A+ A A-

ΣΩΤΗΡΙΑ ΜΑΡΑΓΚΟΖΑΚΗ

ΣΩΤΗΡΙΑ ΜΑΡΑΓΚΟΖΑΚΗΤα μυθιστορήματα της Διδώς Σωτηρίου, του Ηλία Βενέζη, του Τάσου Αθανασιάδη για την τραγωδία της Μικράς Ασίας με είχαν συγκλονίσει από τα χρόνια ακόμη του δημοτικού σχολείου. Αργότερα άρχισα να διαβάζω και ιστορικά βιβλία για εκείνη την περίοδο. Το όνομα του Αριστείδη Στεργιάδη τράβηξε την προσοχή μου εξαιτίας όλων όσων του αποδίδανε, τα οποία μου φαντάζανε αδιανόητα. Τα τελευταία επτά χρόνια άρχισα να συγκεντρώνω συστηματικά υλικό για αυτόν τον διαβόητο ύπατο αρμοστή Σμύρνης στο πλαίσιο μιας κανονικής έρευνας, που επεκτάθηκε και σε ιστορικά αρχεία. Υπήρξαν, δηλαδή, πολλά ερεθίσματα, από πολλά χρόνια πριν, που με οδήγησαν στη συγγραφή του Ύπατου της Σμύρνης, ενός ιστορικού πολυφωνικού μυθιστορήματος.

Παρότι το βιβλίο εντάσσεται στη σφαίρα της λογοτεχνικής μυθοπλασίας, η έρευνα που απαιτούνταν και διεξήγαγα ήταν πολύχρονη, επίμονη και σχολαστική. Η εύρεση της σχετικής βιβλιογραφίας δεν με δυσκόλεψε, γιατί έχουν γραφτεί πάμπολλα βιβλία για εκείνη την περίοδο. Οι δυσκολίες είχαν να κάνουν με την έρευνα αναξιοποίητων πηγών, με τη διασταύρωση των στοιχείων, την εύρεση πρωτογενούς υλικού, αλλά και με μεροληπτικές προσεγγίσεις και προκαταλήψεις που, ενώ θαρρούμε ότι έχουμε απαλλαγεί από αυτές, τις κουβαλάμε ατόφιες μέσα μας. Η Βιβλιοθήκη Κιτσίκη –που στεγάζεται στο Ηράκλειο Κρήτης, στο άλλοτε σπίτι του Αριστείδη Στεργιάδη–, η Ζωσιμαία Βιβλιοθήκη στα Γιάννενα, τα αρχεία του ΕΛΙΑ και τα Γενικά Αρχεία του Κράτους μού παρείχαν πολύτιμο υλικό για τη συγγραφή του βιβλίου. Το μόνο «κακό» με τις έρευνες σε παλαιότερες εποχές είναι ότι όσο ψάχνεις, τόσο βρίσκεις συνεχώς νέα στοιχεία, ώστε δυσκολεύεσαι να τις τελειώσεις. Από εκεί και πέρα η ταξινόμηση και η αξιοποίηση του υλικού που έχεις συγκεντρώσει παρουσιάζει μία κυρίως δυσκολία: τι θα κρατήσεις και τι θα πετάξεις. Διότι δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιήσεις όλα τα στοιχεία.

Κατά τη διάρκεια της συγγραφής του βιβλίου, επειδή είχα αποφασίσει εξαρχής να είναι πολυφωνικό, έγραφα ταυτόχρονα δύο ή και τρία πρόσωπα. Η μεγαλύτερη δυσκολία είχε να κάνει με τις εναλλαγές στη γλώσσα, διότι, ειδικά όπου είναι πρωτοπρόσωπη η αφήγηση, αλλιώς έπρεπε να μιλά π.χ. ο κομμουνιστής στρατιώτης και αλλιώς ο ιερέας. Ο προσεκτικός αναγνώστης θα μπορέσει να διακρίνει εύκολα και να ερμηνεύσει κάποια λογοπαίγνια ή πώς δένουν τα πρόσωπα του βιβλίου μεταξύ τους, μα ίσως δυσκολευτεί να ξεκλειδώσει κάποια άλλα σημεία. Απλώς να πω ότι στόχος μου ήταν να μη μείνει αδιάφορος και αμέτοχος ο αναγνώστης του Ύπατου, αλλά αντιθέτως να προβληματισθεί, να κινητοποιηθεί, ακόμη και να ερευνήσει ο ίδιος. Και κυρίως να δει από διαφορετικές οπτικές γωνίες τα γεγονότα που διαδραματίσθηκαν την πολυτάραχη εκείνη εποχή.

Αναφορικά με τον Αριστείδη Στεργιάδη, θέλω να επισημάνω ότι υπήρξε προσωπική επιλογή του Βενιζέλου για τη θέση του ύπατου αρμοστή. Στη Σμύρνη εφάρμοσε την πολιτική προσέγγισης των σύνοικων στοιχείων του Βενιζέλου, δυστυχώς, όμως, αυτή η πολιτική ήταν και παρέμεινε ακατανόητη για το πολιτικό, στρατιωτικό και θρησκευτικό κατεστημένο της εποχής, με το οποίο ο Στεργιάδης χρειάστηκε να έρθει σε σύγκρουση. Επιπροσθέτως ήταν πολύ δύσκολος χαρακτήρας, δύστροπος, καχύποπτος, νευρικός, με φοβερές εκρήξεις θυμού. Στο πλαίσιο της έρευνας, όμως, διαπίστωσα πως σε ό,τι αφορά το ρόλο του ως ύπατου αρμοστή, τα περισσότερα που έχουν γραφτεί διακρίνονται από μονομέρεια, προκατάληψη, έντονο συναισθηματισμό, αποσιωπήσεις, ελλιπή στοιχεία. Υπήρξε θύμα των γενικότερων συγκυριών και το ιστορικό ανάθεμα στο πρόσωπό του προβληματίζει και εγείρει πολλά ερωτήματα μέχρι τις μέρες μας. Αν και τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια τάση αναθεώρησης και επανεξέτασης των γεγονότων εκείνης της εποχής. Ίσως, γιατί στη χώρα μας «ανακαλύπτουμε» με νηφαλιότητα την αλήθεια, ή μάλλον τις αλήθειες, με καθυστέρηση πολλών χρόνων. Κάλλιο αργά παρά ποτέ…

Ο Ύπατος της Σμύρνης Σωτηρία Μαραγκοζάκη ΚέδροςΟ Ύπατος της Σμύρνης
Σωτηρία Μαραγκοζάκη
Κέδρος
423 σελ.
Τιμή € 14,90

 

ΦΙΛΙΚΑ SITE

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Email:
Θέμα:
Μήνυμα:

ΠΤΟΛΕΜΑΙΩΝ 4 (ΠΛΑΤΕΙΑ ΠΡΟΣΚΟΠΩΝ)
11635 ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ.-FAX: 210-7212307
info@diastixo.gr

ΕΓΓΡΑΦΗ ΣΤΟ NEWSLETTER

*  Το email σας:

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ

facebook icontwitter icongoogle plus iconpinterest iconyoutube iconrss icon

Με την υποστήριξη του diastixo.gr - Designed by: artspr