A+ A A-

«Ως την τελευταία φλοίδα του κρεμμυδιού – για τον Γκίντερ Γκρας» του Μιχάλη Μακρόπουλου

«Ως την τελευταία φλοίδα του κρεμμυδιού – για τον Γκίντερ Γκρας» του Μιχάλη Μακρόπουλου
«Η ενοχή όμως, τόσο η αποδεδειγμένη όσο και η καλυμμένη ή ακόμη και η υποτιθέμενη, μένει. Σε τύπτει συνεχώς, ακόμη και όταν ταξιδεύεις στο πουθενά, αυτή είναι ήδη εκεί και δεν το κουνάει από τη θέση της... Καθώς το κρεμμύδι φυραίνει φλούδα μετά τη φλούδα, τη βλέπεις ανεξίτηλη στις νεαρότερες φλούδες: πότε με κεφαλαία, πότε ως δευτερεύουσα πρόταση ή υποσημείωση, πότε ευανάγνωστη, έπειτα πάλι με ιερογλυφικά που η αποκρυπτογράφησή τους είναι δύσκολη, εάν όχι αδύνατη. Όσον αφορά εμένα, ευανάγνωστη προβάλλει η επιγραφή: Σιώπησα. Επειδή όμως σιώπησαν τόσο πολλοί, παραμένει μεγάλος ο πειρασμός να αγνοήσω εντελώς τη δική μου αφλογιστία, να καταθέσω αντ' αυτού αγωγή εναντίον της γενικής ενοχής ή να μιλήσω για μένα μεταφορικά στο τρίτο πρόσωπο: ήταν, είδε, έκανε, είπε, σιώπησε...»

Με δύο συγγραφείς έχει πιο πολύ συνδεθεί ο μεταπολεμικός γερμανικός λόγος γιατί δεν σιώπησαν: με τον Χάινριχ Μπελ και τον Γκίντερ Γκρας (ήταν μέλη, και οι δύο, της περίφημης λογοτεχνικής ομάδας Gruppe 47, μαζί με την Ίνγκεμποργκ Μπάχμαν, τον Μάρτιν Βάλσερ, τον Ζίγκφριντ Λεντς, κ.ά.π.). Ο πρώτος έφερε τα τραύματα του πολέμου στο κορμί του το ίδιο (λαβώθηκε τέσσερις φορές ως στρατιώτης της Βέρμαχτ) και τούτη η άμεση βίωση της φρίκης, η σωματική, τον έκανε ίσως να 'ναι στον λόγο του πιο λεπτός και υπαινιχτικός, να γράψει σύνθετα ψυχογραφήματα.

 

Εμφανίσεις: 1605

Περισσότερα...

«Για τον ποιητή Ρούπερτ Μπρουκ» της Ανθούλας Δανιήλ

brooke
Πέρασαν εκατό χρόνια από τον άδοξο θάνατο του ωραίου, νέου ποιητή Ρούπερτ Μπρουκ (1887-1915), ανθυποπλοίαρχου του Αγγλικού Στόλου. Δεν κινδύνευσε από τα εχθρικά πυρά και δεν σκοτώθηκε σε ναυμαχία, αλλά πέθανε από σηψαιμία στις 23 Απριλίου 1915, ύστερα από τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού. Στα 28 του χρόνια άφησε την τελευταία του πνοή στο γαλλικό πλωτό νοσοκομείο που είχε ξεκινήσει για να συμμετάσχει στην εκστρατεία των Δαρδανελίων. Η στρατιωτική μοίρα του Μπρουκ είχε φθάσει λίγες μέρες νωρίτερα στην περιοχή της Σκύρου. Εκεί έκανε γυμνάσια και εκεί οι στρατιώτες κατέβαιναν και χαίρονταν τις ομορφιές της φύσης. Ωστόσο, η μοίρα φθόνησε τον ωραίο ποιητή. Οξύμωρο σχήμα συνιστά το ελάχιστο μέγεθος του «θύτη» σε σχέση με το μέγεθος του θύματος. Η μητέρα του Μπρουκ θα μπορούσε να έχει πει στον θρήνο της «με ένα τόσο δα μικρό κουνουπάκι», όπως η Κατίνα Παξινού στην ανάλογη περίπτωση (Ματωμένος γάμος) είχε πει για τον δικό της γιο το συγκλονιστικό εκείνο: «με ένα τόσο δα μικρό μαχαιράκι». Το τόσο μικρό, τόσο δραστικά μεγάλο για το απόλυτο κακό.

Φαίνεται πως ο θάνατος του νεαρού Άγγλου ποιητή συγκίνησε πάρα πολύ τους Έλληνες λογοτέχνες, οι οποίοι τον μνημονεύουν συχνά στα γραπτά τους. Ο Γεώργιος Δροσίνης (Σκόρπια φύλλα της ζωής μου, 7ος τόμ., επιμ. Γιάννης Παπακώστας, ΣΩΒ 2001) γράφει για τα δέντρα στους τάφους των ποιητών: «Σύντροφοι των ποιητών πιστοί τα δέντρα: στου Μυσσέ τον τάφο μια ιτιά, στου Ρούπερτ Μπρουκ μια ελιά, στου Βιζυηνού ένα πεύκο. Πονετικότερο το Πεύκο: με την καλοκαιρινή λαύρα, της ρετσίνας οι στάλες πέφτουν σα δάκρυα από τους απόγυρτους κλώνους του στην επιτάφια πλάκα» (σελ.170) και αλλού: «Εκείνο όμως που έριξε στα βάθη της καρδιάς μου τον πρώτο σπόρο για το άγνωστο νησί, ήτον ο θάνατος του Άγγλου Ρούπερτ Μπρουκ στα Σκυριανά νερά, κ' η ταφή του σ' ένα έρημο Σκυριανό ακρογιάλι. Κάτι επίμονο μ' έκραζε να πάω εκεί. Κ' ένας ξενιτεμένος φίλος μου [...] μ' αποκρίθηκε: ''θα πας, μα βέβαια θα πας. Μπορεί κανείς ν' αντισταθή στην έλξη των ζωντανών, όχι όμως των νεκρών''» (σσ.260-261) και είναι πολλοί οι ποιητές που βρήκαν τάφο σε ξένη γη. Ο Κητς και ο Σέλλεϋ στη Ρώμη, η Ελισάβετ Μπράουνιγκ στη Φλωρεντία και, βέβαια, ο δικός μας Ανδρέας Κάλβος στο Λάουθ της Αγγλίας (τα οστά του Κάλβου το 1960 ήρθαν στην Ελλάδα και πήραν τη θέση τους πλάι στου Σολωμού, στη Ζάκυνθο). Στη συνέχεια, ο Δροσίνης επισκέπτεται έπειτα από κοπιαστική πορεία τον τάφο: «Με τα πολλά άσπρισε κάτι ανάμεσα στα κρεμαστά γαλαζοπράσινα κλωνάρια μιας ελιάς: ήτον το λαμπερό μάρμαρο του τάφου». Ο Δροσίνης είχε στον νου την εικόνα του τάφου από μια ακουαρέλα που του είχε χαρίσει ο αρχαιολόγος Χέρτλεϋ, ο οποίος είχε περάσει έναν μήνα «κάτω από σκηνή για να φέρει σε τέλος την επιθυμία της μητέρας του Μπρουκ που δε θέλησε να μετακινήση το νεκρό παιδί της από κει που θάφτηκε,

καθώς το είχε ποθήση στα τραγούδια του :
σ' ένα νησί των Μύθων...» («Ο στρατιώτης ποιητής»)

 

Εμφανίσεις: 1765

Περισσότερα...

«Η παιδική λογοτεχνία στα Βαλκάνια: η περίπτωση της Βουλγαρίας» της Αλεξάνδρας Μάντη

«Η παιδική λογοτεχνία στα Βαλκάνια: η περίπτωση της Βουλγαρίας» της Αλεξάνδρας Μάντη
Η θεαματική εξάπλωση της παιδικής λογοτεχνίας σε παγκόσμια κλίμακα μας είναι πλέον γνωστή. Εντυπωσιάζει άλλωστε ο συνεχώς αυξανόμενος ρυθμός των εκδόσεων, καθώς και η ποιότητα σε όλους τους τομείς – θεματικά, στη συγγραφική τεχνολογία, στην ευρηματικότητα της έκφρασης, στην ιδεολογία, που έντεχνα οι προικισμένοι συγγραφείς διοχετεύουν κερδίζοντας καλές θέσεις στο παγκόσμιο προσκήνιο. Πολλοί είναι αυτοί που έχουν αναδειχθεί αναβαθμίζοντας το είδος και πολλές οι μεταφράσεις σε όλες τις γλώσσες.

Η ελληνική παραγωγή έχει εδραιωθεί στο παιδικό αναγνωστικό κοινό με έργα για κάθε ηλικιακή κλίμακα, μέχρι εκείνη που θα τα οδηγήσει στα ανάλογα βιβλία για τους μεγάλους. Οι βαλκανικές χώρες έχουν προσανατολιστεί από πολλού προς νέους ορίζοντες, έχοντας απωθήσει στο παρελθόν την καθοδηγούμενη πολιτικά και ελεγχόμενη πολιτιστικά παραγωγή λογοτεχνημάτων, όπου οι συγγραφείς υποχρεώνονταν ν' ακολουθούν τροχιές οριζόμενες από μη πνευματικά κέντρα.

Η αναφορά ειδικά στη γειτονική Βουλγαρία είναι ενδιαφέρουσα, γιατί και στη χώρα αυτή σημειώθηκαν όλες εκείνες οι πολιτικές παρεμβάσεις και ποδηγετήσεις, που αποστερούν από το κοινό όσα η ελευθερία του πνεύματος προβλέπει. Τα τελευταία χρόνια ανέδειξε άξιους συγγραφείς πέραν των ταλαντούχων δημιουργών που, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, κατορθώνουν να διακριθούν ακόμη και στις πιο αντίξοες πνευματικές συνθήκες. Ας δούμε εν τάχει τη λογοτεχνική παραγωγή των αξιόλογων εκπροσώπων της χώρας, αυτών που διακρίθηκαν όχι μόνο στο εσωτερικό, αλλά και αυτών που αναγνωρίστηκαν και στη λεγόμενη Δύση και, σε ένα ποσοστό, έφτασαν ως την ελληνική βιβλιακή αγορά.

 

Εμφανίσεις: 1701

Περισσότερα...

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ της Ιφιγένειας Μποτουροπούλου

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ της Ιφιγένειας Μποτουροπούλου
Με τον όρο αυτό αναφερόμαστε σε μια σειρά συγγραφέων που δημιούργησαν και δημιουργούν σε περίοδο κρίσης: κρίσης στην οικονομία, στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων και των γενεών, στην κοινωνία, στην παραγωγή ιδεών και πολιτικών ιδεολογιών, στις θρησκευτικές πεποιθήσεις, στη διαφορετικότητα των φύλων, εντέλει σε πολλά πεδία και μέτωπα. Πώς αντιδρούν δηλαδή στην κρίση αυτοί οι συγγραφείς; Μα είναι φανερό: στήνουν τη μυθοπλασία τους σε περιβάλλον πραγματικό, ειλικρινές, που απεικονίζει την αληθινή κοινωνία με όλες τις πληγές της, συνέπεια της κρίσης κυρίως, αλλά όχι μόνο. Η γραφή τους σύγχρονη, πυκνή, πολύ συχνά με όπλο το χιούμορ, αναδεικνύει ήρωες «της διπλανής πόρτας», ανθρώπους με πραγματικά προβλήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες της ζωής και να τις νικήσουν.

Τα πολυάριθμα άρθρα που έχουν γραφτεί μέχρι σήμερα πάνω στο συγκεκριμένο θέμα μαρτυρούν ότι το φαινόμενο της κρίσης έχει απασχολήσει πολλούς συγγραφείς κι έχει αναδείξει αξιόλογα μυθιστορήματα, τα οποία αποτυπώνουν ακριβώς τη νέα κατάσταση πραγμάτων που βιώνουμε. Οι Έλληνες κριτικοί, μάλιστα, έχουν επισημάνει επανειλημμένα το ζήτημα για την εγχώρια παραγωγή αλλά και τη διεθνή, με αφιερώματα σε περιοδικά και με συλλογικούς τόμους. Ο τόμος π.χ. που εξέδωσαν οι Εκδόσεις Μεταίχμιο με τον αποκαλυπτικό τίτλο Το αποτύπωμα της κρίσης (2013) περιέχει δεκαεπτά ιστορίες από διαφορετικούς συγγραφείς, οι οποίοι εμπνεύσθηκαν από καταστάσεις κρίσης. Η ανεργία, η ερημία της ελληνικής επαρχίας, η σύγχρονη προσφυγιά, η ανασφάλεια της τρίτης ηλικίας, η δυστοκία για να βγει μια σύνταξη είναι μόνο ένα μέρος της θεματολογίας του τόμου. Όλες όμως οι ιστορίες έχουν ως κοινό τόπο καταστάσεις που προκάλεσε η οικονομική κρίση, γι' αυτό και το πλαίσιο στο οποίο διαδραματίζονται είναι μάλλον ζοφερό. Από την άλλη, όμως, μας αποκαλύπτεται ένα είδος λογοτεχνίας που μας αγγίζει στα κατάβαθα της ψυχής μας.

 

Εμφανίσεις: 2009

Περισσότερα...

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr