A+ A A-

«Το σχολείο της ποίησης και η ποίηση του σχολείου»* του Ηλία Κεφάλα

«Το σχολείο της ποίησης και η ποίηση του σχολείου»* του Ηλία Κεφάλα


Δεν ξέρω τι ακριβώς μπορεί να βάζει με τον νου του ο καθένας διαβάζοντας τον παράξενο τίτλο του σημειώματος αυτού. Με την ελάχιστη, όμως, αίσθηση των σημασιών, που μας χαρίζει η λειτουργική γνώση της ελληνικής γλώσσας, αντιλαμβανόμαστε αμέσως την ανάγκη του σχολείου για την ποίηση και την ανάγκη της ποίησης για το σχολείο. Αναγκαστικά, λοιπόν, θα ασχοληθούμε με την ανάπτυξη αυτών των στοιχειωδών πραγμάτων, πολλά από τα οποία τυγχάνουν και αυτονόητα.

Ξεκινώντας από τον ορισμό του σχολείου το φανταζόμαστε αμέσως ως τον κατεξοχήν χώρο προσφοράς γνώσεων και διαπαιδαγωγήσεως χαρακτήρων. Η γνώση και το ήθος, το εύρος των πληροφοριών μαζί με την εκλέπτυνση των αισθημάτων δομούν το παιδί, για να το παραδώσουν ολοκληρωμένο άτομο στην κοινωνική συμβίωση. Το όχημα που μεταφέρει τις πληροφορίες και που με τις πολυποίκιλες σημασίες του επιβοηθά στην καλλιέργεια και ανάδειξη του ήθους δεν είναι άλλο παρά το κείμενο, η γραπτή δηλαδή διδασκαλία, ο διαμορφωμένος κατά μίαν αναγκαία τάξη λόγος. Ένα από τα κείμενα, τα οποία συντελούν στη διδασκαλία γενικών γνώσεων και την καλλιέργεια της θυμικής συγκρότησης του παιδιού, παρέχοντας ταυτοχρόνως αισθητική ευχαρίστηση και πνευματική ανάταση, είναι το ποιητικό κείμενο, δηλαδή το ποίημα, ή, διαφορετικά, η μορφική προβολή της ποίησης.

Ένας από τους ατελεύτητους ορισμούς της ποίησης είναι εκείνος που την βλέπει ως την κατεξοχήν τέχνη του λόγου, του οποίου η άμεση επαφή και η συνειδητοποίηση του περιεχομένου του χαρίζει βαθιά ευδαιμονία, την οποία ενισχύει επιπροσθέτως και με απροσδόκητα συμπληρώματα τρόπων γενικής αγωγής και συνάρτησης πληροφοριών.

Η ποίηση επομένως συνιστά και αυτή με τον τρόπο της μια επικουρική διδασκαλία ή, αν το διατυπώσουμε διαφορετικά, η ποίηση μπορεί να είναι και αυτή μια πτυχή της εν γένει διδασκαλίας. Συμπεραίνουμε έτσι ότι το σχολείο χρειάζεται την ποίηση ή χρειάζεται και την ποίηση για να επιτύχει τους στόχους που έθεσε η ιδρυτική του αναγκαιότητα.

 

Εμφανίσεις: 1275

Περισσότερα...

«Για τον Νίκο Παναγιωτόπουλο με αφορμή την έκδοση “Mirrors”» του Bernard Vernier

Mirrors Αλεξάνδρεια Νίκος Παναγιωτόπουλος


Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος αναπτύσσει μια κοινωνιολογία με ισχυρές θεωρητικές βλέψεις. Η κοινωνιολογία αυτή δεν φοβάται όμως να περάσει από τη βάσανο των γεγονότων. Βασίζεται συνήθως σε έρευνες πεδίου και συνεντεύξεις. Αυτό δείχνει μια ταπεινότητα, μια επιστημονική αρετή που διαλύει την αυταπάτη της έμφυτης επιστήμης. Δείχνει επίσης ότι δεν φοβάται μήπως δεν την πάρουν στα σοβαρά, μήπως τη δουν αφ’ υψηλού όσοι θαυμάζουν μόνο τη συχνά στείρα καθαρότητα της θεωρίας για τη θεωρία. Δείχνει ακόμα ότι δέχεται το χάσιμο χρόνου. Αυτοί οι δύο κίνδυνοι μπορεί να κοστίζουν από την άποψη της καριέρας. Σημαίνουν, όμως, προπάντων ότι τάσσεσαι υπέρ τού να ακούς τα άτομα που είναι αντικείμενα μελέτης. Ότι παίρνεις στα σοβαρά αυτά που λένε και τους κάνεις συνεργάτες στην έρευνα της αλήθειας. Δεν υπάρχει άλλη πραγματική επιστήμη εκτός από εκείνη που δίνει όλη την εξηγητική της δύναμη στη βιωμένη εμπειρία του κοινωνικού κόσμου.

Το δεύτερο στοιχείο της δουλειάς του Νίκου Παναγιωτόπουλου που με ενδιαφέρει είναι ότι αναπτύσσει μια κριτική κοινωνιολογία. Έχει καταλάβει καλά αυτή την ιδέα του Μπουρντιέ, που κι αυτός την είχε υιοθετήσει από τον Μαρξ και από άλλους: μια άνιση κοινωνία δεν μπορεί να αναπαραχθεί παρά μόνο αν μένουν κρυφοί οι μηχανισμοί κυριαρχίας που τη διαπερνούν. Μία από τις λειτουργίες της κριτικής κοινωνιολογίας είναι να καταγγέλλει αυτές τις ανισότητες κατανοώντας την οπτική αυτών που τις υπομένουν – και ακριβώς γι’ αυτό μπορούν να βοηθήσουν την επιστήμη να συλλάβει την αλήθεια του κοινωνικού κόσμου και τους μηχανισμούς αναπαραγωγής. Ο Νίκος Παναγιωτόπουλος δεν δυσκολεύτηκε να κατανοήσει αυτή την οπτική των καταπιεσμένων, γιατί υπέφερε και ο ίδιος από αυτές τις κοινωνικές ανισότητες.

 

Εμφανίσεις: 766

Περισσότερα...

«Μυθιστόρημα Ενηλικίωσης: από το Bildungsroman στο Crossover Novel» του Μάνου Κοντολέων

«Μυθιστόρημα Ενηλικίωσης: από το Bildungsroman στο Crossover Novel» του Μάνου Κοντολέων


Μας αρέσει να μας αφηγούνται ιστορίες. Η λογοτεχνία μια αφήγηση είναι. Και με μια διαχρονικά κεντρική παρουσία, δύο είναι τα βασικά θέματα αφήγησης: ο έρωτας και η ταυτότητα. Και αν με το ερωτικό συναίσθημα, το Εγώ επικοινωνεί με το Εσύ, με την ανάγκη αναγνώρισης της ταυτότητας του, το Εγώ ανακαλύπτει τη σχέση του με τους άλλους. Ο έρωτας μάς έχει χαρίσει μεγάλες ερωτικές αφηγήσεις. Η αναζήτηση της ταυτότητας μάς έχει προσφέρει καταγραφές πορείας προς την ενηλικίωση. Μας χάρισε το μυθιστόρημα ενηλικίωσης, το Bildungsroman, όπως διεθνώς αποκαλούμε αυτό το είδος λογοτεχνικής αφήγησης, που δεν είναι τίποτε άλλο παρά η μυθιστορηματική καταγραφή της πορείας ενός νεαρού ατόμου προς την ατομική και συνειδητή του ενσωμάτωση στον κόσμο των ενηλίκων. Μια πορεία συνήθως επώδυνη και συχνά ανατρεπτική ως προς τις κοινωνικές νόρμες. Που όμως τελικά οδηγεί το κεντρικό πρόσωπο του έργου να βρει τη θέση του μέσα σε ένα κόσμο συνεχώς μεταβαλλόμενο.

Εκείνα τα λαϊκά παραμύθια που περιγράφουν τις περιπέτειες ενός νέου για να βρει άλλοτε το Αθάνατο Νερό κι άλλοτε τη φωλιά κάποιου Δράκου που κρατά φυλακισμένη την Πεντάμορφη, αφηγήσεις ενηλικίωσης ήταν. Αργότερα, όταν πια το μυθιστόρημα κατακτά την πρωτεύουσα θέση μιας αφηγηματικής σύνθεσης, και πάλι αναζητά τις εμπνεύσεις του στην πορεία προς μια ενηλικίωση. Και μπορεί ο όρος Bildungsroman να χρησιμοποιείται για πρώτη φορά εκεί λίγο πριν το 1820, αλλά στην ουσία το είδος αυτό μπορούμε να ισχυριστούμε πως έχει υπάρξει ήδη πριν πολλά χρόνια. Η επική σύνθεση Parzival του Wolfram von Eschenbach (αρχές 13ου αιώνα) μια αφήγηση ενηλικίωσης ήταν. Όπως και το Οι περιπέτειες του Τηλέμαχου  του Φρανσουά Φενελόν (1699), παρά τον έντονο διδακτισμό του, ως μυθιστόρημα ενηλικίωσης μπορεί να καταγραφεί. Και καθώς εξερευνούμε τα λογοτεχνικά κείμενα του 18ου αιώνα μπορούμε να εντοπίσουμε σαφέστατα πλέον δείγματα μυθιστορημάτων ενηλικίωσης – Η ιστορία του Τομ Τζόουνς, ενός έκθετου του Χένρυ Φίλντιγκ (1749), Η ζωή και οι απόψεις του Τρίστραμ Σάντι κυρίου από σόι του Λώρενς Στερν (1759) , Αιμίλιος ή περί Αγωγής του Ζαν Ζακ Ρουσώ (1763).

 

Εμφανίσεις: 1375

Περισσότερα...

«Η χαμένη πίστη της Ιζόλδης Μπεκ» του Πέτρου Γκάτζια

«Η χαμένη πίστη της Ιζόλδης Μπεκ» του Πέτρου Γκάτζια


Η Ιζόλδη Μπεκ ρίχνει αγανακτισμένη την εφημερίδα στο πάτωμα του μικρού της γραφείου, μέσα στο καλοφτιαγμένο σπίτι της σε ένα ήσυχο προάστειο της Βόννης. Δίπλα της στο τραπεζάκι παραμένουν τα αγαπημένα της περιοδικά και άλλη μια εβδομαδιαία εφημερίδα. Νιώθει πικραμένη και προδομένη.

Το βλέμμα της πέφτει για λίγο στη βιβλιοθήκη της και για πρώτη φορά εδώ και πολύ ώρα χαμογελά με μια νοσταλγική διάθεση. «Ευτυχώς που έχω ακόμη τους αγαπημένους μου συγγραφείς» μονολογεί, αλλά κανείς δεν είναι στο δωμάτιο για να την ακούσει.

Η Ιζόλδη Μπεκ, συνταξιούχος καθηγήτρια της Φιλολογίας, μένει μόνη εδώ και χρόνια. Όσο θυμάται τον εαυτό της, οι εφημερίδες και τα περιοδικά είναι μέρος της καθημερινότητάς της. Ο πατέρας της συνήθιζε να της λέει πως οι εφημερίδες είναι το καλύτερο σχολείο και πως οι σοβαροί και έγκριτοι δημοσιογράφοι μπορούν να της μάθουν πολλά περισσότερα για τη ζωή και τη γλώσσα απ’ ό,τι οι καθηγητές της. Μεγαλώνοντας κληρονόμησε αυτή τη συνήθεια του πατέρα, αν και εκείνη δεν έχει κάποιον για να του πει τα ίδια.

Πληρώνει συνδρομή σε δύο εφημερίδες και σε ένα περιοδικό, την Süddeutsche Zeitung, την Badische Neueste Nachrichten και το Spiegel, για να έχει την πλήρη ενημέρωση που επιθυμεί. Σπανίως ακούει ραδιόφωνο και ακόμη σπανιότερα βλέπει τηλεόραση. Προτιμά λίγη καλή μουσική την ώρα που διαβάζει στο γραφείο τα αγαπημένα της έντυπα ή τα βιβλία της.

Εδώ και λίγο καιρό κάτι είχε αρχίσει να την ενοχλεί, μέχρι που ο γερμανικός Τύπος έκανε κατ’ αυτήν, αλλά και κατά πολλούς άλλους, ένα μοιραίο λάθος: άργησε να αποκαλύψει τις σεξουαλικές επιθέσεις μιας μερίδας μεταναστών εναντίον γυναικών την Πρωτοχρονιά στην Κολωνία.

 

Εμφανίσεις: 643

Περισσότερα...

«Νίκος Καββαδίας, o τελευταίος αποχαιρετισμός» του Φίλιππου Φιλίππου

«Νίκος Καββαδίας, o τελευταίος αποχαιρετισμός» του Φίλιππου Φιλίππου


Ο αποχαιρετισμός-επικήδειος που ακολουθεί εκφωνήθηκε στον τάφο του Νίκου Καββαδία στο Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών, στις 11 Φεβρουαρίου 1975, από τον Χρήστο Παντελίδη, ναυτικό, φίλο του ποιητή. Δημοσιεύτηκε στην Αυγή και στον Ριζοσπάστη στις 12 Φεβρουαρίου, καθώς και στη Ναυτεργατική, εφημερίδα των ναυτεργατών του ΚΚΕ, στις 13 Φεβρουαρίου. Αργότερα αναδημοσιεύτηκε σε άλλα έντυπα, καθώς και σε βιβλία. Σήμερα, το κείμενο* βρίσκεται στο Διαδίκτυο σε διάφορες ιστοσελίδες.

Αγαπημένε μας, σύντροφε ποιητή! Ο χθεσινός άνεμος, έφερε σε μας τους ναυτικούς το πιο θλιβερό ρεπόρτο... Το φορτηγό που περίμενες να σε πάρει, καθυστέρησε. Είναι τραβερσομένο καταμεσής του Ωκεανού, ζωσμένο στο πούσι. Στα ποστάλια τελείωσαν τα ματσακονίσματα, οι ναύτες κρεμασμένοι στις σκαλωσιές βάφουν τις άγκουρες, τραγουδώντας τα δικά σου τραγούδια. Οι καπετάνιοι δοκιμάζουν την μπουρού. Το σερβέι σε λίγο τελειώνει […] Ένας μαρκόνης ανήσυχος, χθες αργά έστειλε το ραπόρτο στ’ αγαπημένα σου μαραμπού να μη γρυλλίζουν πια.

 

Εμφανίσεις: 882

Περισσότερα...

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr