A+ A A-

ΚΗΡΙΤΡΕΦΕΙΣ ΑΝΘΡΩΠΟΙ

ΚΗΡΙΤΡΕΦΕΙΣ ΑΝΘΡΩΠΟΙτου Μ. Γ. Μερακλή

Σ’ ένα σημείωμά του γράφει ο Κωστής Παλαμάς: «Αμέσως από την αυγή της μεγάλης Ελληνικής ποίησης βλέπουμε τα δύο χειροπιαστά δείγματα του χωρισμού των λειτουργιών της τέχνης σε δυο μεγάλες οικογένειες. Απ’ εδώ οι ιδεολόγοι, οι πραγματολόγοι απ’ εκεί. Όμηρος απ’ εδώ, Ησίοδος απ’ εκεί. Ο πρώτος, ο μεγάλος ιδανιστής. Ο δεύτερος, ο μεγάλος πραγματιστής. Ο Όμηρος, μαζί, σιμά και μακριά μας. Ο δεύτερος, σαν πιο κοντά σ’ εμάς». (Άπαντα, 10, σ.71).

Στον Ησίοδο υπάρχει ένα επίθετο για τον άνθρωπο, κατά πάσα πιθανότητα πλασμένο από αυτόν: «κηριτρεφείς». Είναι ο τρεφόμενος με θάνατο. Ένα επίθετο σπάνιας, ασφαλώς και πικρής ομορφιάς, που μου θυμίζει και τους εξαίσιους στίχους του Κάλβου (μιλάει στον ποιητή η νεκρή μητέρα του): «ο ήλιος κυκλοδίωκτος,|ως αράχνη, μ’ εδίπλωνε με φως και με θάνατον| ακαταπαύστως». Ζούμε, εμείς τουλάχιστον, μέσα στο υπέρλαμπρο φως της Μεσογείου. Τρεφόμενοι ωστόσο συγχρόνως με θάνατο, που κάποια φορά θα μας στερήσει τη μεγάλη χαρά να ζούμε «εν φάει».

 

Εμφανίσεις: 1462

Περισσότερα...

ΚΑΡΑΒΑΝΙΑ ΣΤΗΝ ΑΦΡΙΚΗ

ΚΑΡΑΒΑΝΙΑ ΣΤΗΝ ΑΦΡΙΚΗτου Μ. Γ. Μερακλή

Δίνω μιαν ακόμα σελίδα από το βιβλίο της Ελένης Α. Γκίνου, Αφρικής μέθεξης. Είναι σχετική με τη μεταφορά του αλατιού από τη λίμνη του Τζιμοντί, με τα καραβάνια που διασχίζουν την Αιθιοπία και προωθούν το αλάτι στις αγορές της Δυτικής Αφρικής, όπου το ανταλλάσσουν συνήθως με δημητριακά.

«Καραβάνια: μια μυθική κατάσταση, μια ιεροτελεστία, πειθαρχία του ανθρώπου στη φύση και προσήλωση σε ένα ιδεώδες. Ο άνθρωπος, που περπατάει σαράντα μέρες στην έρημο, όχι πάνω στην καμήλα – αυτή έχει για φορτίο της το αλάτι – αλλά ξυπόλυτος με τις πατούσες του πάνω στην άμμο, γίνεται σοφός. Ο άνθρωπος αυτός έχει μάθει να ακούει τη σιωπή, τις κραυγές της ερήμου. Γίνεται ένα με την άμμο, με τον άνεμο, με το άπειρο. Χαράσσει την πορεία του μέσα στο άπειρο, χωρίς να χάνει τον προσανατολισμό του. Η πυξίδα του είναι η αφοσίωσή του και η προσήλωσή του στην έρημο, που μετατρέπεται σε αιώνιο έρωτα, σε αλληλεξάρτηση. Όταν συναντήσεις ένα νομάδα, νιώθεις δέος και θαυμασμό. Το ότι εξυπηρετεί ένα σκοπό καταγράφεται στην πορεία που κάνει, για να καθοδηγήσει τις καμήλες φορτωμένες με το αλάτι, μια πορεία πολλές φορές οκτακοσίων χιλιομέτρων. Υπηρετεί το βασίλειο της ερήμου, συντελεί στη μη βεβήλωσή της, με το να ακολουθεί αυτή την πορεία με τα πόδια, ενώ η άσφαλτος θα εξασφάλιζε γρήγορη και άκοπη μετάβαση και μεταφορά του αλατιού.

 

Εμφανίσεις: 1897

Περισσότερα...

Η ΑΦΡΙΚΗ ΩΣ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Η ΑΦΡΙΚΗ ΩΣ ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑτου Μ. Γ. Μερακλή

Ξεφυλλίζω ένα υπέροχο βιβλίο, Αφρικής Μέθεξη, της Ελένης Α. Γκίνου (2009), σε μιαν εκπληκτικής ποιότητας εκτύπωση των εκδόσεων «Μίλητος».

Η συγγραφέας έχει επανειλημμένα ταξιδέψει στην Αφρική, στα χρόνια 1997-2005.

Τα τελευταία χρόνια βρέθηκε, στην περιοχή της πόλης όπου γεννήθηκε (Πτολεμαΐδα), ο σκελετός ενός ελέφαντα. Βρίσκεται τώρα στο μουσείο. Ίσως έτσι της γεννήθηκε η επιθυμία να πάει σε τόπους όπου ζουν ακόμη ζώα, που πριν από αμύθητους χρόνους –ώστε το γεγονός αυτό να μοιάζει και σαν μύθος– έζησαν και στην Ελλάδα. Το ταξίδι αυτό θα το φαντάστηκε και ως μια μυσταγωγία. Γιατί «στην Αφρική υπάρχει αυτή η θαυμάσια πανίδα που, όταν τη ζήσεις, σου εξαγνίζει τον εσωτερικό σου κόσμο».

Και στην πατρίδα της ήταν τα παιδικά της χρόνια ωραία, έστω κι αν είχε φανεί, πρωτοπόρος στη νέα γενιά της τεχνολογίας των μέσων μουσικής ακρόασης, το πικάπ. «Θυμάμαι, όταν ήμουν μικρή, που οι γειτονιές μας στην Πτολεμαΐδα ήταν όλο χαμηλά σπιτάκια με αυλές γεμάτες λουλούδια, κι εμείς παίζαμε κρυφτό και τα Σαββατοκύριακα γίνονταν γιορτές με χορό και τραγούδι, με το πικάπ να ηχεί μέχρι την πλατεία». Αναπολεί εικόνες, τοπία του παιδικού της παραδείσου: «Σήμερα πηγαίνω στη γενέτειρά μου και ψάχνω για το ποταμάκι που έχει ξεραθεί, περνώ από τη γειτονιά μου, όπου τα μικρά σπίτια με τις αυλές όλο λουλούδια έγιναν τεράστιες πολυκατοικίες, με τους γείτονες στοιβαγμένους στα διαμερίσματα…»

 

Εμφανίσεις: 1770

Περισσότερα...

ΤΑΤΟΥΑΖ

ΤΑΤΟΥΑΖτου Μ. Γ. Μερακλή

Ολοένα περισσότεροι νέοι και νέες αρέσκονται στο να κάνουν, σε διάφορα μέρη του σώματός τους, σε ορισμένες περιπτώσεις και σε όλο το σώμα τους, τατουάζ.

Ασφαλώς το κάνουν ως μοντερνίζοντες. Το τατουάζ ωστόσο έχει τη δική του ιστορία, που είναι αρχαιότατη. Υπάρχει, γενικευμένο μάλιστα, σε ολόκληρες αρχαϊκές ομάδες. Δεν έχει χαθεί ολότελα, ούτε και σήμερα, σε ιθαγενείς π.χ. της Αφρικής.

Ο Στράβων στα Γεωγραφικά του (Ζ,V,4) αναφέρει πως οι Ιλλύριοι, οι Θράκες και άλλοι ήσαν «κατάστικτοι» (στα αρχαία ελληνικά το ρήμα «καταστίζω» σήμαινε κάνω τατουάζ). Και οι φιλόλογοι που σχολιάζουν την πληροφορία, παρατηρούν ότι η συνήθεια ήταν διαδεδομένη ευρύτατα σε λαούς της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης (και όχι μόνο). Της αποδιδόταν μάλιστα θρησκευτική σημασία.

 

Εμφανίσεις: 1883

Περισσότερα...

TO «ΦΑΝΤΑΣΙΑΚΟ» ΚΑΙ Ο ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣ

TO «ΦΑΝΤΑΣΙΑΚΟ» ΚΑΙ Ο ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΣτου Μ. Γ. Μερακλή

Μιλώ για το βιβλίο του καθηγητή Στάθη Γουργουρή (διδάσκει Συγκριτική Λογοτεχνία στο Πανεπιστήμιο Columbia), Έθνος-Όνειρο. Διαφωτισμός και θέσμιση της σύγχρονης Ελλάδας (2007).

Στον πρόλογό του για την ελληνική έκδοση αναφέρει πως ένα από τα βιβλία που έπαιξαν ρόλο στο εγχείρημά του ήταν και οι Φαντασιακές κοινότητες του Μπενεντίκτ Άντερσον. Το βιβλίο αυτό έγινε στην Ελλάδα, τις προηγούμενες δεκαετίες, ένα vade mecum για όσους ασχολούνται με θέματα της νεότερης ελληνικής ιστορίας και πολιτισμού. Τώρα, νομίζω, άρχισε να περνάει αυτή η μόδα. Εξάλλου, ο ίδιος ο Άντερσον έχει πει ότι το βιβλίο του αυτό δεν τον ικανοποιούσε πλέον. Άλλωστε, κάτι που δε λένε είναι ότι το υλικό με το οποίο στήριζε ο Άντερσον τις «φαντασιακές» κοινότητες το αντλούσε αποκλειστικά από λαούς της Άπω Ανατολής, σε περιόδους αποαποικιοποίησης, που εύλογα αναζητούσαν την ταυτότητά τους.

Διατυπώνω κάποιες παρατηρήσεις σχετικά με την έννοια της «εθνι(κιστι)κής φαντασίωσης», που αποτελεί κι ένα από τα θέματά του.

Η Ελλάδα δεν είναι μια εφάπαξ «εθνική μορφοποίηση». Είναι ένα έθνος το οποίο μπορεί να μορφοποιείται άλλοτε έτσι κι άλλοτε αλλιώς. Δεν είναι η φαντασία που γεννάει το έθνος. Η φαντασία –με πιο καίριους παράγοντες– το μορφοποιεί. Το πρόβλημα δεν είναι η αναζήτηση της «φαντασιακής» γέννησης ενός έθνους, αλλά η αναζήτηση των διαφορών που δημιουργούνται στη διαχρονικότητά του. Κάπου συσχετίζεται η ιστορία της Ινδίας και της Ελλάδας: «Και οι δύο βαρύνονται από ένα κλασικό παρελθόν, μια παρόμοια παγίδα για την ανάπτυξη της εθνικής φαντασίωσης: μια σύγχρονη δυσφορία που πρέπει να ξεπεραστεί και μια αρχαία αίγλη που πρέπει να ανακτηθεί». Ποιος όμως στην Ελλάδα ισχυρίζεται ότι η αρχαία Ελλάδα πρέπει να ανακτηθεί; Κι αν τέτοιος ισχυρισμός είναι ανύπαρκτος, η «παγίδα» δεν υπάρχει. Άλλωστε είναι πράγματα που δε χρειάζεται να ανακτηθούν. Είναι κεκτημένα. Όπως το φυσικό περιβάλλον.

 

Εμφανίσεις: 2290

Περισσότερα...

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr