A+ A A-

Η ΑΦΡΙΚΗ ΩΣ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η ΑΦΡΙΚΗ ΩΣ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑτου Μ. Γ. Μερακλή

Ξεφυλλίζω ένα υπέροχο βιβλίο, Αφρικής Μέθεξη, της Ελένης Α. Γκίνου (2009), σε μιαν εκπληκτικής ποιότητας εκτύπωση των εκδόσεων «Μίλητος».

Η συγγραφέας έχει επανειλημμένα ταξιδέψει στην Αφρική, στα χρόνια 1997-2005.

Τα τελευταία χρόνια βρέθηκε, στην περιοχή της πόλης όπου γεννήθηκε (Πτολεμαΐδα), ο σκελετός ενός ελέφαντα. Βρίσκεται τώρα στο μουσείο. Ίσως έτσι της γεννήθηκε η επιθυμία να πάει σε τόπους όπου ζουν ακόμη ζώα, που πριν από αμύθητους χρόνους –ώστε το γεγονός αυτό να μοιάζει και σαν μύθος– έζησαν και στην Ελλάδα. Το ταξίδι αυτό θα το φαντάστηκε και ως μια μυσταγωγία. Γιατί «στην Αφρική υπάρχει αυτή η θαυμάσια πανίδα που, όταν τη ζήσεις, σου εξαγνίζει τον εσωτερικό σου κόσμο».

Και στην πατρίδα της ήταν τα παιδικά της χρόνια ωραία, έστω κι αν είχε φανεί, πρωτοπόρος στη νέα γενιά της τεχνολογίας των μέσων μουσικής ακρόασης, το πικάπ. «Θυμάμαι, όταν ήμουν μικρή, που οι γειτονιές μας στην Πτολεμαΐδα ήταν όλο χαμηλά σπιτάκια με αυλές γεμάτες λουλούδια, κι εμείς παίζαμε κρυφτό και τα Σαββατοκύριακα γίνονταν γιορτές με χορό και τραγούδι, με το πικάπ να ηχεί μέχρι την πλατεία». Αναπολεί εικόνες, τοπία του παιδικού της παραδείσου: «Σήμερα πηγαίνω στη γενέτειρά μου και ψάχνω για το ποταμάκι που έχει ξεραθεί, περνώ από τη γειτονιά μου, όπου τα μικρά σπίτια με τις αυλές όλο λουλούδια έγιναν τεράστιες πολυκατοικίες, με τους γείτονες στοιβαγμένους στα διαμερίσματα…»

 

Εμφανίσεις: 1829

Περισσότερα...

ΤΑΤΟΥΑΖ

ΤΑΤΟΥΑΖτου Μ. Γ. Μερακλή

Ολοένα περισσότεροι νέοι και νέες αρέσκονται στο να κάνουν, σε διάφορα μέρη του σώματός τους, σε ορισμένες περιπτώσεις και σε όλο το σώμα τους, τατουάζ.

Ασφαλώς το κάνουν ως μοντερνίζοντες. Το τατουάζ ωστόσο έχει τη δική του ιστορία, που είναι αρχαιότατη. Υπάρχει, γενικευμένο μάλιστα, σε ολόκληρες αρχαϊκές ομάδες. Δεν έχει χαθεί ολότελα, ούτε και σήμερα, σε ιθαγενείς π.χ. της Αφρικής.

Ο Στράβων στα Γεωγραφικά του (Ζ,V,4) αναφέρει πως οι Ιλλύριοι, οι Θράκες και άλλοι ήσαν «κατάστικτοι» (στα αρχαία ελληνικά το ρήμα «καταστίζω» σήμαινε κάνω τατουάζ). Και οι φιλόλογοι που σχολιάζουν την πληροφορία, παρατηρούν ότι η συνήθεια ήταν διαδεδομένη ευρύτατα σε λαούς της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης (και όχι μόνο). Της αποδιδόταν μάλιστα θρησκευτική σημασία.

 

Εμφανίσεις: 1934

Περισσότερα...

TO «ΦΑΝΤΑΣΙΑΚΟ» ΚΑΙ Ο ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ

TO «ΦΑΝΤΑΣΙΑΚΟ» ΚΑΙ Ο ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣτου Μ. Γ. Μερακλή

Μιλώ για το βιβλίο του καθηγητή Στάθη Γουργουρή (διδάσκει Συγκριτική Λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο Columbia), Έθνος-Όνειρο. Διαφωτισμός και θέσμιση της σύγχρονης Ελλάδας (2007).

Στον πρόλογό του για την ελληνική έκδοση αναφέρει πως ένα από τα βιβλία που έπαιξαν ρόλο στο εγχείρημά του ήταν και οι Φαντασιακές κοινότητες του Μπενεντίκτ Άντερσον. Το βιβλίο αυτό έγινε στην Ελλάδα, τις προηγούμενες δεκαετίες, ένα vade mecum για όσους ασχολούνται με θέματα της νεότερης ελληνικής ιστορίας και πολιτισμού. Τώρα, νομίζω, άρχισε να περνάει αυτή η μόδα. Εξάλλου, ο ίδιος ο Άντερσον έχει πει ότι το βιβλίο του αυτό δεν τον ικανοποιούσε πλέον. Άλλωστε, κάτι που δε λένε είναι ότι το υλικό με το οποίο στήριζε ο Άντερσον τις «φαντασιακές» κοινότητες το αντλούσε αποκλειστικά από λαούς της Άπω Ανατολής, σε περιόδους αποαποικιοποίησης, που εύλογα αναζητούσαν την ταυτότητά τους.

Διατυπώνω κάποιες παρατηρήσεις σχετικά με την έννοια της «εθνι(κιστι)κής φαντασίωσης», που αποτελεί κι ένα από τα θέματά του.

Η Ελλάδα δεν είναι μια εφάπαξ «εθνική μορφοποίηση». Είναι ένα έθνος το οποίο μπορεί να μορφοποιείται άλλοτε έτσι κι άλλοτε αλλιώς. Δεν είναι η φαντασία που γεννάει το έθνος. Η φαντασία –με πιο καίριους παράγοντες– το μορφοποιεί. Το πρόβλημα δεν είναι η αναζήτηση της «φαντασιακής» γέννησης ενός έθνους, αλλά η αναζήτηση των διαφορών που δημιουργούνται στη διαχρονικότητά του. Κάπου συσχετίζεται η ιστορία της Ινδίας και της Ελλάδας: «Και οι δύο βαρύνονται από ένα κλασικό παρελθόν, μια παρόμοια παγίδα για την ανάπτυξη της εθνικής φαντασίωσης: μια σύγχρονη δυσφορία που πρέπει να ξεπεραστεί και μια αρχαία αίγλη που πρέπει να ανακτηθεί». Ποιος όμως στην Ελλάδα ισχυρίζεται ότι η αρχαία Ελλάδα πρέπει να ανακτηθεί; Κι αν τέτοιος ισχυρισμός είναι ανύπαρκτος, η «παγίδα» δεν υπάρχει. Άλλωστε είναι πράγματα που δε χρειάζεται να ανακτηθούν. Είναι κεκτημένα. Όπως το φυσικό περιβάλλον.

 

Εμφανίσεις: 2386

Περισσότερα...

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑτου Μ. Γ. Μερακλή

Έχω στα χέρια μου το βιβλίο Πηγές για τον ιδιωτικό βίο των Νισυρίων (1801-20ός αι.) (2009), του καθηγητή της Μεσαιωνικής Ιστορίας Ζαχαρία Ν. Τσιρπανλή. Είναι ένα υποδειγματικό βιβλίο για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να εκδίδονται, να μελετώνται και να σχολιάζονται τα λεγόμενα δικαιοπρακτικά έγγραφα (προικοσύμφωνα, διαθήκες, δωρητήρια, πράξεις αγοροπωλησιών, διαζυγίων, «ψυχικών» και άλλων).

Καταδεικνύεται η εξαιρετική σημασία και αξία που έχουν τα τεκμήρια αυτού του είδους για την αναστήλωση του παρελθόντος ή και, θα έλεγα, τη δραστική φιλοτέχνησή του. Ειδικότερα για το συγκεκριμένο έργο μπορώ να παρατηρήσω ότι έχει εξορίσει από τις σελίδες του ένα είδος ψυχρότητας που συνήθως συνοδεύει την παράθεση του υλικού, καθώς το πλαισιώνει με την ευαισθησία των παρατηρήσεων – πέρα από τη σπάνια διακρίβωση των στοιχείων τα οποία δίνει. Αξιολογώντας, παραδείγματος χάρη, τα προικοσύμφωνα ως πηγή ζωής παρατηρεί ότι αυτά «αποτελούν σπάνια πηγή για την ανασύσταση της καθημερινής πράξης, ανοίγουν την πόρτα στο παλαιό σπίτι, σε μεταφέρουν στα χωράφια, σε συντροφεύουν με τα ζώα, σου φοράνε τα ρούχα της δουλειάς και του γάμου, σου μεταδίδουν το βαθύ νόημα της συνέχειας της ζωής. Προσφέρουν ακόμα τη μοναδική ίσως ευκαιρία να θαυμάσεις τις λεπτομέρειες του μικρόκοσμου που δύο οικογένειες, με χαρμόσυνη διάθεση και αισιοδοξία, απλώνουν πάνω στο χαρτί. Δύο οικογένειες που συναντώνται για να φτιάξουν μια τρίτη, ν’ ανοίξουν ένα καινούργιο σπιτικό. Τελικά, χάρη στα προικοσύμφωνα από τη Νίσυρο, διασώθηκε ο ανεκτίμητος υλικός πολιτισμός της, του οποίου βαλσαμωμένα σπαράγματα βλέπουμε στις μουσειακές προθήκες».

 

Εμφανίσεις: 1387

Περισσότερα...

ΑΝΤΑΜΩΜΑ ΝΕΚΡΩΝ ΚΑΙ ΖΩΝΤΑΝΩΝ

ΑΝΤΑΜΩΜΑ ΝΕΚΡΩΝ ΚΑΙ ΖΩΝΤΑΝΩΝτου Μ. Γ. Μερακλή

Από το βιβλίο διηγημάτων Τελετές ενηλικίωσης (2009), εκδόσεις Μεταίχμιο, του Κώστα Ακρίβου, πήρα το ακόλουθο παράθεμα: «Ήταν παλιό έθιμο του τόπου να γιορτάζουν, κάθε πρώτο Σάββατο του Νοέμβρη, καλώντας τις ψυχές των νεκρών στο τραπέζι τους. Ρουφούσαν οι ζωντανοί το ζουμί από τη σούπα και άφηναν έξω από την πόρτα άθιχτο το κρέας από το πουλερικό· να ’ρθουν να το γευτούν οι πεθαμένοι. Έτσι το καλούσε η μέρα εδώ και αιώνες, συνήθεια πάππου προς πάππου. Τα ίδια έγιναν τώρα και στο καινούργιο σπιτικό. Μοσχοβόλησε ο τόπος αυγολέμονο και κόκκινο κρασί από το μεγάλο λαγήνι στο κατώι».

 

Εμφανίσεις: 1155

Περισσότερα...

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr