέα Εμπειρίκο, τον Θάνο Βελλούδιο, τον Γιάννη Γαΐτη, τον Γιάννη Τσαρούχη, τον Μάνο Χατζηδάκι, τον Διαμαντή Διαμαντόπουλο, τον Τέτση, τον Σπύρο Βασιλείου, τον Αλέκο Δεσποτόπουλο, τον Βασίλη Ζιώγα.

 

Εμφανίσεις: 1132

Περισσότερα...

«Ουαί, στην ανάλγητη και φαρισαϊκή Ευρώπη!» του Μ. Γ. Μερακλή

«Ουαί, στην ανάλγητη και φαρισαϊκή Ευρώπη!» του Μ. Γ. Μερακλή


Ούτε στα πιο φοβερά εφιαλτικά όνειρά μας δεν έχουμε δει τα φρικτά που παρακολουθούμε τόσον καιρό (και ποιος ξέρει για πόσο ακόμα) στα νησιά του Αιγαίου με τους θαλασσοπνιγμούς και τα μαρτύρια γυναικών (πολλές φορές εγκύων ή και ετοιμόγεννων, ακόμα και ξεγεννημένων μέσα στα καρυδότσουφλα), παιδιών, νηπίων, ανδρών κάθε ηλικίας, ανάπηρων, που οι Τούρκοι διακινητές, με την κτηνώδη αδηφαγία τους για χρήμα, τους στρουγγιάζουν σε ετοιμόρροπες ή πλαστικές βάρκες ή σάπια πλοιάρια, για να περάσουν, οι απεγνωσμένοι πρόσφυγες, ως επί το πλείστον Σύροι, στην Ελλάδα. Λέγεται πως οι τερατώδεις αυτοί άνθρωποι τούς πνίγουν κιόλας οι ίδιοι, μπάζοντας με χτυπήματα στις βάρκες τα νερά, ώστε να αποφύγουν το ενδεχόμενο της σύλληψής τους από τους Έλληνες λιμενικούς και άλλους.

Η προσδοκία των προσφύγων και των άλλων μεταναστών είναι να μπορέσουν, όπως ξέρουμε, να βρεθούν μέσω της Ελλάδας στην «πολιτισμένη», «πλούσια», «ενωμένη» Ευρώπη, η οποία ωστόσο (πρώτιστα οι κυβερνήτες των χωρών της) ετοιμάζεται να αναστείλει την ισχύ της συνθήκης Σέγκεν, που διευκολύνει το πέρασμά τους εκεί, υπό όρους.

 

Εμφανίσεις: 942

Περισσότερα...

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr