A+ A A-

O Γιάννης Βασιλακάκος σε α΄ πρόσωπο

Χρήστος Τσιόλκας Η Άγνωστη Ιστορία – Η Ζωή και το Έργο του Γιάννης Βασιλακάκος


Από μικρός λάτρευα τα βιβλία. Για τους συγγραφείς είχα ένα δέος, τους έβλεπα σαν «ιερά τέρατα», σαν «μικρούς θεούς» που μπορούσαν να κάνουν υπερφυσικά πράγματα: να δημιουργούν και να καταστρέφουν κόσμους ολόκληρους κατά το δοκούν, κι εν γένει να γητεύουν τους αναγνώστες τους με τα «θαύματα» που επιτελούσαν. Γι’ αυτό κι εξ απαλών ονύχων διακατεχόμουν από μια έμμονη ιδέα, μια ασίγαστη περιέργεια, μια μέρα να γνωρίσω από κοντά αυτά τα «είδωλά» μου. Να τα δω, να τ’ ακούσω, να τ’ αγγίξω, να μυρίσω τον αέρα του περιβάλλοντος που ζούσαν και δημιουργούσαν –ή «ζύμωναν τα καρβέλια τους», όπως λέει χαρακτηριστικά ο Πάτρικ Γουάιτ–, να μοιραστώ έστω και για λίγο τη μαγεία του χώρου και χρόνου τους, τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους. Ενδεικτική τού πώς φανταζόμουν τους ποιητές, ως παιδί, είναι και η περιγραφή από τη νεανική αυτοβιογραφική μου νουβέλα Κατά Ιωάννην: απομνημονεύματα νεοέλληνα μαθητή (Gutenberg, 1985):

«Η φαντασία οργίαζε. Τους ποιητές τους ξέραμε μόνο απ’ τα ονόματά τους. Ήταν γραμμένα κάτω απ’ τα ποιήματά τους στ’ Αναγνωστικά. Τα ονόματα δεν είχαν φωτογραφίες. Ήταν απρόσωπα, άψυχα, νεκρά. Όπως και οι περισσότεροι ποιητές που ξέραμε, π.χ. ο Κωστής Παλαμάς, ο Διονύσιος Σολωμός.

“Πώς να ’ταν ένας ζωντανός ποιητής;” αναρωτιόμασταν. “Είχε σάρκα κι οστά και αίμα και χέρια και πόδια σαν κι εμάς ή ήταν σαν τους Κενταύρους, ημίθεος;... Πρέπει να ’βηχαν ασφαλώς κι αυτοί, αλλά πώς αλλιώς ήταν;... Τι άλλο έκαναν;... Πώς μιλούσαν;... Tι έλεγαν;... Tι φορούσαν;... Πώς περπατούσαν; [...] Μας έτρωγε η αγωνία...».

i agnosti istori eswt

Θεώρησα αναγκαίο τον παραπάνω πρόλογο, επειδή το τελευταίο μου βιβλίο Χρήστος Τσιόλκας: Η Άγνωστη Ιστορία – Η Ζωή και το Έργο του (2015) είναι το δεύτερο που κυκλοφορεί στην κατηγορία της Λογοτεχνικής Βιογραφίας (Literary Biography) όπου εξετάζεται ταυτόχρονα και/ ή παράλληλα η ζωή σε συνάρτηση με το έργο ενός συγγραφέα. Το προηγούμενο ήταν η γνωστή βιογραφία μου με τίτλο, Κώστας Ταχτσής: η αθέατη πλευρά της σελήνης – η ζωή του (εκδόσεις Ηλέκτρα, 2009).

Από τα προαναφερθέντα συνάγεται ότι πάντα με ενδιέφερε η βιογραφία ως λογοτεχνικό είδος – άσχετα αν μόνο τα τελευταία χρόνια άρχισα να ασχολούμαι μ’ αυτήν. Πάντα με γοήτευε η ζωή των μεγάλων προσωπικοτήτων της τέχνης και των γραμμάτων – Ελλήνων και ξένων. Κυρίως των πρώτων, και ιδιαίτερα όσων υπήρξαν απόδημοι, ή παιδιά αποδήμων, οι οποίοι έζησαν την περιπέτεια της μετανάστευσης και του ξεριζωμού από πρώτο χέρι, όπως κι εγώ. Καθόλου τυχαίο λοιπόν που καταπιάνομαι με συγγραφείς που έζησαν εκτός Ελλάδας. Το κριτήριο της «αποδημίας» όμως δεν είναι το μόνο που λαβαίνω υπόψη. Εννοείται ότι πρωτίστως είναι η ποιότητα, σπουδαιότητα και γοητεία του έργου τους που με έλκει. Αλλά βεβαίως και η ζωή τους με αφορά άμεσα, καθώς, συχνά, είναι εξίσου ενδιαφέρουσα και σημαντική όσο και η δουλειά τους – ιδίως όταν υπάρχουν αχαρτογράφητα νερά όσον αφορά το ερευνητικό πεδίο. Διότι πίσω από τα αριστουργήματά τους κρύβονται αληθινοί άνθρωποι, με σάρκα και οστά, η ζωή των οποίων είναι εξίσου πολυτάραχη, γοητευτική κι ενδιαφέρουσα όσο και τα ίδια τα έργα τους – κάποτε, μάλιστα, ίσως και περισσότερο απ’ αυτά.

Η πρώτη μου γνωριμία και συνομιλία με συγγραφέα ήταν αυτή με τον Βασίλη Βασιλικό πριν από 39 χρόνια, στην Αθήνα το 1977, και η τελευταία μου με τον Χρήστο Τσιόλκα στη Μελβούρνη το 2011. Όπως εξηγώ στο προλογικό σημείωμα του βιβλίου για τον τελευταίο, «Ο λόγος που επέλεξα αυτό το είδος της “αυτοβιογράφησης” του συγγραφέα υπό μορφή συνέντευξης (στο Μέρος Α΄) οφείλεται στο γεγονός ότι δεν ήρθε ακόμα το πλήρωμα του χρόνου που θα δικαιολογούσε τη συγγραφή μιας κλασικής βιογραφίας του Tσιόλκα, καθότι ο συγγραφέας και ηλικιακά και συγγραφικά βρίσκεται ακόμη στο ενδιάμεσο της πορείας του. Οποιαδήποτε άλλη προσέγγιση στο να φωτιστεί ικανοποιητικά η προσωπικότητά του ενείχε κινδύνους να αδικηθεί κατάφωρα».

Το βιβλίο μου για τον Τσιόλκα αποτελεί την πρώτη βιογραφία-μελέτη για έναν απ’ τους πιο πολυσυζητημένους κι επίμαχους Ελληνοαυστραλούς συγγραφείς της εποχής του. Πράγμα που σημαίνει ότι απευθύνεται τόσο στο ευρύτερο αναγνωστικό κοινό όσο και στο πιο εξειδικευμένο (δηλαδή μελετητές, ερευνητές, φιλολόγους, φοιτητές, κτλ.) που ενδιαφέρονται να ασχοληθούν με τη ζωή, αλλά και να ενδιατρίψουν στο έργο του, καθώς το βιβλίο αποτελεί κι ένα βιβλίο αναφοράς (reference work). Αναφέρεται σε έναν συγγραφέα των μειονοτήτων, μεταναστευτικής καταγωγής, ο οποίος ενώ αρχικά ανήκε στο περιθώριο (και λόγω εθνοτικής, κοινωνικής και ταξικής προέλευσης, αλλά και λόγω σεξουαλικού και συγγραφικού προσανατολισμού), τελικά μετά από πολλούς αγώνες αλλά και λίγη τύχη κατάφερε να βρεθεί από το περιθώριο στο επίκεντρο του λογοτεχνικού ενδιαφέροντος ως mainstream writer, δηλαδή ως συγγραφέας της κυριαρχούσας λογοτεχνίας. Τέλος, εξυπακούεται ότι το βιβλίο μου για τον Τσιόλκα δεν είναι ούτε εξαντλητικό ούτε οριστικό, αφού το έργο του συγγραφέα βρίσκεται ακόμα εν εξελίξει. Εξού και το πόνημά μου δεν είναι τίποτα περισσότερο ή λιγότερο από μια εισαγωγή στο «φαινόμενο Χρήστος Τσιόλκας».

Εν κατακλείδι: Παρακολουθώντας την αυτοεξομολογητική πορεία συγγραφέων σαν τον Τσιόλκα, εμμέσως πλην σαφώς, ιχνηλατώ αναπόφευκτα και τη δική μου συγγραφική πορεία. Είναι σα να πορευτήκαμε μαζί χέρι-χέρι όλα αυτά τα χρόνια, σα να συν-γράψαμε από κοινού, κομμάτι-κομμάτι, τούτο το βιβλίο...

Χρήστος Τσιόλκας
Η Άγνωστη Ιστορία – Η Ζωή και το Έργο του
Γιάννης Βασιλακάκος
Οδός Πανός
364 σελ.
ISBN 978-960-477-185-1
Τιμή € 20,00
001 patakis eshop

 

Εμφανίσεις: 1330

Ο Μάνος Ματσαγγάνης σε α΄ πρόσωπο

Γράμματα από την Αμερική Μάνος Ματσαγγάνης Κριτική


Όταν άρχισα να γράφω τα Γράμματα από την Αμερική δεν αισθανόμουν ότι γράφω βιβλίο. Έγραφα άρθρα, κάτι που είχα ήδη κάνει πολλές άλλες φορές στη ζωή μου – αν και αυτή τη φορά επρόκειτο για σειρά άρθρων, που ήταν θεματικά συνεκτικά, δομημένα γύρω από ένα κοινό leit motiv: τις «περιπέτειες» ενός πανεπιστημιακού καθηγητή που επισκέπτεται δύο φημισμένα πανεπιστήμια στις ΗΠΑ, μια χώρα που γνωρίζει ελάχιστα, και γράφει για τις εμπειρίες του και τις σκέψεις που του γεννούν όσα βλέπει γύρω του. Τα άρθρα μου δημοσιεύτηκαν με τη μορφή ανταποκρίσεων στο μηνιαίο περιοδικό Books’ Journal, από τον Νοέμβριο 2014 έως τον Ιούνιο 2015, και ήταν η «επιτυχία» τους που οδήγησε στην έκδοση τους σε βιβλίο. Βάζω τη λέξη «επιτυχία» σε εισαγωγικά όχι από περιφρόνηση για την έννοια, ούτε από ψεύτικη μετριοφροσύνη, αλλά επειδή μιλάμε για ένα περιορισμένο κοινό ενός περιοδικού οικονομικά υγιούς αλλά περιορισμένης κυκλοφορίας, σε μια χώρα με λίγους αναγνώστες. Οπότε, σε μια τέτοια περίπτωση, η «επιτυχία» έχει διαφορετική μορφή, π.χ. μερικών δεκάδων ανθρώπων, γνωστών μου ή όχι, που μπήκαν στον κόπο να μου γράψουν ή να με σταματήσουν στο δρόμο για να μου πουν ότι τα «Γράμματα από την Αμερική» τους διασκέδασαν – με την αρχική σημασία της λέξης, δηλαδή αποσπώντας την προσοχή τους από τη θλιβερή πραγματικότητα που ζούσε τότε η χώρα μας.

 

Εμφανίσεις: 1502

Περισσότερα...

Η Ελένη Τριανταφυλλοπούλου σε α΄ πρόσωπο

Η Ελένη Τριανταφυλλοπούλου σε α΄ πρόσωπο

«Κανείς δεν είναι απόρθητος στον πειρασμό, σε κανέναν δεν είναι άγνωστη η βία». Η παραπάνω φράση περικλείει για μένα όλο το νόημα του έργου. Ο Καλόγερος του Μάθιου Γκρέγκορι Λιούις [Matthew Gregory Lewis] δεν είναι απλώς ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα του 18ου αιώνα. Το 1796 δημοσιεύεται για πρώτη φορά και προκαλεί θύελλα αντιδράσεων στους συντηρητικούς κύκλους της εποχής καθώς ο νεαρός συγγραφέας του τολμά να «προτείνει» ένα σύμπαν προκλητικών αντιθέσεων: Ένας κόσμος που φαινομενικά προσδιορίζεται από την θρησκευτική ευλάβεια, αλλά μια ιστορία που στην εξέλιξή της επιβεβαιώνει την ανυπαρξία οποιασδήποτε θεϊκής παρέμβασης. Η πίστη στην αγνότητα και στην υπεροχή του ανθρώπινου πνεύματος αποδεικνύεται γελοία ψευδαίσθηση μπροστά στην ισοπεδωτική μανία της ενστικτώδους επιθυμίας. Ο ρομαντισμός του έρωτα που δεν οδηγεί στην κάθαρση αλλά στον συναισθηματικό εκφυλισμό και στο σωματικό μαρτύριο.

 

Εμφανίσεις: 2112

Περισσότερα...

Ο Νίκος Κατσαλίδας σε α΄ πρόσωπο

Δαφνοπόταμο Νίκος Κατσαλίδας Τυπωθήτω


Ένας πρώιμος οίστρος κι όψιμος ειρμός ξεχείλισε μέσα μου κι έγινε Δαφνοπόταμο. Ήταν το εξοικειωμένο, αληθινό ποτάμι της Λεσινίτσας, που επέμενε εντός μου να μυθοποιηθεί, πηγάζοντας απ’ τις βρυσομάνες και τα κεφαλάρια της γενέτειράς μου. Πιο κάτω στην πορεία συναντούσε τον αρχαίο Ξάνθο του Σ. Δημητρίου και χύνονταν παρέα στο Ιόνιο Πέλαγος με τις παιδικές σχεδίες. Ήταν το ποτάμι που κουβαλούσα σα μια σαρανταποδαρούσα από τα γεννοφάσκια. Αυτό που, κατά καιρούς, πλησίαζε στα δάχτυλα μη με ξυπνήσει και με θωρούσε σουρεαλιστικά από το παράθυρο της μνήμης και ψιθύριζε κρυφά με την πνοή της εξάτμισης και την άχνα του πνεύματος: «Μη με ξεχνάς, συντοπίτη μου. Συνοδοιπόροι ήμαστε κι οι δυο σ’ αυτό τον κόσμο. Με τη μόνη διαφορά: εγώ τρέχω προς τη θάλασσα με τη ροή του ρέματος, ενώ εσύ, με την αντίστροφη ροή, μπορείς και να ξαναγυρίζεις στα εγχώρια της μνήμης. Και όταν ξαναγυρίσεις, που πρέπει δίχως άλλο, ψάξε καλά, περιποιήσου το ποτάμι, ένα από τα κύρια μοτίβα σου. Μα δεν αντιλήφτηκες ότι είσαι προνομιούχος που γεννήθηκες πλάι μου κι άκουσες τα γαργαρίσματα στα νυχτοπερπατήματά σου και είδες ανταύγειες, θολούρες, κεραυνούς, ξεχειλίσματα; Εδώ βαπτίστηκες στους αντικατοπτρισμούς και είδες ψηφιδωτούς ουρανούς, ήλιους, αστέρια, φεγγάρια, πουλιά, μαγγανείες, πνιγμούς, σοφίες, θροΐσματα, δοξασίες, αερικά που ‘παιρναν κι επέστρεφαν τη φωνή σου».

 

Εμφανίσεις: 1881

Περισσότερα...

O Δημήτρης Θάνας σε α΄ πρόσωπο

O Δημήτρης Θάνας σε α΄ πρόσωπο


Το Εργαστήριο Διόρθωσης-Επιμέλειας κειμένων φέτος συμπληρώνει 10 συνεχόμενα έτη λειτουργίας. Από το 2006, όταν ουσιαστικά το συγκρότησα στο Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (από το 2013 το Εργαστήριο Διόρθωσης-Επιμέλειας κειμένων συνεχίζει κάτω από τη φιλόξενη στέγη του IANOY), πρόκρινα ότι, εφόσον στόχευε στην επαγγελματική κατάρτιση των ενδιαφερομένων, όφειλε ο χαρακτήρας του από θεωρητικό σεμινάριο να μετασχηματιστεί σε εργαστήριο, προκειμένου να είναι εφικτή η άρτια προετοιμασία μελλοντικών επαγγελματιών. Έπρεπε, δηλαδή, να καλυφθεί μέσω της τεχνογνωσίας της διόρθωσης και της επιμέλειας κειμένων η σε βάθος θεωρητική κατάρτιση, αλλά ταυτόχρονα να δοθεί η δυνατότητα στους συμμετέχοντες να αποκτήσουν την ανάλογη εμπειρία ώστε να είναι σε θέση να αντεπεξέλθουν στις προκλήσεις των συγκεκριμένων επαγγελμάτων.

Στη σημερινή εκδοτική πραγματικότητα η ύπαρξη του διορθωτή-επιμελητή κειμένων σχετίζεται με την έκδοση κειμένων (όποιου είδους: λογοτεχνικά, θεωρητικά, δημοσιογραφικά κ.ά. – μεταφρασμένα ή μη, είτε στον χώρο του βιβλίου, είτε και σε κάθε έντυπο γενικότερα ή σε ηλεκτρονικό μέσο) και θεωρείται αυτονόητη – ύπαρξη η οποία είναι συνυφασμένη με τη διαδρομή του βιβλίου τουλάχιστον από την εμφάνιση της τυπογραφίας. Ωστόσο, το επάγγελμα του διορθωτή-επιμελητή, μάλλον παραγνωρισμένο και στις παρυφές της εκδοτικής παραγωγής, πολλές φορές ασκείται από κάθε παρατυχόντα χωρίς συγκεκριμένα γνωστικά εφόδια, με όχι πάντοτε ιδιαίτερη επιτυχία.

Οι απαιτήσεις για την αρτιότητα των κειμένων σε επίπεδο διόρθωσης-επιμέλειας επιβάλλουν την ανάδειξη και προσέγγιση γνωστικών πεδίων που δεν σχετίζονται μόνο με τη γραμματική και το συντακτικό ή με το «λάθος» και την «ορθή» χρήση της γλώσσας, αλλά αφορούν τα ειδικά προβλήματα που καλείται να επιλύσει ο διορθωτής-επιμελητής – αυτά που θα αποκαλούσαμε «μυστικά της δουλειάς». Η διόρθωση-επιμέλεια έχει τη δική της τεχνογνωσία η οποία ποικίλλει από κείμενο σε κείμενο, με αποτέλεσμα συχνά ο διορθωτής-επιμελητής να αντιμετωπίζει «κείμενα-σταυρόλεξα» που απαιτούν κατάλληλο χειρισμό. Η έλλειψη εξειδικευμένων εγχειριδίων από όπου θα μπορούσαν να αντληθούν λύσεις, αλλά και η μη λεπτομερής καταγραφή αυτών των προβλημάτων, αναγκάζουν πολλές φορές τον διορθωτή-επιμελητή να αυθαιρετεί ή στην καλύτερη περίπτωση να στέκει με αμηχανία απέναντι στα ποικίλα προβλήματα που ανακύπτουν, με αποτέλεσμα τη μη συστηματοποίηση της διόρθωσης-επιμέλειας και τη σχεδόν ανυπαρξία επαγγελματιών διορθωτών-επιμελητών.

O Δημήτρης Θάνας σε α΄ πρόσωπο

Δεδομένου ότι η επιμέλεια προϋποθέτει την άψογη διαχείριση της διόρθωσης κειμένων, έχω προκρίνει από τις απαρχές του Εργαστηρίου Διόρθωσης-Επιμέλειας κειμένων τον σχηματισμό δύο διακριτών μεταξύ τους κύκλων: της διόρθωσης και της επιμέλειας, όπως επίσης δύο επιπέδων-τμημάτων ανά κύκλο: το θεωρητικό και το εργαστηριακό (τα μαθήματα σε κάθε επίπεδο-τμήμα είναι 10, διάρκειας 3 ωρών το καθένα). Στα  θεωρητικά επιχειρείται η προσέγγιση και ανάπτυξη ζητημάτων που συνθέτουν τη διόρθωση ή την επιμέλεια και στα εργαστηριακά μέσω εξειδικευμένων θεματικών ενοτήτων και ασκήσεων δίνεται η δυνατότητα να αποκτηθεί η ζητούμενη εμπειρία. Επίσης, οι  συμμετέχοντες λειτουργούν ως ομάδα και με την ανταλλαγή απόψεων και προβληματισμών επιτυγχάνεται η εμβάθυνση και η κατανόηση πολύπλοκων θεμάτων διόρθωσης και επιμέλειας. Παράλληλα, όσοι συμμετέχουν έχουν την ευκαιρία μέσω ασκήσεων να ασχοληθούν με όλο το φάσμα των κειμένων, ώστε εκείνος που θα ολοκληρώσει και τους δύο κύκλους να έχει «αντιμετωπίσει» πληθώρα διαφορετικών κειμένων, κατακτώντας με αυτόν τον τρόπο επαγγελματική δεξιότητα.

Στα χρόνια της λειτουργίας του, το Εργαστήριο Διόρθωσης-Επιμέλειας κειμένων, με την εξειδικευμένη στόχευσή του και την αποτελεσματική διδασκαλία, έχει συμβάλει σημαντικά προκειμένου πολλοί από τους συμμετέχοντες σε αυτό να δραστηριοποιηθούν επαγγελματικά στον εκδοτικό χώρο με ιδιαίτερη επιτυχία. Επίσης, ανταποκρινόμενοι στη ζήτηση των ενδιαφερομένων έχουμε δημιουργήσει ένα καινοτόμο εξ αποστάσεως (e-learning) Εργαστήριο Διόρθωσης-Επιμέλειας κειμένων, το οποίο έχει ήδη συμπληρώσει δύο χρόνια παρουσίας. Δεδομένου ότι στην εποχή μας το επάγγελμα του διορθωτή-επιμελητή κειμένων μπορεί να ασκηθεί ακόμη και μακριά από τα αστικά κέντρα, οφείλαμε να δώσουμε τη δυνατότητα παρακολούθησης σε όσους δεν έχουν την ευχέρεια να συμμετέχουν στο διά ζώσης εργαστήριο – κάτι το οποίο είναι πλέον πρόσφορο με τη χρήση των νέων τεχνολογιών.

[Για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τη διάρθρωση του προγράμματος σπουδών είτε με το κόστος, τις ημέρες και ώρες διεξαγωγής των μαθημάτων, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επισκεφθούν το site του IANOY (www.ianos.gr) ή να επικοινωνήσουν με την κ. Μ. Θεοδωρίδου στο 210 32 17 929]

 

Εμφανίσεις: 1878

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr