A+ A A-

«Θεωρία και διδασκαλία της Ιστορίας» του Μ. Γ. Μερακλή

«Θεωρία και διδασκαλία της Ιστορίας» του Μ. Γ. Μερακλή
Ο Ευριπίδης έχει διατυπώσει τη φράση πως είναι ευτυχής όποιος έχει γνωρίσει την Ιστορία («όλβιος όστις της ιστορίας έσχε μάθησιν»). Εξάλλου, οι πολύ γνωστοί Γάλλοι κλασικοί φιλόλογοι-ανθρωπολόγοι J.-P. Vernant και P. Vidal-Naquet έχουν μνημονεύσει έναν άλλο κλασικό φιλόλογο (R. Goossens), ο οποίος έγραψε «ένα θαυμάσιο βιβλίο που παρουσιάζει την ιστορία της Αθήνας μέσ' από το έργο του Ευριπίδη» (Euripide et Athènes, Βρυξέλλες 1960). Από την άλλη μεριά, ένας διάσημος Γερμανός ιστορικός της Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας (Jacob Burckhardt, 1818-1897) αποφάνθηκε ότι: «Η Ιστορία διδάσκει ότι η Ιστορία δεν διδάσκει».

Όπως και να 'χει το πράγμα, οι άνθρωποι υπάρχουμε μέσα στην Ιστορία, όσο και αν οι ατέρμονες επαναλήψεις των κινήτρων και των εποχών της (με επουσιώδεις στο βάθος παραλλαγές) προκαλούν το αίσθημα ή την ιδέα σαν να μην υπάρχει, ή τουλάχιστον να μην κινείται, και σαν η ευθεία γραμμή της λεγόμενης εξελικτικής προόδου της να έχει μεταλλαχθεί σε ένα φαύλο κύκλο.

Παρά ταύτα, και μόνη η επιθυμία ή η ανάγκη να καταλάβουμε το γιατί και το πώς της μετάλλαξης της ευθείας γραμμής σε φαύλο κύκλο δικαιολογεί τη λειτουργία της μελέτης της Ιστορίας, σ' ένα στοχαστικό επίπεδο προβληματισμού, ακόμα και στα εκπαιδευτικά ιδρύματα των διάφορων ηλικιακών επιπέδων.

 

Εμφανίσεις: 1385

Περισσότερα...

(ΥΣΤΕΡΟ)ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΑ του Μ. Γ. Μερακλή

(ΥΣΤΕΡΟ)ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΑ του Μ. Γ. Μερακλή
Ο κύριος Χρίστος Δημητρουλόπουλος, άξιος μαθητής του βυζαντινολόγου και νεοελληνιστή Κάρολου Μητσάκη, στον οποίο αφιερώνει ευλαβικά το βιβλίο του (Αραβικές επιδράσεις στα υστεροβυζαντινά μυθιστορήματα, Αθήνα 2013), βασιζόμενος και στις σχετικές έρευνες που έχουν γίνει και συνεχίζουν να γίνονται («το θέμα των πηγών των πρωτοελληνικών μυθιστορημάτων [...] γίνεται όλο και πιο δημοφιλές μεταξύ των μελετητών της μεταβυζαντινής περιόδου») επιχειρεί να ξεκαθαρίσει κατά το δυνατόν το τοπίο των όμοιων και αλληλοεξαρτώμενων λαϊκότροπων μεσαιωνικών μυθιστορημάτων στον ευρωπαϊκό και μεσανατολικό χώρο.

 

Εμφανίσεις: 1670

Περισσότερα...

ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ του Μ. Γ. Μερακλή

ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ του Μ. Γ. Μερακλή
Ο Θανάσης Παπαγεωργίου, κάθε φορά που ανεβάζει μαζί με τη Λήδα Πρωτοψάλτη νέα παράσταση στο θέατρο «Στοά», στου Ζωγράφου, κάνει την τιμή στη γυναίκα μου και σ' εμένα να μας προσκαλεί. Τώρα ανέβασε τη Μήδεια του Μποστ.

Υπάρχουν αρκετοί καλοί ηθοποιοί. Όμως αυτοί οι δύο είναι, κατά την πεποίθησή μου, οι άριστοι. Ο κανόνας είναι, βέβαια, γενικά να υπάρχει το ταλέντο. Είναι απαραίτητο στην Τέχνη, αλλά δεν αρκεί μόνο του. Πρέπει να καλλιεργηθεί έπειτα η συνείδηση ενός λειτουργήματος και ο ταλαντούχος ηθοποιός να ευνοήσει με μιαν εσωτερική αναζήτηση τι και πώς να υποδύεται στους ρόλους. Το ταλέντο και των δύο υπήρξε γενναιόδωρο, αφειδώλευτο. Μπορούν να παίξουν με την ίδιαν επιτυχία και τα πιο διαφορετικά έργα, από την κωμωδία έως την τραγωδία (τα οποία βέβαια αυστηρά επιλέγουν, με την παράλληλη προσπάθεια να στηριχθούν και οι νέοι Έλληνες θεατρικοί συγγραφείς).

Και όχι μόνο αυτό. Μπορούν να επιτυγχάνουν τον πιο δύσκολο άθλο, να συγκερνούν σε δύσκολες, ψυχολογικά σύνθετες παραστάσεις αυτούς τους δύο ακραίους τρόπους έκφρασης, το κωμικό και το δραματικό-τραγικό (ήδη υπάρχει η αρχαία ελληνική λέξη «σπουδογέλοιον»). Και να μεταπίπτει ο θεατής από τη μία στην άλλη, αντίθετη διάθεση. Άλλοτε να εκρήγνυται σε δυνατά γέλια κι άλλοτε να προβληματίζεται σοβαρά, συγκινημένος.

Και κάτι άλλο. Με τη Μήδεια σκας στα γέλια. Συγχρόνως όμως, με τρόπο θα έλεγα μαγικό, λαμβάνεις χειροπιαστό το νόημα της «ανθρώπινης κωμωδίας», όπως θα έλεγε ο Μπαλζάκ, με την ιδιαίτερη σημασία που έχει η λέξη κωμωδία στη γαλλική γλώσσα, ως το σύνολο πράξεων και έργων περισσότερο ή λιγότερο γελοίων.

 

Εμφανίσεις: 1646

Περισσότερα...

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ΚΑΙ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ του Μ. Γ. Μερακλή

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ ΚΑΙ ΝΕΩΤΕΡΙΚΟΤΗΤΑ του Μ. Γ. Μερακλή
Ο αναμφισβήτητα πολυγραφότερος από όλους τους σύγχρονους λαογράφους είναι ο Μ. Γ. Βαρβούνης, καθηγητής της Λαογραφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο της Θράκης, της επιστήμης η οποία, ως πείσμα των επιθέσεων και υπονομεύσεων που υφίσταται από πολυώνυμους εχθρούς αλλά και άσπονδους φίλους, παραμένει στην Ελλάδα ακμαία, δημιουργική και αναδεικνύεται, με την άδολη σημασία της λέξης, προοδευτική.

Ο Βαρβούνης είναι ένας αεικίνητος και ακαταπόνητος άνθρωπος, φυσικά και πνευματικά. Πρόσφατα προήχθη στην ανώτερη βαθμίδα της καθηγητικής ιεραρχίας, έγινε πρωτοβάθμιος καθηγητής. Δεν ίσχυσε εντούτοις στην περίπτωσή του αυτό που δεν είναι ασύνηθες, να επαναπαυθεί στον κορυφαίο τίτλο και να περιορίσει τον ερευνητικό, εκδοτικό και συγγραφικό ζήλο του. Ήδη έλαβα έναν συγκεντρωτικό τόμο 790 σελίδων, στον οποίο ανατυπώνονται τριάντα διάσπαρτες σε περιοδικά ελληνικά και ξένα, αφιερωματικούς τόμους κ.ά. εργασίες του με πλούσια βιβλιογραφία ελληνική και ξενόγλωσση, δημοσιευμένες στο διάστημα μόλις οκτώ ετών (2005-2013). Ο τίτλος του τόμου: Νεωτερική Ελληνική Λαϊκή Θρησκευτικότητα. Ο προσδιορισμός «νεωτερική» έχει την έννοια ότι παρουσιάζει τα τελούμενα και συντελούμενα στη θρησκευτική λατρεία εντός και εκτός της εκκλησίας, κατεξοχήν στη σύγχρονη νεωτερική (αλλά και μετανεωτερική) εποχή, όπου τόσες μεταβολές γίνονται αλλά και ξαναγίνονται.

 

Εμφανίσεις: 1685

Περισσότερα...

Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ του Μ. Γ. Μερακλή

Μαρκεζίνης
Ο τίτλος του σημειώματός μου είναι και ο τίτλος ενός εξαίρετου έργου του κυρίου Βασιλείου Μαρκεζίνη, που κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Ι. Σιδέρης το 2013. Είναι (για τη δική μου φιλολογική συγκρότηση) θαυμαστή η ευρυμάθειά του σχετικά με το ζήτημα της επίδρασης του αρχαίου δράματος στους νεότερους αιώνες έως σήμερα, που πραγματεύθηκε, μολονότι ο ίδιος είναι νομικός, κάτι ωστόσο που τον βοήθησε να διευρύνει το μελετητικό του πεδίο, καθώς ήθη, καθημερινότητα, κανόνες ζωής, θρησκευτικότητα, θεσμοί, συγχωνευμένα όλα στους αρχαίους ελληνικούς μύθους (ή και αντίστροφα), αυναπαρτίζουν τον κόσμο των αττικών τραγωδιών του 5ου π.Χ. αιώνα.

Υπάρχει σχετικά με τον τίτλο (και το περιεχόμενο) ένα ερώτημα: δεν ανήκει και η νεότερη και σύγχρονη Ελλάδα στην Ευρώπη; Θα μπορούσε ο συγγραφέας να απαντήσει, με την ευγένεια του ήθους του και τη διαύγεια (θαυμαστή, επίσης) της γλώσσας του, ότι κανονικά σε όλες τις χώρες της Ευρώπης θα σημειώθηκε, μικρότερη ή μεγαλύτερη, επίδραση της αρχαίας τραγωδίας στην πνευματική τους ζωή. Αλλά δεν μπορούσε να μεταβάλλει το έργο του σ' ένα εγκυκλοπαιδικό πανδέκτη (ασφαλώς δεν είταν άλλωστε αυτός ο σκοπός του). Ασχολήθηκε λοιπόν με τις χώρες εκείνες, όπου, για συγκεκριμένους ιστορικούς λόγους, η κληρονομιά αυτή έπαιξε ιδιαίτερα δραστικό ρόλο, που άξιζε (ή έπρεπε) να αναλυθεί και να προβληθεί δεόντως. Και το θεωρώ αυτό κατανοητό.

 

Εμφανίσεις: 1822

Περισσότερα...

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr